Dienbien.gov.vn - Trong chiến lược phát triển kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia, các tuyến cao tốc được coi là “trục xương sống” tái định hình không gian phát triển. Với Điện Biên và vùng Tây Bắc, việc hình thành tuyến cao tốc Sơn La – Điện Biên – Cửa khẩu Tây Trang (giai đoạn 1) không chỉ là một dự án giao thông đơn thuần, mà còn là đòn bẩy chiến lược, mở ra không gian phát triển mới, thúc đẩy liên kết vùng và tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng bền vững, từng bước vươn lên thành vùng động lực trong bản đồ kinh tế quốc gia.

Thiết kế đoạn tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang (giai đoạn 1) vừa được Hội đồng nhân dân tỉnh Điện Biên biểu quyết thông qua tại Kỳ họp thứ 28, Hội đồng nhân dân tỉnh khóa XV (tổ chức sáng 13/3/2026)

Theo Báo cáo của Hội đồng thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, dự án có tổng chiều dài khoảng 48,3km, điểm đầu dự án bắt đầu từ Km0+00 (ranh giới giữa tỉnh Sơn La và tỉnh Điện Biên) kết nối với tuyến cao tốc CT.03 đoạn đi qua địa phận tỉnh Sơn La; điểm cuối kết thúc tại nút giao IC.5, Km48+300, kết nối với phường Mường Thanh, tỉnh Điện Biên, tổng mức đầu tư dự kiến 23.252 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2026–2030. Để thực hiện dự án, Điện Biên chủ trương chuyển đổi mục đích sử dụng 145,24ha rừng (gồm rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, rừng sản xuất và rừng ngoài quy hoạch lâm nghiệp). Dự án được phân chia thành 2 dự án thành phần, gồm: Dự án thành phần 1 bao gồm việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng; tổng mức đầu tư dự án thành phần 1 dự kiến 1.424 tỷ đồng sử dụng hoàn toàn vốn ngân sách địa phương, thời gian thực hiện dự án từ giai đoạn 2026-2028 và Dự án thành phần 2 bắt đầu từ giai đoạn 2026-2030, đầu tư xây dựng đoạn tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang, tổng mức đầu tư dự kiến 21.828 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương. Tuyến cao tốc được mở ra, từng bước hoàn chỉnh trục cao tốc Hà Nội – Hòa Bình – Sơn La – Điện Biên. Không chỉ dừng lại ở quy mô đầu tư lớn, dự án còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc kết nối liên vùng, liên quốc gia, đặc biệt khi điểm cuối định hướng kết nối với Cửa khẩu quốc tế Tây Trang – cửa ngõ giao thương quan trọng với nước bạn Lào.

Nghị quyết số 292/NQ-HĐND ngày 13/3/2026 của Hội đồng nhân dân tỉnh nhấn mạnh, việc đầu tư tuyến cao tốc sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện đời sống nhân dân. Thực tế cho thấy, Tây Bắc lâu nay vẫn là khu vực có chi phí logistics cao, kết nối hạn chế, khiến nhiều tiềm năng chưa được khai thác hiệu quả. Hàng hóa nông sản, du lịch, thương mại biên giới… đều chịu tác động trực tiếp từ hạ tầng yếu. Sự xuất hiện của tuyến cao tốc sẽ thay đổi căn bản điều này, từ một tỉnh biên giới xa xôi, Điện Biên có cơ hội trở thành điểm kết nối quan trọng trong hành lang kinh tế Đông - Tây, gắn với Thủ đô Hà Nội và khu vực Bắc Lào. Cao tốc không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn tạo điều kiện cho dòng chảy hàng hóa, dịch vụ, lao động và đầu tư diễn ra mạnh mẽ hơn. Khi đó, các địa phương không còn phát triển “đơn lẻ”, mà sẽ tham gia vào chuỗi giá trị chung, hình thành các cụm liên kết kinh tế liên tỉnh, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp hàng hóa, chế biến và du lịch. Khi chi phí giảm, doanh nghiệp có thêm dư địa để mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, tiếp cận thị trường lớn hơn. Đây chính là tiền đề để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế địa phương. Đặc biệt, cùng với Cảng hàng không Điện Biên Phủ đã được nâng cấp, tuyến cao tốc sẽ tạo thành “cặp đôi hạ tầng” đường bộ – hàng không, giúp gia tăng mạnh mẽ khả năng thu hút đầu tư và phát triển dịch vụ.

Điện Biên sở hữu nhiều tiềm năng du lịch đặc sắc, từ lịch sử (Chiến trường Điện Biên Phủ), văn hóa (bản sắc các dân tộc), đến thiên nhiên (hồ Pá Khoang, rừng nguyên sinh…). Tuy nhiên, hạn chế về giao thông khiến lượng khách chưa tương xứng với tiềm năng. Cao tốc sẽ giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ Hà Nội và các tỉnh, tạo điều kiện thu hút khách du lịch, đặc biệt là các dòng khách chất lượng cao. Khi đó, du lịch thực sự sẽ trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, một trong ba đột phá chiến lược được đề ra tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Điện Biên lần thứ XV, nhiệm kỳ 2025 – 2030. Cùng với đó, Cửa khẩu quốc tế Tây Trang giữ vai trò quan trọng trong giao thương Việt Nam – Lào. Tuyến cao tốc sẽ tăng cường lưu thông hàng hóa, góp phần hình thành các trung tâm logistics, kho vận, dịch vụ thương mại biên giới. Đây chính là nền tảng để Điện Biên từng bước trở thành “cửa ngõ giao thương” của vùng Tây Bắc.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại buổi làm việc với tỉnh Điện Biên ngày 08/3/2026 vừa qua

Đặc biệt, trong chuyến thăm và làm việc tại tỉnh Điện Biên ngày 08/3/2026 vừa qua, liên quan đến kiến nghị của tỉnh về Dự án đầu tư đoạn tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đồng ý giao Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên làm cơ quan chủ quản thực hiện Dự án theo hình thức đầu tư công. Thủ tướng nhấn mạnh “kinh phí đền bù, giải phóng mặt bằng, tái định cư sử dụng ngân sách của Điện Biên; ngân sách trung ương hỗ trợ kinh phí xây lắp”. Điều này cho thấy, đây vừa là cơ hội, vừa là trách nhiệm lớn đối với địa phương. Việc chủ động triển khai sẽ giúp tỉnh rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, linh hoạt trong điều hành.

Có thể thấy nơi nào có hạ tầng đi trước, nơi đó phát triển nhanh hơn, với Điện Biên, tuyến cao tốc Sơn La – Điện Biên chính là cơ hội để thay đổi vị thế, tuyến đường này sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng; thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ; tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân; bảo đảm quốc phòng – an ninh khu vực biên giới. Quan trọng hơn, nó sẽ tạo nền tảng để Điện Biên và cả vùng Tây Bắc bước vào một giai đoạn phát triển mới – tự tin, chủ động và hội nhập sâu rộng hơn, trở thành vùng động lực trong bản đồ kinh tế quốc gia./.

Ngọc Thuỷ