Dienbien.gov.vn - Trong những năm gần đây, hoạt động nghiên cứu khoa học (NCKH) trong học sinh trung học trên địa bàn tỉnh Điện Biên không ngừng được quan tâm, đầu tư và từng bước đi vào chiều sâu. Cuộc thi khoa học, kỹ thuật (KHKT) học sinh trung học cấp tỉnh năm học 2025 - 2026 do Sở Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) tổ chức từ ngày 15 - 17/01/2026 tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của NCKH trong việc phát triển phẩm chất, năng lực người học; thúc đẩy giáo dục STEM, giáo dục sáng tạo; góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT.

Dự án "Thiết bị nông nghiệp thông minh hoàn toàn tự động cày và băm đất theo diện tích cho trước" do hai em Hà Hoàng Anh và Phạm Minh Châu đến từ trường THCS Him Lam thực hiện đạt giải Nhất lĩnh vực Hệ thống nhúng.

Cuộc thi được tổ chức trong bối cảnh tỉnh Điện Biên chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây là dấu mốc quan trọng, đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý nhà nước nói chung và quản lý giáo dục nói riêng, đặc biệt là trong tổ chức các hoạt động giáo dục mang tính chuyên môn sâu, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành và cơ sở giáo dục. Trước yêu cầu đó, ngành GDĐT tỉnh Điện Biên đã chủ động thích ứng, điều chỉnh phương thức chỉ đạo, điều hành theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình; đồng thời phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của các cơ sở giáo dục và chính quyền cấp xã, phường trong tổ chức hoạt động NCKH của học sinh.

Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Bộ GDĐT, Sở GDĐT tỉnh Điện Biên đã ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn, phân công rõ trách nhiệm và chỉ đạo các cơ sở giáo dục triển khai hoạt động NCKH, Cuộc thi KHKT học sinh trung học năm học 2025 - 2026 phù hợp với điều kiện thực tiễn. Công tác chỉ đạo, điều hành được thực hiện đồng bộ, hiệu quả trên toàn tỉnh.

Các trường THCS, THPT và trung tâm Giáo dục Nghề nghiệp - Giáo dục Thường xuyên chủ động tổ chức hoạt động NCKH gắn với dạy học STEM, giáo dục trải nghiệm; nhiều đề tài nghiên cứu của học sinh xuất phát từ thực tiễn địa phương, có tính ứng dụng cao. UBND các xã, phường và các cơ sở giáo dục phối hợp tổ chức Cuộc thi KHKT cấp cơ sở gọn nhẹ, hiệu quả, lựa chọn các dự án tiêu biểu tham gia Cuộc thi cấp tỉnh.

Cuộc thi thu hút sự tham gia của đông đảo các đơn vị giáo dục, với 75/82 đơn vị đăng ký dự thi, tổng số 77 dự án. Sau khi chấm hồ sơ vòng 1, có 75 dự án đủ điều kiện tham gia vòng thi cấp tỉnh. Công tác tổ chức Cuộc thi được thực hiện nghiêm túc, đúng quy chế; bảo đảm đầy đủ các điều kiện về cơ sở vật chất, an ninh, an toàn; tạo môi trường thuận lợi để học sinh tự tin trình bày, bảo vệ ý tưởng nghiên cứu của mình.

Ban Giám khảo Cuộc thi gồm các cán bộ quản lý, giáo viên có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm trong lĩnh vực NCKH, được tập huấn đầy đủ về quy chế và tiêu chí chấm thi. Quy trình chấm thi được tổ chức công khai, minh bạch; việc đánh giá dự án căn cứ trên hồ sơ nghiên cứu, sản phẩm trưng bày và phỏng vấn trực tiếp học sinh, chú trọng đánh giá quá trình nghiên cứu, tính sáng tạo, khả năng vận dụng kiến thức liên môn và giải quyết vấn đề thực tiễn. Cách thức đánh giá này góp phần bảo đảm tính khách quan, công bằng và phản ánh đúng chất lượng các dự án dự thi.

Kết quả, Cuộc thi có sự tham gia của 14/22 lĩnh vực theo quy định. Kết thúc Cuộc thi, Ban Tổ chức đã trao 46 giải cho các dự án xuất sắc, gồm 6 giải Nhất, 12 giải Nhì, 18 giải Ba và 10 giải Tư. Nhiều dự án thể hiện sự đầu tư nghiêm túc, ý tưởng sáng tạo, phương pháp nghiên cứu phù hợp, sản phẩm có tính ứng dụng cao và khả năng phát triển trong thực tiễn.

Theo đánh giá của Ban Tổ chức, Cuộc thi KHKT học sinh trung học cấp tỉnh năm học 2025-2026 đã đạt được mục tiêu, yêu cầu đề ra, góp phần thúc đẩy mạnh mẽ phong trào NCKH trong học sinh trung học toàn tỉnh. Hoạt động NCKH ngày càng đi vào chiều sâu, gắn chặt với thực tiễn địa phương; tạo môi trường thuận lợi để học sinh phát triển tư duy khoa học, năng lực sáng tạo, kỹ năng nghiên cứu, kỹ năng trình bày và bảo vệ các vấn đề khoa học. Thông qua Cuộc thi, nhiều học sinh đã bộc lộ năng lực, đam mê nghiên cứu, từng bước hình thành định hướng nghề nghiệp trong tương lai.

Đồng chí Cù Huy Hoàn - Phó Giám đốc Sở GDĐT cho biết: So với năm học trước, Cuộc thi năm nay có nhiều chuyển biến tích cực cả về chất lượng và chiều sâu nghiên cứu. Các lĩnh vực nghiên cứu phong phú, đa dạng hơn; nhiều đề tài xuất phát từ thực tiễn đời sống, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương, phản ánh rõ vai trò của giáo dục trong việc tham gia giải quyết các vấn đề đặt ra tại cơ sở. Chất lượng các dự án được nâng lên rõ rệt; học sinh thể hiện tư duy khoa học mạch lạc hơn, phương pháp nghiên cứu chặt chẽ hơn, kỹ năng thuyết trình và phản biện tự tin hơn. Vai trò của giáo viên hướng dẫn ngày càng được khẳng định; nhiều thầy cô đã chủ động cập nhật phương pháp nghiên cứu, hướng dẫn học sinh tiếp cận khoa học theo hướng hiện đại, phù hợp với yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông.

Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động NCKH và Cuộc thi KHKT vẫn còn một số hạn chế. Việc triển khai hoạt động NCKH ở một số cơ sở giáo dục chưa đồng đều; kỹ năng NCKH giữa học sinh các trường còn chênh lệch; điều kiện cơ sở vật chất, kinh phí và đội ngũ giáo viên hướng dẫn ở một số địa bàn còn khó khăn. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm, tháo gỡ trong thời gian tới, nhất là trong bối cảnh tăng cường phân cấp, phân quyền theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Trong thời gian tới, Sở GDĐT tỉnh Điện Biên xác định tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền về mục đích, ý nghĩa của hoạt động NCKH; đưa NCKH trở thành hoạt động thường xuyên trong nhà trường; gắn NCKH với dạy học STEM và giáo dục trải nghiệm. Đồng thời, tăng cường bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên hướng dẫn; huy động các nguồn lực hợp pháp để đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ nghiên cứu; tiếp tục đổi mới công tác tổ chức và đánh giá Cuộc thi KHKT theo hướng chất lượng, hiệu quả.

Cuộc thi KHKT học sinh trung học cấp tỉnh năm học 2025–2026 không chỉ là sân chơi trí tuệ, mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy phong trào NCKH trong học sinh, góp phần nâng cao chất lượng GDĐT, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới./.

Lan Phương