Dienbien.gov.vn - Những năm qua, công tác phòng, chống ma tuý và HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống dịch vụ phòng chống HIV/AIDS của tỉnh cơ bản đã hòa chung với hệ thống dịch vụ khám chữa bệnh của các Bệnh viện từ tuyến tỉnh đến tuyến huyện và triển khai có hiệu quả. Nhân lực thực hiện chương trình được đào tạo cơ bản về chuyên môn theo các lĩnh vực tại các tuyến. Cơ sở vật chất, trang thiết bị cơ bản phục vụ cho hoạt động chuyên môn dịch vụ phòng chống HIV/AIDS được đảm bảo, các dịch vụ khám chữa bệnh thông qua BHYT cho người nhiễm HIV được thuận lợi, chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone tiếp tục được duy trì, mở rộng và mang lại hiệu quả rõ rệt, tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh nhân.

Chương trình cấp thuốc Methadone nhiều ngày được triển khai trên địa bàn tỉnh Điện Biên từ tháng 4/2021 tại 7 cơ sở điều trị và 35 cơ sở cấp phát.

Tính đến ngày 30/10/2022, lũy kế các trường hợp nhiễm HIV của tỉnh Điện Biên là 7.679 trường hợp, trong đó còn sống quản lý được 3.438 người; lũy kế bệnh nhân AIDS 5.504 người; lũy kế tử vong 4.022 người. 10 tháng đầu năm 2022, tỉnh đã phát hiện 63 trường hợp nhiễm HIV mới (giảm 20 trường hợp so với cùng kỳ năm 2021); tử vong 60 trường hợp. Hiện nay, 120/129 xã, phường, thị trấn tại 10 huyện/thị xã/thành phố của tỉnh có người nhiễm HIV/AIDS. Tỷ lệ người nhiễm HIV còn sống quản lý được trên dân số là 0,54%. Tỷ lệ lây truyền HIV qua đường máu là 34,92 %, đường tình dục là 65,1%. Tỷ lệ lây nhiễm HIV theo nhóm tuổi, qua thống kê, khoảng tuổi 20 - 39 tỷ lệ nhiễm HIV chiếm 60,32%, cao nhất trong tổng khoảng tuổi của người nhiễm.

Trước thực trạng đó, căn cứ chức năng, nhiệm vụ của ngành, Sở Y tế đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành: Kế hoạch về phòng, chống HIV/AIDS năm 2022 trên địa bàn tỉnh; chỉ đạo các đơn vị triển khai việc chuyển bệnh nhân HIV/AIDS từ Bệnh viện đa khoa tỉnh về Trung tâm Kiểm soát bệnh tật và Trung tâm Y tế các huyện, thị xã, thành phố để thuận lợi cho bệnh nhân trong quá trình khám, điều trị; hướng dẫn các đơn vị thực hiện công tác truyền thông phòng, chống HIV/AIDS năm 2022.

Công tác tuyên truyền, giáo dục phòng, chống HIV/AIDS được ngành Y tế đẩy mạnh, thông qua việc đa dạng các hình thức truyền thông, cập nhật các thông tin mới nhất về công tác phòng chống HIV/AIDS. Qua đó nhằm truyền tải các thông tin, nội dung về HIV/AIDS mới nhất, chính xác nhất và phù hợp với các địa bàn triển khai các dịch vụ can thiệp mới; phù hợp bối cảnh và tình hình phòng chống dịch Covid- 19 và văn hóa truyền thống của địa phương; tiếp tục củng cố câu lạc bộ (CLB) phòng, chống HIV/AIDS tại các xã/phường.

Về công tác giám sát dịch HIV/AIDS và can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV, đã duy trì hoạt động của 9 phòng xét nghiệm khẳng định nhiễm HIV; 12 phòng tư vấn xét nghiệm HIV tại: Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, Bệnh viện đa khoa tỉnh và Trung tâm Y tế các huyện thị xã, thành phố. Tiếp tục tăng cường thực hiện mục tiêu 90-90-90; triển khai có hiệu quả công tác xét nghiệm sàng lọc HIV tại 102 xã trên địa bàn 10/10 huyện, thị xã, thành phố. Xét nghiệm chẩn đoán sớm cho 10 trẻ dưới 18 tháng tuổi bằng kỹ thuật PCR, không phát hiện trẻ nào dương tính với HIV.

Các hoạt động can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV được triển khai tại 129 xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh, với các hoạt động như cung cấp bơm kim tiêm sạch, bao cao su và chất bôi trơn cho các đối tượng có nguy cơ cao, đối tượng MSM, vợ, bạn tình người có HIV. Đã cấp phát 297.814 chiếc bơm kim tiêm sạch, thu gom bơm 204.419 kim tiêm bẩn; cấp phát 71.485 bao cao su…

Ngành đã tổ chức 4 lớp tập huấn về cấp phát thuốc Methadone nhiều ngày cho 5 cơ sở điều trị và 29 cơ sở cấp phát Methadone trên địa bàn tỉnh; 2 lớp tập huấn về chương trình can thiệp giảm hại cho 255 học viên là tuyên truyền viên đồng đẳng và nhân viên y tế thôn bản; 1 lớp tập huấn cho người quan hệ tình dục đồng giới nam về can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS với 22 người tham dự; 1 lớp xét nghiệm qua hệ thống Online cho 41 học viên là cán bộ y tế, nhân viên tiếp cận cộng đồng các huyện, thị trên địa bàn tỉnh; 4 lớp tập huấn về can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS cho cho 97 đối tượng là người quan hệ tình dục đồng giới nam và chuyên trách HIV huyện, xã, Y tế thôn bản tại huyện Mường Ảng là Điện Biên Đông…

Về chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế, hiện trên địa bàn tỉnh triển khai 8 cơ sở điều trị thuốc Methadone tại các huyện, thị xã, 35 cơ sở cấp phát thuốc. Lũy kế điều trị 7.600 bệnh nhân; đã có 5.278 bệnh nhân ngừng điều trị do nhiều nguyên nhân khác nhau, hiện đang quản lý, điều trị cho 2.322 bệnh nhân, đã chuyển 1.263 bệnh nhân về điều trị tại các xã. Chương trình cấp thuốc Methadone nhiều ngày được triển khai từ tháng 4/2021 tại 7 cơ sở điều trị và 35 cơ sở cấp phát. Đã có 1.055 bệnh nhân được cấp phát thuốc Methadone nhiều ngày. Hiện 855/1.638 bệnh nhân đang tham gia chương trình (đạt 52,2% kế hoạch). Điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Buprenorphine được triển khai thí điểm trên địa bàn tỉnh tại 6 cơ sở và được kết thúc vào ngày 30/09/2022, lũy kế điều trị 448 bệnh nhân,

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai thực hiện các chương trình vẫn còn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế nhất định. Công tác tuyên truyền, giáo dục có lúc, có nơi chưa được thường xuyên, chưa đều khắp ở tất cả các địa bàn và chưa đến được mọi đối tượng, nhất là đối tượng có nguy cơ cao; chủ yếu tập trung vào những đợt cao điểm, chưa có điều kiện tổ chức thường xuyên đặc biệt là địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới; Đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền cơ sở còn thiếu, thường phải kiêm nhiệm nhiều công việc cho nên tính chuyên trách, chuyên môn chưa cao. Hầu hết người nhiễm HIV/AIDS, người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh là người nghèo, không có nghề nghiệp ổn định, người bệnh đi làm ăn xa theo thời vụ nên họ gặp khó khăn trong việc tiếp cận tuân thủ điều trị HIV/AIDS và điều trị Methadone…

Đồng chí Lường Văn Kiên - Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Điện Biên cho biết, thời gian tới, ngành Y tế tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo đẩy mạnh thực hiện đồng bộ các giải pháp; duy trì bền vững các kết quả đã đạt được; tạo chuyển biến mạnh mẽ trong đấu tranh phòng, chống HIV/AIDS. Phấn đấu làm giảm số người nhiễm mới HIV, số người chuyển sang AIDS và tử vong do AIDS. Cùng với đó, tăng cường các hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật, nâng cao nhận thức cho nhân dân về phòng, chống HIV/AIDS. Đặc biệt, chú trọng tuyên truyền đến nhóm đối tượng có nguy cơ cao, địa bàn trọng điểm, vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới, cửa khẩu, giáp ranh, theo phương châm “đúng nơi, đúng lúc, đúng đối tượng” để nâng cao nhận thức trong nhân dân đối với công tác phòng, chống HIV/AIDS. Đa dạng hóa các loại hình tư vấn xét nghiệm HIV, đẩy mạnh xét nghiệm HIV dựa vào cộng đồng, tự xét nghiệm; Tiếp tục đa dạng hóa hình thức và nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện ma túy, chú trọng các biện pháp cai nghiện ma túy tại cộng đồng và vận động người nghiện tự nguyện đi cai nghiện tập trung; mở rộng điều trị Methadone tại các huyện, đảm bảo thực hiện đạt chỉ tiêu về điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone được Thủ tướng Chính phủ giao./.

Lan Phương