Với quyết tâm cao nhất, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TX. xác định: Khó khăn chỉ là trước mắt, về lâu dài sẽ hoàn thành mục tiêu xây dựng TX. thành đô thị loại 3 trên bến dưới thuyền ở tỉnh cực Tây đất nước...

Khó là khó chung

Để đạt mục tiêu đó, TX. đang gặp nhiều khó khăn, mà hiện tại là vấn đề tạo công ăn việc làm, chuyển đổi ngành nghề cho người dân hậu tái định cư. Theo kết quả điều tra tháng 8/2010, trên địa bàn TX. có 994 hộ TĐC nông nghiệp (giảm 35 hộ so với quy hoạch tổng thể được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt), trong đó: phường Sông Đà 38 hộ, phường Na Lay 773 hộ và xã Lay Nưa 183 hộ. Trước đây, diện tích đất sản xuất nông nghiệp của TX. Mường Lay vốn rất hạn chế. Nay diện tích đất phải thu hồi lên đến con số 678,09ha, trong đó diện tích đất lúa 2 vụ vùng lòng chảo phải thu hồi là 199,53ha, chiếm 61,8% diện tích đất lúa 2 vụ toàn TX. Nếu nhìn vào đăng ký quy hoạch và bố trí dân cư, phường Na Lay là địa bàn có nhiều hộ tái định cư nông nghiệp nhất trong khi trên thực tế, sau tái định cư Na Lay lại là phường có ít diện tích nhất. Bởi vậy, nguy cơ thiếu đất sản xuất nông nghiệp, thiếu việc làm, giảm thu nhập đối với các hộ dân TĐC nông nghiệp và toàn bộ dân cư của TX. Mường Lay sau TĐC dự án Thuỷ điện Sơn La, đang là mối quan tâm chung của Đảng bộ, chính quyền các cấp tỉnh Điện Biên chứ không riêng gì TX. Mường Lay.

Nhằm từng bước giải quyết vấn đề trên, cùng với việc quan tâm đẩy nhanh tiến độ di dân tái định cư, đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng phục vụ nhân dân, chính quyền các cấp tỉnh Điện Biên và các sở, ban, ngành tỉnh đã tập trung tìm biện pháp giải bài toán lao động việc làm cho TX. Mà ở đó, trọng tâm là quy hoạch, khai hoang, bố trí đất sản xuất nông nghiệp cho nông dân trước khi tính đến bài toán chuyển đổi nghề.

Ông Nguyễn Thành Phong, Bí thư Thị ủy kiêm Chủ tịch UBND TX. cho biết: Bản quy hoạch chi tiết sản xuất nông nghiệp TX. Mường Lay đến năm 2020 với mục tiêu xây dựng phương án sản xuất nông nghiệp có tính khả thi về phát triển nông nghiệp, đảm bảo ổn định đời sống, thu nhập cho hộ dân nông nghiệp toàn TX., vừa mới hoàn thành. Hiện TX. đã gửi các sở, ban, ngành tỉnh xin ý kiến, sửa đổi bổ sung trước khi phê duyệt thực hiện. Với phương án quy hoạch sản xuất nông nghiệp cụ thể, bản quy hoạch được coi là cơ sở pháp lý để tiếp tục triển khai các hạng mục đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp, phân bổ lại đất sản xuất nông nghiệp cho hộ TĐC nông nghiệp, phương án sản xuất khác, đảm bảo ổn định đời sống chung cho nhân dân TX. Mường Lay.

Cũng vì mục tiêu để người dân tái định cư sớm ổn định cuộc sống bằng sức lao động, nghề nghiệp của mình, nên trong khi chờ đợi bản quy hoạch ra đời, UBND TX. quan tâm chỉ đạo các phòng, ban, đoàn thể vào cuộc thực hiện các mô hình, dự án giúp nông dân tiếp cận khoa học kỹ thuật, chuyển đổi cây trồng trên cùng diện tích canh tác. Nhưng vấn đề là, ngay cả khi mô hình, dự án được thực hiện hiệu quả cũng không dễ làm người dân chuyển đổi nhận thức ngay được. Bởi vậy nên nhiều người mới vừa ngẫm vừa lo!
 
... Ngẫm mà lo!

Đó là thực tế mà bấy lâu những người có trách nhiệm thực hiện chức năng hướng dẫn nông dân chuyển đổi nghề, đào tạo việc làm ở TX. Mường Lay luôn ngẫm ngợi. Tâm sự về khía cạnh này, một vị chức sắc của TX. Mường Lay khẳng định, dự án nào được thực hiện trên địa bàn TX. cũng đem lại hiệu quả, thậm chí năng suất, sản lượng còn tốt hơn nhiều nơi khác, nhưng hết dự án, hết mô hình thì cũng hết... người làm. Ngay cả những hộ nông dân tham gia mô hình dẫu được hưởng lợi từ mô hình nhưng ý thức cũng chẳng hơn gì những hộ khác. Nhiều người cũng vì thế mà sinh ra cái tư tưởng để đồng đất bỏ không sẽ được làm mô hình. Và, nếu cứ như vậy thì còn mướt mới đến cái ngày mô hình đạt hiệu quả là “chuyển đổi nhận thức trong nông dân, để người nông dân chủ động đưa cây trồng mới vào đồng ruộng...”.

Nói thêm về thực trạng lười lao động trong tư tưởng một bộ phận người dân, xin nêu một thực tế trên địa bàn TX. Mường Lay, đó chính là cảnh “kẻ ăn không hết, người lần chẳng ra”. Hiện nay trên các khu dân cư của TX., có rất nhiều hàng quán lụp xụp nhưng bày bán đủ mọi thứ; nhỏ là cái kim sợi chỉ và lớn là tủ lạnh, tivi. Dọc triền kè ven hồ khu tái định cư Nậm Cản, có rất nhiều quán bán hàng tạp hóa căng bạt, căng dù mà chủ nhân của nó toàn người dưới xuôi. Nhà ít thì 2 vợ chồng, nhà nhiều thì cả ông bà, cháu chắt cũng dắt díu nhau về kiếm sống trên khu tái định cư. Gia đình bà Nguyễn Thị Hợp là một trong những hộ như thế. Quê ở Phú Thọ nhưng khó sống vì ruộng đất quá ít, nên khi nghe con gái là giáo viên Trường THCS Nguyễn Bá Ngọc (TX. Mường Lay) kể chuyện mua bán trên khu tái định cư, thế là bà Hợp quyết định đưa cả gia đình lên tìm “kế sinh nhai” tại Mường Lay. Dẫu không nhiều, nhưng nếu tằn tiện, mỗi năm bà cũng để ra được vài chục triệu đồng. Bà Hợp hy vọng, đến ngày TX. hoàn thành tái định cư, gia đình bà cũng đủ tiền mua suất đất ở thị xã để sống ổn định. Cùng dãy quán sát bên quán bà Hợp, còn rất nhiều người quê tận Bắc Giang, Bắc Ninh, Thái Bình cũng mới về Mường Lay lập nghiệp vì “tiếng đồn tái định cư”.

Gần dãy hàng tạp hóa khu Nậm Cản là những căn nhà khang trang bề thế của người dân tái định cư. Nếu có điều kiện đi qua các khu ấy, đập vào mắt chúng ta là cảnh các bà ngồi túm năm tụm ba ăn quả vả, quả sung và nhiều chỗ thì chỉ “ngồi chơi thôi vì không có việc”. Hỏi sao không đi buôn đi bán, không đi trồng cây màu vụ ba, người ta chỉ cười và nói “không quen làm”. Không ít trai tráng vốn lười lao động nay cũng đầu tư điện thoại di động đời mới để mở rộng quan hệ, vì nhà có tiền bồi thường tái định cư. Chỉ vài ngày thâm nhập TX., nhưng những chuyện như thế chúng tôi nghe nhiều lắm và ngẫm lại thêm lo...

Lời kết buồn

Được biết, tại Quyết định số 196/2004/QĐ-TTg ngày 29/11/2004 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt: “Quy hoạch tổng thể di dân, tái định cư Dự án Thủy điện Sơn La”; ngay ở điều 1 ghi rõ: “Di dân, tái định cư Dự án Thủy điện Sơn La phải tạo được các điều kiện để đồng bào tái định cư sớm ổn định chỗ ở và đời sống, trên cơ sở khai thác tiềm năng về tài nguyên và sức lao động, từng bước thay đổi cơ cấu kinh tế, phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, cuộc sống vật chất, tinh thần ngày càng tốt hơn nơi ở cũ, góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Bắc theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, giữ vững ổn định chính trị - xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường sinh thái”.

Với những kỳ vọng của văn bản pháp quy giấy trắng mực đen như thế, trước khi rời TX., chúng tôi háo hức gọi cho ông Phan Chí Hiểu - Trưởng phòng Kinh tế TX. Mường Lay - những mong có được giải pháp mở lối cho vấn đề việc làm của người dân. Nhưng thay vì cung cấp cho chúng tôi những thông tin lạc quan, ông Hiểu thở dài não nuột bởi chính ông cũng... đang ưu tư. Rằng, một khi người dân không “tự cứu mình”, không thay đổi nhận thức, không chủ động lo cho cuộc sống của mình thì dù có cả núi tiền đầu tư cuối cùng cũng chỉ là con số không vô nghĩa mà thôi...

Theo www.baodienbienphu.info.vn