Đi thăm thường đi đôi vợ chồng, anh em, mang một số quà thổ cẩm, hoa quả… để trong túi (nam) hay cái lát (nữ) khi đến sân nhà khách cần phân biệt nhà đó bên nào là bên "quản", bên nào là bên "chán". Đầu nhà có sân phơi là phía "chán", còn lại đầu nhà không có sân phơi là phía "quản". Phía quản thường dành cho nam sinh hoạt, phía chán là dành cho nữ sinh hoạt.

Đến sân nhà, nhà nào cũng có 2 thang ở hai đầu: 1 thang lên quản, 1 thang lên chán. Đàn ông lên thang phía quản, phụ nữ lên thang phía chán.

Trước khi lên một người lên tiếng hỏi: Nhà không kiêng cấm gì chứ ông bà…ơi.

Chủ nhà sẽ trả lời: không kiêng cấm người, chỉ cấm ma thôi, xin mời lên. Thế là lên nhà. Đàn bà lên phía chán vào nhà, đến giữa nhà ngồi xổm xuống, nghiêng chín mươi độ (90^o) so với chủ nhà nói: "Ông bà và các cháu… vẫn khoẻ đấy chứ?". Chủ nhà đáp vẫn khoẻ cả, ông bà, con cháu bên nhà cũng khoẻ chứ". Khách: vâng, và đứng lên dọn đồ đạc để phía "Táng" (cửa sổ), rồi ngồi ghế mây do chủ nhà đem đến hay có sẵn. Nam lên phía quản vào đến giữa nhà cũng hỏi thăm tương tự. Nhưng nam không phải ngồi xổm xuống, chỉ đứng. Nhưng nếu nam là con rể mới thì phải quỳ lạy nói những xin làm rể, mong ông bà, anh em tha thứ có điều gì chưa tốt, sâu đó chủ nhà đáp. Chủ nhà đáp xong lạy 3 lần, rồi ngồi ghế "bỏm" hoặc ghế mâydo chủ nhà đưa cho đến hay có sẵn.

Tất cả hỏi thăm nhau một lúc. Sau đó khách đi lại trong nhà hay xuống nhà chơi tuỳ ý. Còn chủ nhà thì phải làm lo mâm rượu tiếp khách. Trong mâm rượu dù có nhiều thức ăn song không thể thiếu mổ 1 con gà, nếu khó quá thì 2-3 quả trứng dán hoặc đĩa có vài con cá để lên đầu mâm.

Gà mổ, ngoài đĩa thịt để ăn, phải có "đe hua kha" (đĩa đầu đùi, chân) để lên đầu mâm. Đĩa đầu đùi không được ăn ngay, mà để xem chân đầu có tốt xấu gì của gia đình chủ và xã hội sẽ thể hiện lên. Ngoài ra đĩa đùi gà còn nói lên sự tôn trọng với khách, nói lên sự khá giả về kinh tế. Nói chung khách không được ăn đĩa đầu, đùi, chân gà, nhất là khách thuộc loại "lúng ta" bên ngoại.

Khi gia đình có khách là niêm vui,niềm tự hào của gia đình, nên mâm rượu có mời 1 số hộ anh em sung quanh cùng dự cho thêm phần long trọng.

Vào mâm rượu, tuỳ quan hệ gia đình sẽ mời ngồi theo thứ tự. Đầu mâm là nơi đặt 2 chén rượu thờ và đĩa đầu, đùi, chân gà. Chủ nhà sẽ mời 1 người có vị trí cao nhất gia đình ngồi bên, 1 bên là 1 ông có vị trí cao nhất của khách ngồi, rồi thứ tự vị trí quan hệ gia đình thấp dần ngồi.

Mâm rượu là nơi nói chuyện chính trong thăm viếng, thậm chí vui quá thì còn hát hò đậm đà tình nghĩa vui buồn. Vì vậy mâm rượu thường kéo dài cả ngày đến đêm. Mâm rượu chủ yến thức ăn ban đầu hâm đi hâm lại, nhất là bao giờ cũng không để bát canh nguội sắp kết thúc rượu chuyển sang ăn cơm thì phải có thức ăn mới thêm. Do đó quá trình ăn uống, mâm rượu phải có người nhà thường xuyên có 1 người phục vụ, như vợ, con dâu…v.v.

Đi thăm nhau có thể ở lại dài hay ngắn tuỳ khách. Nhưng chủ nhà dù có bận đến đâu phảI mời ở lại nhiêu hơn thời gian khách đưa ra. Người ta cho rằng có thăm hỏi như vậy mới là anh em, họ hàng, nếu không con cháu quên đi sẽ xa nhau.

Đó là ngày xưa, và ngày nay còn nhiều nơi duy trì thăm viếng như thế. Song ngày nay do quan hệ sản xuất, lực lượng sản xuất thay đổi là sản xuất hàng hoá, quanh năm không có nông nhàn, ít có điều kiện thăm viếng, tiếp chuyện trong mâm rượu dài thời gian. Việc phân biệt nhà: Phía quản, phía chán bây giờ cũng mất dần do nhà sàn đã ngày một cải tiến, cùng đó nam và nữ lên nhà cùng một thang. Tuỳ điều kiện song cũng cần phải duy trì cho phù hợp những tinh hoa, những nét đẹp trong bản sắc văn hoa dân tộc.

DienbienPortal: Sưu tầm