Dienbien.gov.vn - Nói đến mùa xuân, chúng ta nghĩ ngay đến đào, cúc, trúc, mai... Nhưng, mùa xuân cũng là mùa của một loài hoa chỉ có ở núi rừng Tây Bắc - Đó là hoa ban. Tiết trời phảng phất những hạt mưa xuân nhè nhẹ phủ lớp mỏng manh trong buổi bình minh và đọng lại trên những mầm xuân một màu trong tinh khiết như pha lê, là lúc nhiều loài cây vươn mình nở những nụ hoa khoe sắc chào xuân. Hoa ban khoe sắc và nở rộ cùng mùa xuân, cánh hoa trắng ngần bỗng bừng lên lấp lánh giữa điệp trùng núi non của quê hương Tây Bắc.

Tương truyền, ở nơi nào đất và trời giao nhau, đất và sỏi đá hòa quyện là nơi ấy loài ban thích ứng và nở hoa trắng ngần. Hoa ban tô đẹp mùa xuân, sắc ban tô đẹp núi rừng Tây Bắc. Nhưng, với người Thái, hoa ban còn tượng trưng cho tình yêu chung thủy của lứa đôi, cho tình yêu bất tử, biểu tượng cho lòng kiên trung, kiên cường của của đồng bào người Thái, giận đắng ghét cay một thời đầy bất công, phân biệt đẳng cấp, giàu - nghèo, sang - hèn. Với ý nghĩa ấy, mà người Thái có kho tàng truyền thuyết đầy ắp tính nhân văn, có những chuyện cổ tích Thái đầy ắp những huyền thoại về hoa ban. Mùa xuân chính là mùa lễ hội, trong đó có Lễ hội “Hoa ban” là một trong những lễ hội lớn nhất của cộng đồng người Thái Tây Bắc. Nhưng do nhiều yếu tố, nguyên nhân khác nhau, lễ hội ấy dần mai một theo năm tháng, nhưng những truyền tụng mang nét cổ tích về một loài ban thì luôn lưu trữ trong ký ức của trai Thái, gái mường Tây Bắc. May thay, từ hơn chục năm qua, tỉnh Điện Biên đã khôi phục lễ hội này và thường tổ chức vào đầu tháng 3 dương lịch hàng năm.

Theo truyền thuyết dân tộc Thái: Chàng Khun và nàng Ban yêu nhau tha thiết, nhưng cha mẹ nàng Ban tham giàu sang phú quý bèn đem nàng gả cho con nhà quan Tạo. Ngày cưới sắp đến, nàng Ban buồn nhớ chàng Khun liền buộc chiếc khăn ở cầu thang nhà người yêu rồi đi tìm chàng. Nhớ người yêu, nàng Ban vừa đi vừa gọi qua làn nước mắt: “Pi Khun ơi! Pi khun ơi!...” (Chàng Khun ơi! Chàng Khun ơi!). Nhưng chàng Khun đi ở quá xa không thể nghe tiếng gọi của nàng Ban. Nàng mệt mỏi, giọng khàn đặc nàng Ban ngã gục trên một đỉnh núi cao gió lộng. Nơi nàng Ban gục ngã mọc lên một cây hoa trắng như làn da, nụ thon như búp tay nàng Ban. Dân bản thấy vậy, vô cùng xót xa và để cảm phục mối tình đôi trai gái đó, họ đặt tên cho cây ấy là cây ban, đó là cây hoa ban bây giờ. Chàng Khun về đến nhà, thấy chiếc khăn nàng Ban buộc trên cầu thang, chàng biết có chuyện chẳng lành, liền chạy đi tìm nàng Ban. Chàng Khun đi mãi, tìm mãi chẳng thấy nàng Ban đâu, mỗi bước chân chàng Khun, mọc lên một cây hoa trắng như cây hoa cô đơn trên đỉnh núi, hoa mọc thành rừng. Uất hận, chàng Khun chết biến thành một con chim, người Thái gọi chim ấy là nộc Khun (chim Khun), loài chim cô đơn hót mãi không thôi. Mỗi độ xuân về, trai gái Thái đi trẩy hội xuân trong rừng ban, nghe chim Khun hót lại nhớ và kể cho nhau nghe về mối tình chung thủy ngày xưa ấy.

Theo thông tin từ Sở Văn hóa - Thể thao & Du lịch Điện Biên: Đến thời điểm này, công tác tuyên truyền về Lễ hội Hoa Ban năm 2023 được các đơn vị, cấp, ngành tập trung triển khai thực hiện với nhiều hình thức phong phú và có hiệu quả. Hoạt động diễu hành văn hóa đường phố được xây dựng và thống nhất kịch bản. Cơ sở vật chất, trang thiết bị thi đấu, địa điểm tổ chức thi đấu, lực lượng trọng tài được kiểm tra, rà soát, đảm bảo các điều kiện tổ chức các hoạt động giao lưu, thi đấu thể thao. Các hoạt động văn hóa trong khuôn khổ Ngày hội cũng được xây dựng kế hoạch, chuẩn bị các điều kiện để thực hiện. Không gian văn hóa vùng cao đã được xây dựng sơ đồ tổng thể các hoạt động chi tiết. Đến thời điểm hiện tại, tạm thời có hơn chục đơn vị đăng ký tham gia trưng bày giới thiệu sản phẩm văn hóa du lịch với hơn 60 gian hàng.

Các thành viên Ban Tổ chức nghe đơn vị tư vấn báo cáo phương án kịch bản Chương trình nghệ thuật khai mạc Lễ hội, nội dung Ngày hội và phương án kịch bản tổ chức cuộc thi Người đẹp Hoa Ban năm 2023 với nhiều điểm mới, sáng tạo và hấp dẫn hơn so với những lần tổ chức trước đây. Ban Tổ chức đã chỉ đạo rà soát các cơ sở lưu trú và dịch vụ ăn uống, để xây dựng phương án ăn nghỉ chu đáo nhất cho các đoàn tham gia Lễ hội. Với vai trò đơn vị chủ trì, Sở Văn hóa - Thể thao & Du lịch đã tổ chức tập huấn công tác thuyết minh để thực hiện tốt công tác đón tiếp, phục vụ nhu cầu của du khách đến với Điện Biên mùa du lịch 2023 nói riêng và các năm sau nữa nói chung.

Hoa ban, hoa của tình yêu, hoa của khát vọng hạnh phúc lứa đôi. Với người Thái, hoa ban còn được coi là hoa của đạo hiếu, của lòng biết ơn. Bởi vậy, trong mâm cỗ cúng giỗ tổ tiên của người Thái, đồng bào thường chọn cài những cánh hoa ban thật đẹp để thể hiện lòng thành, để gửi gắm lòng thủy chung trong trắng, tưởng nhớ những nam nữ thanh niên yêu nhau nhưng trắc trở mối tình duyên nợ. Hoa ban, cùng với các loài hoa khác đã tạo dệt nên một dải xuân Tây Bắc, mỗi độ ban nở là khởi đầu một mùa xuân, mùa của tình yêu lứa đôi trong trắng, thủy chung, son sắt.

Lễ hội hoa Ban năm 2023 cũng là dịp để người Điện Biên bày tỏ lòng hiếu khách. Tin tưởng rằng đây sẽ là một lễ hội thành công, ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng người dân Điện Biên cũng như khách du lịch muôn phương.../.

Tuyết Anh