Với Thanh Chăn sẽ là một mô hình NTM mang đặc trưng văn hóa vùng Tây Bắc. Kỳ vọng là vậy nhưng việc giữ gìn bản sắc trong quá trình xây dựng NTM thực sự là thách thức.

NTM mang đặc trưng Tây Bắc

Tây Bắc là vùng có nét văn hóa đặc sắc của nhiều dân tộc đã tạo nên sự phong phú, đa dạng trong đời sống sinh hoạt văn hóa. Song để lựa chọn đặc trưng cho nông thôn vùng Tây Bắc cũng có thể chọn bản sắc văn hóa dân tộc Thái làm điểm nhấn. Thanh Chăn là xã vùng lòng chảo cũng là nơi sinh sống tập trung của nhiều dân tộc nhưng dân tộc Thái vẫn chiếm tỷ lệ lớn. Việc tạo nét đặc trưng dân tộc Thái khi xây dựng NTM ở Thanh Chăn có thuận lợi nhưng không ít thách thức.

Trong nhiều lần về kiểm tra, khảo sát tại Thanh Chăn, các thành viên trong Ban chỉ đạo xây dựng NTM đều cho rằng, việc phát triển nghề, du lịch dịch vụ và cả xây dựng các công trình… cần thể hiện đặc trưng văn hóa vùng Tây Bắc. Đặc trưng đó sẽ thể hiện từ nếp nhà cho tới đời sống sinh hoạt cộng đồng làng, bản. Nếu như NTM của đồng bằng sông Hồng với đặc trưng từ chiếc cổng làng, nhà xây thì NTM của Tây Bắc sẽ bắt đầu từ kiến trúc nhà sàn. Đến nay, một số bản của Thanh Chăn đã xây dựng được nhà văn hóa cộng đồng theo kiến trúc nhà sàn nhưng nhà ở vẫn là những ngôi nhà xây chiếm tỷ lệ lớn. 67 hộ có nhà tạm ở Thanh Chăn mới được hỗ trợ làm nhà hoàn thành vào tháng 3. Trong số này phần lớn lại là nhà xây lợp prôximăng không phải những nếp nhà sàn. Lý giải cho việc này, nhiều người cho rằng, chi phí xây dựng những ngôi nhà tường gạch, mái prô không nhiều như dựng một nếp nhà sàn khang trang.

Xây dựng mô hình NTM mang đặc trưng vùng, miền cũng được Ban chỉ đạo xây dựng NTM định hướng từ chủ trương thực hiện phát triển sản xuất “mỗi làng một nghề”. Chủ trương này được Thanh Chăn đề ra phát triển sản xuất theo hướng “mỗi làng một sản phẩm hàng hóa” nhưng đến nay việc triển khai này chưa rõ nét và chưa tìm được mặt hàng nào thật đặc trưng. Thanh Chăn cũng đề ra phương hướng phát triển một số sản phẩm hàng hóa như: gạo đặc sản, cây ăn quả, rau… Thực tế, với gạo đặc sản (đã được coi là “thương hiệu” gạo Điện Biên) có thể phát triển ở một số xã lòng chảo song chủ yếu được xuất bán theo kiểu dư thừa, chưa phải là một sản phẩm hàng hóa đích thực. Với cây ăn quả, nhiều gia đình ở Thanh Chăn trước đây đưa cam, quýt vào trồng nhưng hiện nay đã thoái hóa, sâu bệnh. Còn rau xanh, để phát triển thành một sản phẩm hàng hóa cần hướng dẫn người dân trồng, chăm sóc theo quy trình sản xuất rau an toàn và có đầu ra cho mặt hàng này. Với những lý do này, đặc trưng NTM ở Thanh Chăn về sản phẩm hàng hóa vẫn là một thách thức.

Hợp sức xây dựng NTM

Đề án xây dựng NTM ở 11 mô hình điểm trong toàn quốc kết thúc vào giữa năm 2011 với nhiều mục tiêu đặt ra. Cũng như hầu hết các mô hình điểm NTM khác, đề án xây dựng NTM ở Thanh Chăn tập trung vào kết cấu hạ tầng như: giao thông, thủy lợi, trường học, trụ sở xã, hệ thống điện, nước… Đây được coi là khâu đột phá trong tạo lập các mô hình NTM nhằm thay đổi cơ bản đời sống người dân. Phải xây dựng một mô hình NTM vừa mang đặc trưng vùng, miền lại vừa dễ dàng nhân diện rộng khi kết thúc Đề án là rất khó nếu không có những giải pháp khả thi và sự hợp sức trong thực hiện. Ông Hồ Xuân Hùng, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT, thành viên Ban chỉ đạo đã tỏ rõ sự lo ngại phá vỡ bản sắc văn hóa dân tộc nếu việc quy hoạch xây dựng NTM không tốt. Với kết quả bước đầu ở Thanh Chăn, Ban chỉ đạo xây dựng NTM đánh giá là đã đi đúng hướng dù còn nhiều khó khăn đặc biệt là năng lực quản lý và triển khai thực hiện đề án của đội ngũ cán bộ. Khi kết thúc đề án, các mô hình điểm NTM cần đạt 19 tiêu chí để rút kinh nghiệm khi nhân rộng mô hình. Trước khó khăn, thực tế khi triển khai đề án, Ban chỉ đạo cũng xác định không kỳ vọng tất cả 11 mô hình đều đạt được 19 tiêu chí nhưng vẫn phải tạo được sự thay đổi căn bản về diện mạo nông thôn, đời sống nhân dân.

Chỉ còn hơn một năm thực hiện đề án, Thanh Chăn cần sự hỗ trợ nhiều mặt trong điều kiện trình độ dân trí thấp, năng lực cán bộ hạn chế và thiếu kinh nghiệm trong triển khai đề án. Sự cộng đồng, trách nhiệm của chính quyền, đoàn thể các cấp và ý thức, nỗ lực cùng sự cộng tác của chính người dân là giải pháp căn bản để Thanh Chăn thực hiện thành công đề án. Ngoài đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng thì ở mô hình NTM cần tạo ra những nông dân năng động hơn qua thay đổi nếp nghĩ, cách làm. Huy động tổng hợp các nguồn lực và vận động người dân góp công, góp sức mới đảm bảo sự thành công của đề án.

“Cán bộ nghĩ, dân làm” có lẽ là giải pháp thiết thực khi thực hiện đề án xây dựng NTM ở Thanh Chăn hiện nay. Với những phần việc cán bộ cấp xã chưa triển khai được thì cán bộ huyện, tỉnh, ngành chuyên môn cùng xắn tay giúp đỡ. Các thủ tục thanh quyết toán cũng như quản lý, chỉ đạo xây dựng công trình kết cấu hạ tầng cần được ngành chuyên môn hỗ trợ cho Ban QLDA xã. Để thực hiện tốt việc lồng ghép các nguồn vốn khi triển khai đề án này, các ngành nên rà soát, tập trung hỗ trợ đối với những hạng mục nào thuộc ngành mình. Ví như, chính sách hỗ trợ nông nghiệp, Thanh Chăn cần được cán bộ chuyên môn hướng dẫn từ kỹ thuật canh tác, chăm sóc cho tới giống, vốn để đầu tư.

Với thực tế đó, đề án xây dựng NTM ở Thanh Chăn sẽ thành công nếu huy động được sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị: từ chính quyền, các đoàn thể cho tới người dân đều phải xác định đó là việc của mình, làm cho mình và chung sức thực hiện.

Theo www.baodienbienphu.com.vn