Dienbien.gov.vn - Là một huyện nghèo của tỉnh Điện Biên, những năm qua, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) trên địa bàn huyện Điện Biên Đông vẫn còn xảy ra, phần lớn trường hợp tảo hôn đều rơi vào các hộ nghèo, chủ yếu là dân tộc Mông ở vùng sâu, vùng xa, đối tượng vị thành niên, hiểu biết pháp luật còn hạn chế. Để góp phần phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, cần triển khai nhiều giải pháp để ngăn chặn, đẩy lùi hơn nữa tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào DTTS.

Cán bộ Trung tâm Dân số - Kế hoạch hóa gia đình huyện Ðiện Biên Ðông tuyên truyền, tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân cho học sinh Trường PTDTBT THCS Phì Nhừ.

Huyện Điện Biên Đông, được thụ hưởng chính sách theo Nghị quyết 30a của Chính phủ. Huyện có 14 đơn vị hành chính, gồm 13 xã và 1 thị trấn với 198 bản, tổ dân phố. Trong đó có 194 bản, tổ dân cư đặc biệt khó khăn. Tổng dân số trên địa bàn toàn huyện hiện có hơn 70.133 người, với tổng số 13.673 hộ, trong đó 12.922 hộ là DTTS. Huyện có 6 dân tộc cùng sinh sống, trong đó dân tộc Mông chiếm 53,79%, Tỷ lệ hộ nghèo của huyện còn cao (chiếm 53,2%).

Những năm qua, công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật: Luật Hôn nhân và gia đình cũng như các lĩnh vực pháp luật khác có liên quan đến hôn nhân và gia đình (Luật Hộ tịch, Luật Công chứng, Bộ luật Dân sự...) được các cấp, các ngành quan tâm chỉ đạo thực hiện, tuyên truyền trong cán bộ, đảng viên và nhân dân trên địa bàn huyện, nhờ đó ý thức chấp hành pháp luật trong cán bộ và nhân dân được nâng lên. Đến nay, trên địa bàn huyện tình trạng tảo hôn vẫn xảy ra nhưng với số lượng ít, phần lớn trường hợp tảo hôn đều rơi vào các hộ nghèo, chủ yếu là dân tộc Mông ở vùng sâu, vùng xa, đối tượng vị thành niên, hiểu biết pháp luật còn hạn chế. Theo báo cáo của các xã, thị trấn, từ năm 2018 đến tháng 9/2022, toàn huyện có 2.756 trường hợp kết hôn; trong đó tảo hôn 838 trường hợp, hôn nhân cận huyết 6 trường hợp.

Nguyên nhân của tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống là do Điện Biên Đông là huyện nghèo, vùng cao, chủ yếu là đồng bào DTTS (chiếm trên 95% dân số toàn huyện) sinh sống tại các xã vùng sâu vùng xa; đời sống kinh tế - xã hội còn gặp nhiều khó khăn; cơ sở hạ tầng kinh tế chưa được đầu tư đồng bộ. Mặt khác, do ảnh hưởng của những quan niệm hủ tục, phong tục tập quán lạc hậu đã tồn tại lâu đời trong cuộc sống, trong sản xuất của người DTTS. Trình độ dân trí không đồng đều, ý thức, nhận thức pháp luật của người dân còn hạn chế. Công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật tại một số địa phương còn chưa thường xuyên, liên tục. Sự can thiệp từ phía chính quyền địa phương đối với các trường hợp tảo hôn, hôn nhân cận huyết còn chưa mạnh mẽ, thiếu kiên quyết.

Tình trạng tảo hôn ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người. Nhiều trường hợp các cặp vợ chồng tảo hôn không được học hành thiếu kiến thức về chăm sóc con cái dẫn đến tỉ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em như thiếu cân, thấp còi và kém thông minh. Tảo hôn cũng dẫn đến kinh tế gia đình thu nhập thấp, tỷ lệ đói nghèo tăng cao, là gánh nặng cho xã hội. Mặt khác, phần lớn các cặp vợ chồng tảo hôn còn thiếu kiến thức xã hội, thường rơi vào các hộ nghèo chủ yếu là đồng bào DTTS ở vùng sâu, vùng xa, hiểu biết pháp luật còn hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của trẻ em.

Để khắc phục và giải quyết thực trạng trên, từng bước nâng cao chất lượng dân số, nguồn nhân lực vùng đồng bào DTTS, đáp ứng yêu cầu phát triển của huyện Điện Biên Đông trong thời gian tới, theo ông Vũ Ngọc Hoành - Phó Chủ tịch UBND huyện, cần thực hiện một số giải pháp sau: Tiếp tục tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền, các đoàn thể nhằm tạo sự chuyển biến sâu sắc trong nhận thức và nâng cao trách nhiệm của cả hệ thống chính trị về công tác phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, coi đây là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở. Tăng cường phối hợp đẩy mạnh và đổi mới phương pháp tuyên truyền, giáo dục về hôn nhân và gia đình; các văn bản pháp luật liên quan tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống mới được ban hành, chú trọng tuyên truyền trong vùng đồng bào DTTS; chủ động báo cáo thông tin tình hình tại địa phương kịp thời. Phối hợp tổ chức hoạt động tư vấn, hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa cho trẻ em, nhất là trẻ em gái; tăng cường kiểm tra, giám sát liên ngành về thực hành chính sách pháp luật liên quan đến bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ và trẻ em gái. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước và thực thi nghiêm minh theo pháp luật trong công tác phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật về hôn nhân và gia đình, nhất là đối tượng cán bộ, đảng viên; xử lý hình sự, xử phạt hành chính kết hợp với xử lý theo quy ước của bản, tổ dân cư. Tăng cường hiệu quả công tác phối hợp giữa các cấp, các ngành, MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội trong công tác quản lý, tuyên truyền, vận động thành viên, hội viên, thực hiện công tác phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Tiếp tục nghiên cứu, xây dựng và triển khai thực hiện có hiệu quả, kịp thời các chính sách, chương trình, dự án của Nhà nước đối với vùng đồng bào DTTS. Kết hợp và nâng cao hiệu quả giữa công tác chỉ đạo, thực hiện, kiểm tra, đánh giá, xử lý vi phạm với thi đua khen thưởng, nhân rộng các mô hình hay trong tuyên truyền, vận động, thực hiện tốt công tác phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống./.

Lan Phương