Bài 1: Thách thức trong xây dựng nông thôn mới ở Thanh Chăn

Thanh Chăn là một trong 11 xã trong cả nước và là xã duy nhất ở khu vực Tây Bắc được lựa chọn thực hiện thí điểm mô hình nông thôn mới. Đây là điều kiện, cơ hội để một xã thuần nông ở lòng chảo Điện Biên như Thanh Chăn bứt phá vươn lên, tạo tiền đề nhân rộng mô hình nông thôn mới ở các làng, xã khác. Tuy nhiên, với điều kiện thực tế hiện nay của Thanh Chăn, việc xây dựng mô hình nông thôn mới gặp không ít khó khăn, thách thức.

Thuận lợi có…

Đã nhiều lần tôi có dịp đi cùng Đoàn công tác của Ban chỉ đạo Xây dựng nông thôn mới Trung ương về khảo sát và làm việc với xã Thanh Chăn, huyện Điện Biên. Từ giai đoạn “thai nghén” cho tới khi thông qua Đề án xây dựng nông thôn mới ở Thanh Chăn cũng cho thấy không phải không có lý do khi Ban Bí thư Trung ương Đảng chọn Thanh Chăn là xã điểm ở khu vực Tây Bắc để thực hiện “Chương trình xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá”. Nói như Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp – Phát triển nông thôn Hồ Xuân Hùng, thành viên Ban chỉ đạo Xây dựng nông thôn mới toàn quốc thì, “các xã được lựa chọn thí điểm là những xã khó khăn vừa vừa, thuận lợi vừa vừa để tạo cơ sở thành công ban đầu cho việc triển khai Đề án”. Là một xã vùng lòng chảo Điện Biên, Thanh Chăn khá gần trung tâm tỉnh lỵ, gần các điểm di tích lịch sử Điện Biên Phủ, có đời sống văn hóa các dân tộc khá phong phú, trình độ dân trí tương đối đồng đều, thuận lợi cho trồng và tiêu thụ nông sản… Cũng theo ông Hồ Xuân Hùng thì Thanh Chăn cần chọn lợi thế lớn nhất để khai thác, phát triển và có thể khai thác thế mạnh về du lịch để xây dựng Thanh Chăn làm điểm đến cho khách tham quan như xây dựng du lịch cộng đồng gắn với du lịch sinh thái, du lịch lịch sử.

Với lợi thế gần trung tâm tỉnh lỵ thuận lợi cho vận chuyển và tiêu thụ hàng hóa, Thanh Chăn cũng có thể chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển các loại nông sản hàng hóa như: gạo đặc sản, các loại cây ăn quả. Ông Lê Huy Ngọ, nguyên Bộ trưởng Bộ NN-PTNT, là thành viên của Ban chỉ đạo Xây dựng NTM khi kiểm tra, khảo sát tại Thanh Chăn cũng cho rằng, Thanh Chăn cần khai thác lợi thế sản xuất nông sản hàng hóa song cần nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu cây trồng, đưa các loại giống cây trồng có năng suất, chất lượng, phù hợp với thổ nhưỡng địa phương.

So với 19 tiêu chí nông thôn mới thì đến nay Thanh Chăn đã có 2 tiêu chí về y tế và giáo dục đạt yêu cầu (đạt chuẩn quốc gia về y tế, phổ cập giáo dục THCS), 4 tiêu chí khác đạt một số nội dung như về thủy lợi, bưu điện văn hóa xã, nhà ở dân cư…

… nhưng thách thức nhiều hơn

Dù đã chỉ ra được những điểm thuận lợi nhất định khi chọn Thanh Chăn triển khai thí điểm mô hình nông thôn mới nhưng Ban chỉ đạo Xây dựng NTM cũng nhận định nhiều khó khăn, thách thức của Thanh Chăn. Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng trong những lần về thăm, kiểm tra việc triển khai Đề án tại Thanh Chăn đã đánh giá: Qua xem xét điều kiện thực tế thì Thanh Chăn là xã khó khăn nhất trong 11 xã chọn thí điểm nên việc triển khai thực hiện Đề án tại xã cần được lãnh đạo tỉnh hết sức quan tâm chỉ đạo, bố trí cán bộ chuyên môn giúp đỡ để Đề án đi vào cuộc sống và mang lại hiệu quả thiết thực.

Mục tiêu kết thúc Đề án (vào năm 2011), Thanh Chăn sẽ là một xã có kinh tế phát triển ổn định và bền vững, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao; có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, có các hình thức sản xuất phù hợp, gắn phát triển kinh tế nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc dân tộc, dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ…

Để phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn và các lĩnh vực khác, Đề án xây dựng thí điểm nông thôn mới xã Thanh Chăn đã thống kê rất nhiều hạng mục đầu tư với tổng nhu cầu vốn lên tới trên 300 tỷ đồng. Cũng như nhiều xã nông thôn mới khác, Thanh Chăn chưa thực hiện quy hoạch xây dựng mạng lưới điểm dân cư; quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội nên việc phát triển kinh tế gặp nhiều khó khăn, chưa khai thác hết tiềm năng, thế mạnh của xã. Là xã thuần nông vùng lòng chảo nhưng hiện nay quỹ đất sản xuất nông nghiệp của xã không còn khả năng khai hoang, mở rộng; trình độ, năng lực của cán bộ cấp xã còn hạn chế; tỷ lệ hộ nghèo cao, tệ nạn ma túy và HIV/AIDS diễn biến phức tạp… Khi được phê duyệt Đề án xây dựng NTM, Thanh Chăn vẫn còn vài chục trường hợp nghiện hút ma túy và nhiều trường hợp nhiễm HIV/AIDS. Tệ nạn nghiện hút ma túy ở Thanh Chăn là vấn đề làm đau đầu cơ quan chuyên môn khi triển khai thực hiện Đề án xây dựng NTM. Bởi dĩ nhiên, một xã NTM không thể lại có nhiều trường hợp nghiện ma túy nên việc tổ chức cai nghiện bắt buộc và ngăn chặn tệ nạn này cũng là thách thức không nhỏ. Đây cũng là điểm hạn chế khiến nhiều thành viên Ban chỉ đạo Xây dựng NTM lo ngại khi phê duyệt Đề án Xây dựng NTM của Thanh Chăn. Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng đã rất lưu ý lãnh đạo tỉnh trong việc quan tâm công tác phòng chống tệ nạn ma túy và HIV/AIDS ở Thanh Chăn khi triển khai mô hình.

Để đạt được mục tiêu tỷ lệ hộ nghèo dưới 10% vào năm 2011, Thanh Chăn phải rất nỗ lực khi mà hiện nay tỷ lệ hộ nghèo của xã còn 17%. Thu nhập của người dân trong xã mới đạt 60% so với thu nhập bình quân chung cả tỉnh thì việc phấn đấu đạt thu nhập gấp 1,2 lần khi kết thúc Đề án là không dễ. Thanh Chăn có phát triển sản xuất nông sản hàng hóa nhưng gạo đặc sản vẫn chủ yếu là dư thừa đem bán; cây ăn quả chưa có nhiều loại và phần lớn đã bị thoái hóa, cằn cỗi.

Một yếu tố rất quan trọng quyết định tới việc thành công của Đề án chính là con người, từ cán bộ lãnh đạo, quản lý thực hiện Đề án cho tới nhận thức và sự chung lòng, góp sức của người dân. Trong khi đó, trình độ năng lực quản lý, điều hành của đội ngũ cán bộ từ thôn, bản tới xã đều còn hạn chế; trình độ dân trí của xã còn thấp sẽ là những trở ngại trong quá trình triển khai Đề án.

Bài 2: Không chờ đợi trong xây dựng nông thôn mới
 

Theo www.baodienbienphu.com.vn