Còn các ngân hàng thương mại trên địa bàn thì khẳng định là luôn cố gắng đáp ứng đủ vốn cho các thành phần kinh tế vay theo đúng hạn mức cho phép, tuyệt đối không gây phiền hà, sách nhiễu. Vậy thực chất vốn cho các doanh nghiệp vay có thiếu?

Dồn doanh nghiệp vào thế bí

Do ảnh hưởng của lạm phát, từ đầu tháng 3 đến nay, các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh thực hiện tín dụng thắt chặt, chọn lựa khách hàng và nghiên cứu, sàng lọc kỹ các dự án trước khi cho vay vốn đã vô hình trung làm khó các doanh nghiệp. Ông N.V.T, giám đốc một doanh nghiệp xây dựng tư nhân tại phường Mường Thanh, cho biết: Năm 2011, doanh nghiệp phấn đấu doanh thu khoảng 90 tỷ đồng. Là doanh nghiệp thì có đến 50% vốn phải đi vay ngân hàng sau đó quyết toán dự án trả nợ dần. Tuy nhiên, hiện nay việc vay vốn ngân hàng gặp rất nhiều khó khăn. Trước đây, khi nền kinh tế phát triển bình thường, lãi suất ngân hàng thấp, doanh nghiệp tiếp cận vốn vay rất thuận lợi. Khi ký nhận được dự án, doanh nghiệp mang hồ sơ công trình đến ngân hàng và được vay tối đa khoảng 70% số vốn chủ đầu tư ghi. Còn hiện nay, ngân hàng không cho vay qua công trình mà yêu cầu doanh nghiệp phải thế chấp tài sản. Tài sản của doanh nghiệp thường không lớn, việc đánh giá tài sản cũng vô cùng lắm! Có thể chiếc máy xúc này doanh nghiệp mua 1 tỷ đồng, nhưng cán bộ ngân hàng đưa ra giá 500 - 600 triệu đồng; cắm sổ đỏ đất, nhà ở thì ngân hàng tín theo giá Nhà nước ban hành chứ không theo giá thị trường. Doanh nghiệp lúc nào cũng cần vay 10 - 15 tỷ đồng để tập trung đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án, nhưng ngân hàng chỉ giải quyết tối đa được 4 - 5 tỷ đồng. Thiếu vốn, điều tất yếu các dự án phải thi công cầm chừng, doanh nghiệp đánh mất cơ hội làm ăn. Không những thế, Nhà nước cũng bị ảnh hưởng do công trình, dự án chậm đưa vào sử dụng.

Anh P.V.H, đội trưởng đội xây dựng của một công ty chuyên về xây dựng các công trình thuỷ lợi tại phường Tân Thanh, trao đổi: Kể cả khi doanh nghiệp được ngân hàng bảo lãnh tài sản thì hoạt động kinh doanh vẫn gặp khó khăn, do lãi suất quá cao. Hiện nay, lãi suất vay ngân hàng trên 22%/năm. Thông thường, doanh nghiệp phải vay vốn trung và dài hạn vì rất nhiều công trình thi công 2 - 3 năm mới hoàn thành. Nếu vay 20 tỷ đồng/năm, lãi suất ngân hàng phải trả trên 4 tỷ đồng. Lãi suất cao như vậy, doanh nghiệp khó mà hạch toán, cân đối lợi nhuận để nuôi công nhân, mua sắm trang thiết bị máy móc, phương tiện cơ giới phục vụ sản xuất.

Chúng tôi tìm gặp nhiều doanh nghiệp, họ đều cho rằng, thời gian gần đây, việc tiếp cận vốn vay các ngân hàng thương mại gặp rất nhiều khó khăn. Doanh nghiệp không được vay vốn hoặc vay với lượng ít để thi công công trình thì tiến độ kéo dài, khối lượng thi công hạn chế, chủ đầu tư không nghiệm thu, không chuyển vốn dẫn tới số tiền vay trước đó chưa trả hoặc trả chậm. Với những doanh nghiệp chậm hoàn vốn cho ngân hàng sẽ bị liệt vào diện khách hàng loại B, C nên lần sau muốn vay càng khó, mức lãi suất thường cao hơn khách hàng loại A. “Cái khó bó cái khôn”, từ chỗ khách hàng tiềm năng, khách hàng truyền thống, nhưng do ảnh hưởng của lạm phát, ngân hàng thực hiện thắt chặt tín dụng, thả nổi lãi suất theo quy định của Nhà nước đã đẩy hàng trăm doanh nghiệp vào thế bí.

“Vòng kim cô” hạn mức tăng trưởng

Đưa vấn đề rất nhiều doanh nghiệp than phiền khó tiếp cận vốn vay, vốn thiếu trao đổi với ông Lê Thanh Bình, Trưởng phòng Kinh doanh Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp - PTNT tỉnh Điện Biên thì nhận được câu trả lời là thời gian qua, đơn vị vẫn giải ngân cho khách hàng vay đều. Không chỉ cho vay đầu tư xây dựng hạ tầng cơ sở trên địa bàn tỉnh mà Chi nhánh thực hiện tốt chủ trương của cấp trên giải ngân cho một số doanh nghiệp vay vốn thi công đường giao thông Thái Bình - Hà Nam; xây dựng các công trình thuỷ điện tại tỉnh Lai Châu. Tổng dự nợ của Chi nhánh đến 30/6 đạt 2.752 tỷ đồng, tăng 157 tỷ đồng (tăng 6% so với đầu năm). Theo ông Bình: Doanh nghiệp thường có tâm lý là khi đến ngân hàng nào, bất kể thời điểm nào đều muốn được cán bộ tín dụng giải quyết cho vay ngay, vay ở mức tối đa. Tuy nhiên, họ lại không hiểu quy định, chủ trương của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hoặc ngân hàng cùng hệ thống cấp trên là phải khống chế hạn mức tăng trưởng. Do thị trường tiền tệ diễn biến phức tạp, nên Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp - PTNT tỉnh Điện Biên đặt mục tiêu tăng trưởng nguồn vốn năm 2011 khoảng 15%/năm; dự nợ tăng 11 - 12%/năm. 6 tháng đầu năm, dự nợ của Chi nhánh tăng 6%, như thế là đảm bảo yêu cầu đặt ra. Chi nhánh muốn cho vay nhiều hơn nhưng đã bị ngân hàng cấp trên khống chế hạn mức tăng trưởng. Không loại trừ tình hống khi một doanh nghiệp nào đó đến ngân hàng vay vốn nhưng lại đúng vào thời điểm hạn mức tăng trưởng “kịch trần”, đơn vị không thể giải ngân mà hẹn đợi khi thu hồi được vốn của những hợp đồng đến hạn trả nợ thì sẽ giải quyết cho vay. Có lẽ do tâm lý phải chờ đợi, không được đáp ứng ngay nên mới cung cấp thông tin cho báo chí là ngân hàng hết vốn, cán bộ ngân hàng gây khó khăn...

Chúng tôi cũng đã làm việc với Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Điện Biên và câu trả lời nhận được là đơn vị đang chỉ đạo các ngân hàng thương mại điều tiết tốt việc cho vay vốn theo đúng chủ trương của Chính phủ và ngân hàng cấp trên. Tổng nguồn vốn tín dụng thực hiện trên địa bàn đến 30/6 là 5.491 tỷ đồng, tăng 8,08% so với đầu năm, số tăng tuyệt đối là 1.045 tỷ đồng. Như số liệu thể hiện trong báo cáo thì vốn huy động tại địa phương của các ngân hàng thương mại và ngân hàng chính sách xã hội chỉ đáp ứng được 47,48% nhu cầu vay của các ngành, các thành phần kinh tế (2.607/5.491 tỷ đồng), do vậy các ngân hàng thương mại phải đi vay các tổ chức tín dụng khác và ngân hàng cấp trên. Vốn tín dụng tập trung ưu tiên cho các dự án lớn có chu kỳ sản xuất dài, bảo đảm hiệu quả kinh tế cao. Vốn cho vay trung và dài hạn của các ngân hàng chiếm tỷ trọng 65,68%. Nhưng thế cũng có nghĩa một lượng vốn rất lớn của các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh là cho các doanh nghiệp vay. Theo Nghị quyết 11 của Chính phủ, trong năm 2011, mức tăng trưởng của ngành Ngân hàng tỉnh dưới 20%, vậy mà 6 tháng đầu năm đã tăng trưởng 8,08%, chính vì vậy, những tháng cuối năm, các ngân hàng thương mại tiếp tục thực hiện tín dụng thắt chặt để không xảy ra tình trạng “tăng trưởng nóng”, ngân hàng cấp trên không “tuýt còi”, do đó sẽ có lúc, có thời điểm một số doanh nghiệp làm thủ tục vay vốn không được đáp ứng ngay.

Theo baodienbienphu.com.vn