Nắm bắt thời cơ Nhật đầu hàng đồng minh, ngày 13/8, Ủy ban Khởi nghĩa quốc gia ra lệnh khởi nghĩa toàn quốc. Bản Quân lệnh số 01 được công bố lúc 23 giờ ngày 13/8/1945 của Ủy ban Khởi nghĩa đã hiệu triệu toàn dân đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền. Ngày 16/8/1945, Đại hội Quốc dân tại Tân Trào đã thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh, thông qua Lệnh tổng khởi nghĩa; Chính phủ lâm thời được thành lập do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch đã ra lời hiệu triệu, kêu gọi quốc dân đồng bào: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc đã đến. Toàn thể đồng bào hãy đứng lên đem sức ta mà giải phóng cho ta!”.

Có thể nói, từ ngày 13 đến 2/9/1945 là những ngày “rung chuyển đất nước” bởi khí thế đấu tranh cách mạng, tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân diễn ra sục sôi từ Bắc chí Nam và niềm vui lần đầu tiên có nhà nước độc lập.

Là địa phương cách xa Tân Trào (Tuyên Quang), nơi Đại bản doanh lãnh đạo cuộc Tổng khởi nghĩa của đất nước, nên Lệnh Tổng khởi nghĩa về đến Điện Biên chậm hơn nơi khác. Mặc dù vậy, khí thế cách mạng chung của cả nước cùng với tin tỉnh Sơn La giành được chính quyền ngày 26/8/1945 đã truyền tới Lai Châu. Mảnh đất xa xôi hẻo lánh của Tổ quốc từ đây mới được đón nhận luồng không khí mới của cách mạng.

Được Tổng bộ Việt Minh cử người lên giúp đỡ, một số quần chúng nhạy bén với thời cuộc là các giáo viên, công chức ở châu Quỳnh Nhai đã tập hợp nhân dân nổi dậy cướp chính quyền vào ngày 17/10/1945. Cuộc nổi dậy đã thành công, Ủy ban cách mạng lâm thời của châu được thành lập do ông Điêu Chính Chân làm Chủ tịch. Sự kiện châu Quỳnh Nhai giành được chính quyền có ý nghĩa rất lớn vì Quỳnh Nhai là châu đầu tiên và duy nhất của tỉnh Lai Châu giành được thắng lợi trong Cách mạng Tháng Tám 1945.

Sau khi châu Quỳnh Nhai giành được chính quyền, Bộ Nội vụ và Ủy ban hành chính Bắc Bộ đã cử hai đồng chí Lê Tuân và Bưu (tức Văn) làm phái viên thay mặt Chính phủ lên Lai Châu thương thuyết với Đèo Văn Mun (tỉnh trưởng Lai Châu) để lập chính quyền tỉnh. Cùng đi với phái viên của Chính phủ còn có một số quần chúng có cảm tình với cách mạng trước làm viên chức cho Pháp ở Lai Châu. Tại thị trấn Lai Châu (lúc này thuộc huyện Châu Lai), các cán bộ Việt Minh đã mở một phòng thông tin để tuyên truyền về chủ trương, chính sách của Chính phủ và mặt trận Việt Minh. Cuộc thương thuyết lập chính quyền cấp tỉnh ở Lai Châu đã không thành công. Tuy vậy, lần đầu tiên đồng bào các dân tộc Châu Lai (gồm huyện Mường Lay và thị xã Lai Châu sau này) đã được tiếp xúc với cán bộ Việt Minh, được biết về mặt trận Việt Minh, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.

Tại châu Điện Biên, một số cán bộ Việt Minh cũng đã đến và đang tìm chỗ đứng chân trong quần chúng nhân dân để hoạt động. Các cán bộ Việt Minh đã mang theo những tin tức mới nhất về Cách mạng Tháng Tám và tổ chức một số cuộc tiếp xúc với ông Lò Văn Hặc (lúc đó là Chánh tổng châu Điện Biên) nhằm nắm tình hình và đi sâu giác ngộ cách mạng cho quần chúng nhân dân. Châu Điện Biên đã tổ chức được hai buổi mít tinh vào tháng 10 và tháng 11/1945 để chào mừng thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám. Cờ đỏ sao vàng được treo trên nóc nhà Tri châu Đèo Văn Ún (nay thuộc khu vực trụ sở UBND tỉnh. Lần đầu tiên người dân Điện Biên được trông thấy cờ đỏ sao vàng và ảnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Và từ đó đến nay, mặc dù từng giai đoạn cách mạng có nội dung, nhiệm vụ khác nhau, song sự nghiệp cách mạng của nhân dân các dân tộc Lai Châu, nay là hai tỉnh Điện Biên – Lai Châu đã có sự lãnh đạo của Đảng; con đường cứu nước đúng đắn: giải phóng dân tộc gắn liền với xây dựng và bảo vệ thành quả cách mạng XHCN được triển khai thực hiện liên tục và có hiệu quả ngay trên mảnh đất Điện Biên.

Những sự kiện và hoạt động do tác động của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 tại Điện Biên tuy không nhiều, nhưng nó đã khẳng định một điều đó là: Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào cách mạng Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh. Bằng việc lật đổ chế độ thực dân, phong kiến đã lỗi thời, lập nên một chế độ xã hội mới tiến bộ, tạo ra những biến đổi xã hội - chính trị to lớn và căn bản. Cách mạng Tháng Tám thực sự là một bước nhảy vọt về chất của xã hội Việt Nam. Đây chính là cuộc hồi sinh vĩ đại của dân tộc Việt Nam, đưa dân tộc ta từ đêm trường nô lệ bước đến bình minh ngày mới đầy hứa hẹn. Thắng lợi Cách mạng Tháng Tám chính là kết quả của một quá trình đấu tranh cách mạng lâu dài của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, trong đó sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, đứng đầu là lãnh tụ Hồ Chí Minh và khối đại đoàn kết toàn dân tộc dựa trên nền tảng lòng yêu nước là những nhân tố căn bản nhất làm nên thành công của cuộc Tổng khởi nghĩa lịch sử. Đồng thời điều đó cũng khẳng định, sự nghiệp cách mạng của nhân dân Việt Nam, trong đó nhân dân các dân tộc tỉnh Điện Biên, đã có một chính Đảng và phải trải qua hơn tám thập kỷ phấn đấu, xây dựng và trưởng thành, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, với bản lĩnh của một đảng cách mạng chân chính, dạn dày kinh nghiệm, luôn gắn bó máu thịt với nhân dân, Đảng đã lãnh đạo, tổ chức và phát huy sức mạnh to lớn của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, giành được nhiều thắng lợi vĩ đại trong sự nghiệp cách mạng.

Mít tinh tổng khởi nghĩa ở Quảng trường Nhà hát lớn Hà Nội 19/8/1945.

Lẽ tất nhiên, ở trong từng thời kỳ cách mạng, với bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần tự phê bình và phê bình nghiêm túc, Đảng ta đã nhận thấy, bên cạnh kết quả đạt được, Đảng vẫn còn không ít hạn chế, yếu kém, thậm chí có những yếu kém khuyết điểm kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ chậm được khắc phục, làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng; nếu không được sửa chữa sẽ là thách thức đối với vai trò lãnh đạo của Đảng và sự tồn vong của chế độ. Do vậy, trên chặng đường tiếp tục đổi mới, thực hiện CNH, HĐH đất nước, để bảo đảm thắng lợi của sự nghiệp cách mạng, cùng với việc thực hiện các quan điểm, chủ trương, nghị quyết của Đảng, toàn Đảng nói chung, mỗi chúng ta nói riêng cần nghiêm túc thực hiện Nghị quyết số 12-NQ/TƯ, Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay, để làm cho Đảng ta thật sự trong sạch, vững mạnh, có trí tuệ và bản lĩnh để lãnh đạo thực hiện thành công sự nghiệp CNH, HĐH, xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh, hội nhập cùng nhân loại tiến bộ trên thế giới.

Tinh thần và trách nhiệm đó chính là để làm cho “Bản hùng ca Cách mạng  Tháng Tám” của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng đã giành được phát huy thêm giá trị và xứng đáng hơn trong thời đại mới.

Theo baodienbienphu