Dienbien.gov.vn - Cũng như thương hiệu, việc sử dụng, quản lý và phát triển chỉ dẫn địa lý Điện Biên cho sản phẩm gạo là yếu tố quan trọng để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh cho loại nông sản này. Việc chỉ dẫn địa lý Điện Biên cho sản phẩm gạo không đơn thuần là giúp người tiêu dùng nhận biết được xuất xứ, địa lý của hàng hóa, mà còn đóng vai trò tích cực trong việc khẳng định chất lượng và sự khác biệt của sản phẩm, đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng, mở rộng thị trường…

Hiện nay, ở Điện Biên đã có 2 sản phẩm gạo được cấp chứng nhận Chỉ dẫn địa lý, đó là Bắc thơm số 7 và IR64. Cả 2 sản phẩm gạo này, đều được gieo cấy trên cánh đồng Mường Thanh (Cánh đồng lớn nhất khu vực Tây Bắc). Sản lượng lúa ở cánh đồng Mường Thanh chiếm trên 80% sản lượng lúa của huyện Ðiện Biên và chiếm hơn 50% sản lượng lúa của toàn tỉnh.

Chỉ dẫn địa lý Điện Biên cho sản phẩm gạo IR64 và Bắc thơm số 7 được Cục Sở hữu trí tuệ cấp đã gần 8 năm, song đến nay chỉ mới có 1 cơ sở là Công ty TNHH Safe Green thuộc xã Thanh An, huyện Điện Biên đủ điều kiện sử dụng. Bởi đây là cơ sở duy nhất được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Điện Biên cấp chứng nhận chất lượng sản phẩm. Điều này đồng nghĩa, cơ sở đã đảm bảo được quy trình sản xuất theo chuỗi khép kín. Hạt gạo được kiểm soát từ khâu chọn giống, gieo cấy, chăm sóc, cho đến thu hoạch, chế biến và bảo quản.

Bà Hoàng Hiên – Giám đốc Công ty Safe Green cho biết: Sản phẩm gạo của Công ty khi đưa ra thị trường đã nhận được nhiều sự quan tâm của người tiêu dùng, giá bán của sản phẩm gạo mang CDĐL “Điện Biên” đã tăng từ 20-30% so với trước. Khi chưa tham gia mô hình chuỗi giá trị thì giá gạo được bán bằng các cơ sở sản xuất kinh doanh khác từ 20.000-23.000đ/1kg tùy vụ. Sau khi tham gia sản xuất và áp dụng quy trình thì giá bán hiện nay khoảng 30.000đ/1kg. Hiện Công ty cũng nhận được một số lời đề nghị từ các nhà xuất khẩu.

Được biết, năm 2014, Cục Sở hữu trí tuệ đã ban hành Quyết định số 3340/QĐ-SHTT về việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý (CDĐL) số 00043 cho sản phẩm gạo Điện Biên. Theo đó, các khu vực được đăng bạ chỉ dẫn địa lý gồm 5 xã, phường thuộc thành phố Điện Biên Phủ (Thanh Minh, Nam Thanh, Thanh Trường, Him Lam, Noong Bua) và 10 xã thuộc huyện Điện Biên (Thanh Xương, Thanh An, Noong Hẹt, Sam Mứt, Thanh Nưa, Thanh Luông, Thanh Hưng, Thanh Chăn, Thanh Yên, Noong Luống), cho hai giống lúa IR64 và Bắc thơm số 7.

Tuy nhiên, sản phẩm gạo mang chỉ dẫn địa lý “Điện Biên” từ khi được bảo hộ đến nay còn gặp nhiều khó khăn và thách thức trong việc phát triển giá trị. Công tác quản lý CDĐL sau khi được cấp giấy chứng nhận còn gặp nhiều khó khăn và chưa đưa vào thực tiễn. Theo Sở Khoa học và Công nghệ Điện Biên, tính đến đầu năm 2018, chưa có một tổ chức, cá nhân nào đăng ký sử dụng chỉ dẫn địa lý Điện Biên mặc dù UBND tỉnh cũng đã có nhiều quyết định ban hành, công văn thông báo về chỉ dẫn địa lý Điện Biên được bảo hộ. Bên cạnh đó, hiện nay, cơ cấu giống lúa đã có nhiều thay đổi, diện tích trồng giống được xác định CDĐL là Bắc Thơm số 7 và IR64 đã giảm mạnh so với những năm trước do người dân đang chạy theo với các giống lúa mang lại năng suất cao, chất lượng tốt, tuy nhiên do thiếu tính ổn định nên chỉ sau vài năm các giống lúa này thoái hóa, gây ảnh hưởng lớn đến thổ nhưỡng.

Mặc dù, việc phát triển chỉ dẫn địa lý cho gạo Điện Biên có nhiều tác dụng đối với người sản xuất trong vùng được chứng nhận chỉ dẫn địa lý, đặc biệt là khu vực lòng chảo Điện Biên, nâng cao thu nhập của người dân cũng như đưa vào sản xuất theo quy củ hơn. Bên cạnh đó, trong công tác quản lý lưu thông trên thị trường thì có cơ sở để cơ quan chức năng phòng chống những loại gạo giả thương hiệu gạo Điện Biên…

Một trong những khâu có yếu tố quyết định hơn cả đến chất lượng gạo có CDĐL hiện nay là khâu chọn giống và chăm sóc. Theo đó, 100% giống lúa được lựa chọn cho chuỗi sản xuất là Bắc thơm số 7. Đối với việc chăm sóc, các hộ tham gia chuỗi sản xuất này đều được tập huấn, hướng dẫn tỉ mỉ, thường xuyên nên họ gần như đã thuộc lòng các quy định kỹ thuật trong từng khâu. Và có cam kết thực hiện đúng tiêu chuẩn trong từng khâu của chuỗi sản xuất.

Chỉ dẫn địa lý Điện Biên cho sản phẩm gạo là khái niệm vẫn khá mới mẻ với người dân Điện Biên. Vì vậy, việc quản lý và phát triển chỉ dẫn địa lý Điện Biên cho sản phẩm gạo cần phải có sự chung tay vào cuộc từ tất cả mọi người, từ người tiêu dùng, người nông dân, các tổ chức cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh, chính quyền các cấp và đặc biệt là từ chính những doanh nghiệp, tổ chức tập thể sản xuất kinh doanh sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý.

Cùng với đó là xác định xây dựng được hệ thống kiểm soát nguồn gốc và chất lượng cho sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý gạo Điện Biên, tránh sự nhầm lẫn cho người tiêu dùng, làm giảm uy tín danh tiếng sản phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích chính đáng của cả người sản xuất và kinh doanh sản phẩm có chỉ dẫn địa lý Gạo Điện Biên…

Tuyết Anh