Dienbien.gov.vn - Điện Biên là tỉnh miền núi, biên giới phía Tây Bắc, với dân số trên 61 vạn người gồm 19 dân tộc cùng chung sống, trong đó dân tộc Mông chiếm 38,12%, dân tộc Thái chiếm 35,69%, dân tộc Kinh chiếm 18,5% dân số, còn lại là các dân tộc khác. Hiện nay, đời sống người vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh còn nhiều khó khăn, cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội phát triển chậm chưa đồng bộ, nhiều hủ tục lạc hậu nhất là vùng cao, biên giới. Tình hình di cư tự do, tuyên truyền đạo trái pháp luật, tình trạng mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép chất ma túy diễn ra phức tạp… Vì vậy việc xác định thực hiện tốt công tác dân tộc và các chương trình chính sách dân tộc trên địa được các cấp chính quyền tỉnh xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, mà công tác vận động, phát huy vai trò người có uy tín (NCUT) đóng vai trò “then chốt”, bởi người có uy tín là “tri thức” của các dân tộc, tiếng nói và việc làm của người có uy tín luôn được đồng bào tin tưởng, ủng hộ và nghe theo.

Tham quan mô hình phát triển kinh tế của gia đình ông Pờ Dần Xinh - người có uy tín xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé.

Năm 2021, tỉnh Điện Biên có 1.241 NCUT trong đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó, Già làng 374 người; Trưởng dòng họ, tộc trưởng 102 người; Trưởng thôn, bản và tương đương 118 người; Cán bộ nghỉ hưu 148 người; Chức sắc tôn giáo 3 người; Thầy mo, thầy cúng, thầy lang 9 người; Nhà giáo, thầy thuốc 1 người; Người sản xuất kinh doanh giỏi 25 người; Thành phần khác 466 người.

Phát huy vai trò NCUT trên địa bàn tỉnh, hàng năm các cấp chính quyền tỉnh thường xuyên cung cấp thông tin, bồi dưỡng kỹ năng vận động quần chúng cho NCUT. Kịp thời hỗ trợ, tạo điều kiện tốt nhất để NCUT nâng cao nhận thức, vị thế, vai trò của mình trong bản, làng, dòng họ, cộng đồng dân cư; rà soát, lập danh sách và tiến hành tranh thủ, vận động đối với những NCUT có khả năng, điều kiện tham gia xây dựng, phát triển phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, không phụ thuộc vào lứa tuổi, thành phần xuất thân và thái độ chính trị. Đồng thời thường xuyên đánh giá, phân loại NCUT, phát hiện bổ sung NCUT mới để phục vụ công tác. Thường xuyên cấp phát miễn phí một số loại báo phù hợp cho NCUT (Báo Điện Biên Phủ; Báo Dân tộc và Phát triển); thăm hỏi NCUT dịp Tết Nguyên Đán, tết các dân tộc thiểu số; thăm hỏi, động viên NCUT ốm đau; gia đình NCUT gặp khó khăn và thăm viếng bản thân, gia đình NCUT qua đời. 

NCUT đã thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của mình đối với cộng đồng và xã hội, thực sự là “chỗ dựa” quan trọng của các cấp ủy Đảng, chính quyền, tích cực tham gia xây dựng, củng cố hệ thống chính trị, đi đầu trong các phong trào xóa đói, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an ninh trật tự tại các khu dân cư. NCUT là “cánh tay nối dài” giúp Mặt trận và lực lượng Công an trong công tác nắm tình hình, tuyên truyền, vận động đồng bào các dân tộc nâng cao ý thức cảnh giác trước âm mưu, hoạt động chia rẽ khối đoàn kết dân tộc, lợi dụng các vấn đề dân tộc, tôn giáo của các thế lực thù địch, phản động nhằm chống phá cách mạng; thực hiện tốt các hương ước, quy ước của thôn, bản, vận động đồng bào tham gia bảo vệ đường biên, mốc giới, tham gia công tác hòa giải các mâu thuẫn, tranh chấp trong nội bộ nhân dân, góp phần xây dựng quê hương, bản làng an toàn về an ninh trật tự. Cùng với việc đi đầu trong phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc, NCUT còn nêu gương sáng trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới; lao động cần cù, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi, xây dựng trang trại, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống quý báu của các dân tộc… từ đó từng bước xóa đói, giảm nghèo, giúp nhau trong sản xuất, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho gia đình và cộng đồng.

Chiến sỹ Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên trò chuyện với già làng xã Mường Mươn, huyện Mường Chà.

Cụ thể, NCUT đã tham gia vận động quần chúng nhận thức rõ âm mưu, thủ đoạn "Diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch, vận động nhân dân thực hiện tốt các cam kết không tái trồng cây thuốc phiện, không tàng trữ, sử dụng, buôn bán các chất ma túy; không di dịch cư tự do; phối hợp với tổ an ninh vận động người dân ký cam kết phòng chống tội phạm, phòng chống ma túy. Các lực lượng Công an, Biên phòng đã trực tiếp vận động, tranh thủ NCUT tuyên truyền vận động nhân dân trực tiếp tham gia thực hiện phong trào “Toàn dân bảo vệ An ninh Tổ quốc”; phong trào “Quần chúng tham gia tự bảo quản đường biên, cột mốc quốc gia và an ninh trật tự khu vực biên giới”, thực hiện đề án “Vận động toàn dân tham gia phòng, chống ma túy”. Từng bước nâng cao nhận thức cho các tầng lớp nhân dân về tác hại của ma túy, các khung hình phạt khi tham gia vận chuyển, buôn bán, tàng trữ, sử dụng ma túy; đưa người vượt biên trái phép. Điển hình về NCUT như: Ông Lò Văn Thi, dân tộc Lào, bản Lói - xã Mường Lói; Ông Ly Cháy Mua, dân tộc Mông - bản Hua Thanh - xã Na Ư huyện Điện Biên; Ông Hù Chà Thái, dân tộc Si La - bản Nậm Sin, xã Chung Chải, huyện Mường Nhé....

Về phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, NCUT luôn là chỗ dựa quan trọng của cấp ủy, chính quyền các cấp trong việc tuyên truyền, vận động tổ chức đồng bào dân tộc thiểu số thực hiện đường lối, chủ trương, của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tham gia phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng, giữ gìn khối đại đoàn kết toàn dân. Những đóng góp của NCUT trong phong trào thi đua lao động sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống tinh thần, vật chất của đồng bào các dân tộc là rất đáng ghi nhận. Tiêu biểu như ông Cứ Chừ Tú - dân tộc Mông, xã Noong U, huyện Điện Biên Đông; ông Lỳ Hà Tư, Chảo Khò Tư - dân tộc Hà Nhì, xã Sín Thầu, Huyện Mường Nhé, đã có rất nhiều thành tích trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo. Ông Quàng Văn Sơn - dân tộc Thái, bản Co Chạy 1, xã Mường Pồn với mô hình kinh tế VAC mỗi năm cho thu nhập từ 30 - 40 triệu đồng sau khi đã trừ chi phí; ông Giàng A Thẹ - dân tộc Mông, Trưởng dòng họ bản Noọng Luông 2, xã Mường Phăng với mô hình chăn nuôi đại gia súc kết hợp với thả cá mỗi năm cho thu nhập trên 70 triệu đồng; Ông Lường Văn Đôi - dân tộc Thái, bản Nà Hỳ 1, xã Nà Hỳ, huyện Mường Nhé, thu nhập mỗi năm 60 -70 triệu đồng.

Trong giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư: Người uy tín vận động nhân dân ở cơ sở thôn, bản.... tích cực hưởng ứng các phong trào: “Chung sức xây dựng nông thôn mới”, “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”... do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động, cùng với các phong trào cách mạng khác như “Toàn dân bảo vệ An ninh Tổ quốc”, “Xóa đói giảm nghèo”, “Đền ơn đáp nghĩa”.... Tiêu biểu như bà Vì Thị Thông - dân tộc Thái đội 12 Thanh Nưa, huyện Điện Biên; ông Quàng Văn Nó - dân tộc Cống, bản Púng Bon, xã Pa Thơm, huyện Điện Biên.

Tiêu biểu đi đầu trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống quý báu của các dân tộc, tích cực phục dựng các lễ hội cổ truyền, các phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc (Lễ hội Tết hoa của đồng bào dân tộc Cống các bản Púng Bon, bản Huổi Moi, xã Pa Thơm, huyện Điện Điện; bản Nậm Kè, xã Nậm Kè, huyện Mường Nhé; bản Lả Chà, xã Pa Tần, huyện Nậm Pồ; lễ hội Té nước của cộng đồng dân tộc Lào, bản Na Sang, xã Na Sang, huyện Điện Biên; Lễ Nhảy Lửa của cộng đồng người Dao bản Huổi Sâu, xã Pa Tần, huyện Nậm Pồ) là ông Quàng Văn Nó - bản Púng Bon, xã Pa Thơm, huyện Điện Biên; bà Lò Thị Phiêng - bản Hua Ná, xã Thanh Nưa, huyện Điện Biên; ông Lò Văn Pánh - bản Noọng Luống, xã Noọng Luống, huyện Điện Biên...

Về phát huy vai trò NCUT trên địa bàn tỉnh, Ông Lò Xuân Nam - Phó Trưởng ban Dân tộc tỉnh Điện Biên cho biết, đội ngũ NCUT trong đồng bào dân tộc thiểu số đã thật sự phát huy vai trò và có những đóng góp quan trọng trong công tác tuyên truyền vận động cộng đồng, thôn, bản, tổ dân phố chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, thực hiện chính sách dân tộc trên địa bàn; Vận động nhân dân tham gia vào xây dựng hệ thống chính trị, chính quyền ở cơ sở; trong giữ gìn an ninh, trật tự xã hội củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc ở cơ sở; trong công tác giữ gìn an ninh trật tự tại địa phương. Với tinh thần trách nhiệm cao, NCUT trong đồng bào dân tộc thiểu số đã phối hợp và kịp thời phát hiện, thông báo tới cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương đấu tranh, ngăn chặn nhiều hoạt động vi phạm pháp luật, trật tự an ninh xã hội trên địa bàn như bảo vệ biên giới Quốc gia, giữ gìn an ninh vùng biên giới, thực hiện tốt các quy ước, hương ước của thôn bản và nơi cư trú đề ra. Vận động nhân dân tham gia xây dựng thực hiện quy chế dân chủ, xây dựng hương ước, quy ước nhằm giữ gìn nếp sống văn minh, phát huy những phong tục, tập quán tốt đẹp và truyền thống văn hoá của các dân tộc, bài trừ các hủ tục lạc hậu, tệ nạn xã hội./.

Lan Phương