Trước đó khoảng vài ngày, mọi nhà trong bản đã nhộn nhịp các hoạt động để chuẩn bị đón tết, như: sắm quần áo mới, dọn dẹp nhà cửa, mổ lợn, gà, giã bánh dày... và chuẩn bị thực phẩm vừa đủ trong mấy ngày tết. Bàn thờ là nơi được người Mông đen ở đây quan tâm nhiều nhất. Sau khi thay bát hương mới, họ bày lên bàn thờ 2 cặp bánh dày ở 2 bên và không quên các công cụ lao động sản xuất như: dao, liềm, cuốc, xẻng... Trên xà gỗ trung tâm của nhà sẽ được bày một chiếc bánh dày đại, tượng trưng cho sự no đủ và cũng là để báo cáo với tổ tiên thành quả trong năm. Bánh được làm đầy hay không, phụ thuộc vào mùa màng, kinh tế của mỗi gia đình. Sau khi làm xong các thủ tục của phần lễ, người dân trong bản sẽ bước sang phần hội. Đây là phần quan trọng không thể thiếu trong các hoạt động đón tết của người Mông.

Ngay từ sáng sớm, các chàng trai, cô gái người Mông tiêu biểu nhất trong bản được lựa chọn để đi rong ruổi từ đầu bản nọ đến cuối bản kia, vừa đi, họ vừa thổi khèn, thổi sáo, kéo nhị và múa hát. Rồi cứ thế, cứ thế, người ra xem ngày một đông. Họ kéo nhau ra cổ vũ cho đến một điểm trung tâm thì dừng lại để tổ chức các trò chơi khác. Người xem càng đông thì các chàng trai múa khèn càng hăng. Các cô gái sẽ đứng xem cho tới khi gặp được chàng trai thấy ưng cái bụng nhất thì vào múa theo. Không cần phải nói thành lời, chỉ bằng hành động này, tất chàng trai sẽ tự hiểu rằng cô gái đó nguyện theo mình về nhà làm vợ. Có rất nhiều chàng trai, cô gái cũng từ đây mà thành đôi. Theo lý giải của người dân trong bản, thì đây cũng là cách mà họ gọi nhau đi chơi hội.

Sau khi tất cả trai gái, từ người già cho đến trẻ nhỏ đã được kéo xuống một bãi đất rộng nằm giữa trung tâm 2 bản, các hoạt động vui chơi mới thật sự được bắt đầu. Họ diện trên mình những trang phục đẹp nhất, sặc sỡ nhất đã được chính bàn tay của các cô gái trong bản tự làm từ trong năm để đi chơi hội. Con gái thì chơi trò ném pao, con trai lại chơi cầu lông gà, đánh cù... Các trò chơi, nhìn thì đơn giản, nhưng để tham gia, người chơi cũng phải có sự khéo léo và kỹ thuật điêu luyện.

Cho đến khi ta nghe được tiếng hát từ đôi môi mọng đỏ của người con gái Mông cất lên, gửi gắm tâm tình của lòng mình qua những ống dây, ấy là khi trò chơi “Gầu tẩu tràng” (tức Nói ống dây) bắt đầu.

“Hôm nay đi chơi tết vui rồi

Anh về lại đi học xa

Tiễn anh đi rồi mà lòng vương vấn

Nhắn với anh ở nơi ấy

Có nhiều người con gái khác

Anh có còn nhớ em vẫn ở nhà chờ mong?”.

Ở phía đầu dây bên kia, người con trai chăm chú lắng nghe, và rồi cũng sẽ đáp lại bằng tiếng kèn lá da diết thay lời nhắn nhủ:

“Ơi hỡi người con gái mà anh yêu

Dù đi đâu về đâu trên trái đất này

Anh vẫn sẽ tìm về với núi, với rừng, với người con gái anh yêu”.

Dưới ánh nắng hiếm hoi của ngày giữa đông, gương mặt người con gái Mông lại ửng hồng, rực rỡ như đóa hoa rừng khoe hương, khoe sắc. Cứ thế, cho tới khi nắng đã lên quá đỉnh đầu, khi những lời yêu thương đã được gửi gắm hết qua câu hát, tiếng kèn lá, họ ra về, chia tay nhau trong lưu luyến, nhớ thương và khắc khoải đợi chờ...

Kết thúc hội vui cũng là lúc tất cả mọi người lại quây quần bên mâm cơm đãi khách. Hương rượu nồng nồng bốc lên, khiến ta như say, như tỉnh. Chẳng biết say trong men rượu hay say trong tình người, chỉ biết có cái gì đó vương vấn, không thể nào quên.

Theo baodienbienphu.info.vn