Không ăn được thì bán

Theo Kế hoạch số 304a/KH - UBND ngày 30/8/2011 của UBND huyện Mường Nhé về việc hỗ trợ gạo cứu đói cho nhân dân năm 2011, cả huyện có 2.682 hộ với 15.859 nhân khẩu được hỗ trợ, mỗi nhân khẩu được 20kg (số tiền mua gạo cứu trợ là 4.917.564.763 đồng). Thời điểm hỗ trợ cho dân nghèo, vào lúc giáp hạt này rất có ý nghĩa, thế nhưng lại diễn ra một nghịch lý ở một số nơi như xã Chung Chải, chúng tôi chứng kiến người dân nhận xong gạo cứu đói đã mang bán ngay trong xã, hoặc đổi lấy nhu yếu phẩm khác...

Tại địa điểm bản Đoàn Kết, chúng tôi chứng kiến cảnh người dân vui mừng, hớn hở mà cảm thấy lòng mình cũng vui lây. Với số gạo được hỗ trợ đủ cho hộ nghèo ăn trong một tháng. Nhưng hầu hết người dân nhận gạo xong lại tụ tập trong các quán tạp hoá để bán, hay quy đổi ra các mặt hàng khác như: cá khô, dầu ăn, mì chính, muối... Vào quán tạp hóa của anh Bạch Văn Quyền, anh cho biết: Trong vòng gần một giờ, anh đã thu mua gạo cứu đói của bà con được 6 bao, mỗi bao 50kg với giá 8.000 đồng/kg. Số gạo người dân mang bán, đổi hàng, gia đình anh mua với mục đích nấu rượu và nuôi lợn. Vì loại gạo đó, rất khó nấu, để lâu cứng không ăn được. Để có thể thu mua được nhiều gạo, anh cho cậu em trai vác luôn cân sang điểm cấp phát gạo, ai có nhu cầu bán thì mua luôn. Anh Quyền nói với chúng tôi: Có như vậy mới mua được nhiều, nếu không ngay chính người cấp gạo cũng muốn mua lại. Khi chúng tôi hỏi về loại gạo thì có người nói là gạo 64, có người bảo là Q5 và nguyên nhân vì sao lại bán không mang về ăn, thì Lỳ Hồng Sâm, bản Nậm Sin, đang bán 80kg gạo của 4 nhân khẩu nhà mình, trả lời: “Gạo không ăn được vì rất lắm sạn, nấu cho nhiều nước thì nát như cháo, mà ít nước thì cứng như đá, nấu cho đủ nước ăn được nhưng bã bà, để từ sáng đến trưa đóng lại thành cục. Vậy nên đa số các nhà đều bán đi để mua gạo khác, hay mang đổi lấy thực phẩm về ăn.... Chúng tôi thấy thậm chí có người mang cả gạo đến các quán đổi lấy rượu, có nhà 4 - 5 người kéo nhau đi nhận gạo cứu đói, nhận xong mang vào quán ăn, đổi luôn lấy bữa ăn tại quán rồi kéo nhau về.

Rời nhà anh Quyền chúng tôi sang điểm kinh doanh của gia đình anh Chu Văn Đức. Chủ quán Đức đang ngồi cùng với một số người của bản Pắc Na xuống chờ lấy gạo. Trong câu chuyện với người dân, Đức nói nửa đùa, nửa thật: “Lần sau bà con đi lấy gạo, cả bản cử một người đi thôi! Đi làm gì nhiều người cho mất công, đằng nào xuống cũng bán rồi mang tiền về chia nhau. Gia đình Đức mua gạo cứu đói của dân bản Pá Lùng, Si Ma từ chiều hôm trước được 1,2 tấn với giá 9.000 đồng/kg, đắt hơn sáng nay 1.000 đồng/kg. Đức nói với chúng tôi: Càng mua sau càng rẻ hơn, mà đổi hàng thì lãi cả đôi đường.

Nguồn lợi cho cá nhân

Những người dân bán gạo cứu đói và những người đang chờ lấy gạo mà chúng tôi đã gặp ở xã Chung Chải đều chung ý kiến: Gạo cứu đói chất lượng không bằng gạo giã ở nhà, Gạo này dù trắng tinh mà không ăn được...  Tôi hỏi: chưa ăn sao có thể nói như vậy? Thì Lỳ Hồng Sâm nói với chúng tôi: gạo năm nào cũng giống nhau cho dù chưa ăn cũng biết, nên bán đi cho khỏi mất công mang về. Nhiều người bán, đổi gạo với mục đích khác nhau còn Sâm thì bán, mua gạo khác về ăn. Còn những người mua gạo cứu trợ ở đây chắc chắn thu được lợi nhuận cao, nên họ mới hào hứng và nhiệt tình đến vậy, mua với số lượng  bao nhiêu cũng được. Thành phần mua, đổi gạo cứu đói của dân cũng thật đa dạng, không riêng gì những chủ hàng tạp hóa, hàng ăn dọc đường ở bản Đoàn Kết, mà cả những người phát gạo trực tiếp cho dân. Chúng tôi không thể không băn khoăn: Người ta mua gạo cứu đói có để nấu rượu hay để nuôi lợn như họ nói hay không... hay số gạo đó lại được bán lại, rồi vận chuyển, để cứu đói cho dân ở những địa điểm khác?

Trao đổi với Phó Chủ tịch UBND xã Chung Chải, Phùng Khừ Xá, ông cho biết: Đợt hỗ trợ gạo năm 2011, xã có 224 hộ; 1.300 nhân khẩu được hỗ trợ cứu đói, với tổng số 26 tấn, tổng số tiền 395.008.798 đồng. Giá thành 1kg gạo đến tay người dân là 15.195 đồng/kg. Ông Xá không nắm được tình hình dân bán gạo. Ông cho chúng tôi biết thêm: sẽ tìm hiểu nguyên nhân, nếu có sẽ kiến nghị lên các cấp.

Gạo cứu trợ ở xã Chung Chải vừa qua gây lãng phí rất lớn, bởi người dân nghèo được cứu trợ gạo trong lúc đói lại không thể sử dụng được. Để gạo cứu trợ đạt hiệu quả, rất cần giải pháp của cơ quan chức năng.

Theo baodienbienphu.com.vn