Dienbien.gov.vn - Vào lúc 22 giờ 30 phút ngày 13/3/1954, tại Sở Chỉ huy của ta ở rừng Phiêng Nặm (xã Mường Phăng, thành phố Điện Biên Phủ hiện nay), Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy kiêm Tổng Tư lệnh chiến dịch Điện Biên Phủ - nhận được một bức điện báo tiệp của đồng chí Lê Trọng Tấn, Đại đoàn trưởng Đại đoàn quân Tiên phong 312: “Báo cáo, Đại đoàn 312 đã hoàn thành nhiệm vụ, làm chủ cứ điểm Him Lam, thu toàn bộ vũ khí, diệt 450 tên, bắt sống hơn 300 tên!”.

Du khách đang tham quan Trung tâm đề kháng Him Lam.

Him Lam, trận mở màn

Cụm đề kháng Him Lam thuộc phân khu Trung tâm, được Đờcát dành đặt cho một cái tên đầy lãng mạn: Bê atơrixơ (Bé atrice). Ngoài một đại đội nguỵ quân người Thái, Him Lam còn được trấn giữ bởi tiểu đoàn 3, thuộc bán lữ đoàn lê dương thứ 13 (13ème D.B.L.E), dưới quyền thống lĩnh của thiếu tá Pêgô. Trong thế chiến thứ 2, tại Lybi, đội quân lê dương này từng được mệnh danh là “đơn vị thần thoại”; đã từng đánh lui “quân đoàn thép châu Phi” do thống chế Rômmen chỉ huy, buộc người Đức phải cay đắng nhớ lại “bài học Véc - đoong” bên bờ sông Môđơ năm 1916. Suốt chiều dài lịch sử gần 1 thế kỷ của quân đội viễn chinh Pháp, cái tên “13ème D.B.L.E” đã trở thành nỗi ám ảnh ghê gớm trên nhiều thuộc địa của Pháp, cả thuộc địa kiểu cũ lẫn thuộc địa kiểu mới.

Him Lam gồm 3 cụm cứ điểm hợp thành, địch đặt tên là 101A, 101B và 102; ta gọi là cứ điểm 1, cứ điểm 2 và cứ điểm 3. Về phía quân ta, sau khi điều tra chính xác và phân tích thấu đáo tình hình chiến trường Điện Biên Phủ nói riêng, chiến trường Đông Dương nói chung; Bộ Tư lệnh tiền phương quyết định mở cuộc tổng tiến công giải phóng Điện Biên, mà điểm mở màn lại là cụm đề kháng Him Lam. Điều đó có nghĩa trận đầu ta đánh ngay vào nơi “không thể công phá”, đánh thẳng vào lòng kiêu ngạo của lũ thực dân! Đúng 17 giờ 05 phút ngày 13/3/1954, cuộc tấn công vào Him Lam bắt đầu!

Và ý chí Việt Nam

Trước tiên, từ rất nhiều vị trí trên các đỉnh núi cao, lực lượng pháo binh non trẻ Việt Nam đã đĩnh đạc và công bằng, chia đều cái chết cho quân địch. Những trận bão lửa khủng khiếp dồn dập trút xuống bản doanh giặc ở Phân khu Trung tâm, ở sân bay Mường Thanh, ở hầm chỉ huy cứ điểm Him Lam, ở sân bay dự phòng Hồng Cúm... Với 80 khẩu pháo và súng cối các cỡ (75ml, 105ml và 120ml), các đại đội sơn pháo 115, 116, 752, 753, 757, 806... thuộc đại đoàn công pháo 351, đã thực hiện một cách tuyệt vời mệnh lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp: “Bắn trúng! Bắn nhanh! Bắn mạnh!”.

Ngay ở đòn phủ đầu quyết liệt, chính xác và bất ngờ của pháo binh ta, hàng trăm tên địch đã tức khắc phải đền tội. Tại Sở chỉ huy Phân khu Bắc, trung tá chỉ huy trưởng Gôsê cùng hai sỹ quan phụ tá bị chết không toàn thây xác. Một kho xăng và một kho đạn bốc cháy ngùn ngụt, nổ loạn xạ hàng tiếng đồng hồ. ở sân bay Mường Thanh, 6 chiếc Đakôta, 1 chiếc Biacát và 1 chiếc C.46 vỡ tung ra từng mảnh. Trong khi 13 chiếc khác, trong đó có 6 chiếc Moran, đành phải nằm bẹp dí ở hầm nổi, sợ hãi không dám cất cánh. Toàn bộ trận địa pháo của Pirốt bị tê liệt, 12 khẩu bị phá hỏng hoàn toàn. Vô tuyến điện bị vô hiệu hoá, khiến Đờcát như người mất chân tay, không thể gọi được đi đâu và cũng chẳng nhận được báo cáo ở đâu. Từ bờ sông Nậm Rốm, trung tá Lăng gơle (nguyên Tư lệnh Binh đoàn không vận số 2 (GAP2) kiêm Chỉ huy phó tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ), cứ để tồng ngồng như thế chui vội vào hầm, mặt mày xám ngoét, nói không ra hơi.

Mũi tiến quân của 209 ở hướng phụ, do trung đoàn trưởng Hoàng Cầm và chính ủy Trần Quân Lập chỉ huy, có đường hào ngụy trang kín đáo không gặp trở ngại. 16 giờ 30, tiểu đoàn 130 đã áp sát cứ điểm số 3. Xung kích ta tràn lên, dũng mãnh xông thẳng vào trung tâm với sức mạnh yểm trợ của 5 khẩu ĐKZ. Tiểu đội trưởng Trần Can dẫn đầu một mũi truy kích, đánh chiếm lần lượt từ lô cốt tiền duyên - lô cốt đầu cầu - đánh sang lô cốt số 6 rồi đánh lên lô cốt “mẹ”. Tại lô cốt “mẹ”, địch tử thủ bằng cách dùng hai khẩu súng máy bắn chéo cánh gà. Trần Can ra hiệu cho một tổ bắn tiểu liên nghi binh để hút hoả lực địch về phía trước, một tổ khác bất ngờ vòng ra phía sau dùng chiến thuật tập hậu. Sau mấy loạt thủ pháo, tiểu đội Trần Can băng vào trong lô cốt, bắt sống một tên quan ba và tiêu diệt gọn đại đội lê dương số 11. Dứt điểm, Trần Can cắm lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” lên nóc lô cốt địch. Đấy là lá cờ chiến thắng đầu tiên của quân ta trong chiến dịch Điện Biên Phủ; lá cờ này do các nữ chiến sỹ văn công trung đoàn thức trắng đêm qua để thêu, cho kịp giờ bôn tập.

Tại cứ điểm số 2, tiểu đoàn 428 (trung đoàn 141) đã vấp phải hàng loạt những khó khăn, ngay từ phút đầu triển khai trận địa. Để mở được 7 lớp rào thép gai kiên cố, hàng chục đảng viên và chiến sỹ của tiểu đoàn đã thay nhau ngã xuống, với tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh!”. Một trong những người con kiên cường ấy là Phan Đình Giót! Sau khi mở thông 50m rào thép gai, điểm lại quân số cả trung đội bộc phá chỉ còn lại có 4 người và đều đã bị thương. Bản thân Phan Đình Giót cũng bị một vết ở đùi, máu chảy ướt đẫm một bên ống quần, đỏ kín cả mu bàn chân. Lợi dụng tình thế, quân địch liều mạng từ trong lô cốt tràn ra bên ngoài, định một trận sống mái với hy vọng xoay ngược thế cờ. Bị đánh rát, quân địch chống đỡ không nổi buộc phải vừa đánh vừa lui, rồi rút hẳn lên tầng thượng lô cốt dùng trung liên khống chế tầm cao. Lúc này, lại thêm pháo địch từ đồi C1 và đồi Độc Lập bắn tới, chặn ngang bước tiến của quân ta.

Sáng ngời tấm gương Phan Đình Giót

Mặc dù đã bị thương đến lần thứ 3, Phan Đình Giót vẫn cắn răng bò lên, ném quả lựu đạn cuối cùng vào trong lô cốt. Tuy nhiên, khi xung kích ta xông lên thì hoả lực địch cũng đã kịp thời khôi phục, bắn dữ dội. Phan Đình Giót bình tĩnh lăn một vòng sang phải, cố tránh luồng đạn đại liên từ một lỗ châu mai phóng ra. Đoạn, anh kề khẩu tiểu liên vào tận miệng lỗ, giận dữ xiết cò... Sau 1 giờ 56 phút chiến đấu vô cùng anh dũng, tiểu đoàn 428 đã hoàn toàn kiểm soát cứ điểm số 2. Trong số những chiến sỹ ưu tú đã vinh quang ngã xuống ở ngày đầu chiến dịch, Phan Đình Giót xứng đáng là một tấm gương tiêu biểu cho Chủ nghĩa Anh hùng cách mạng: Lấy thân mình lấp lỗ châu mai!

Song song với cuộc tấn công vào cứ điểm số 3 và cứ điểm số 2, là cuộc tấn công vào cứ điểm số 1. Cứ điểm số 1 là vị trí then chốt, được coi là “trái tim” của cụm đề kháng Him Lam. Địch tập trung ở đây một binh lực hùng hậu, cả về phương tiện lẫn con người; có hầm ngầm vững chắc được xây dựng bằng ximăng mác cao mang từ Pháp sang, chiến luỹ nhiều tầng, dọc ngang xen kẽ, mìn và đất bằng nhau, lẫn vào nhau... Tới chân hàng rào cuối cùng, bất ngờ quân ta vấp phải một hoả điểm được quân địch bố trí kín đáo, ẩn sâu dưới hai lớp rào có ngụy trang, đó là súng phun lửa. Lần đầu tiên chiến sĩ ta gặp phải loại vũ khí này, do đó, cuộc chiến đấu ở đây diễn ra rất ác liệt và có phần bất lợi cho ta. Nhưng, nhờ theo dõi sát diễn biến trận đánh, Bộ Chỉ huy chiến dịch đã kịp thời điều cho tiểu đoàn một lượng lựu pháo đáng kể. Trong trận đấu pháo được ghi vào lịch sử pháo binh Việt Nam này, trung đội trưởng pháo 105 Nguyễn Văn Dĩ đã anh dũng hy sinh, khi anh đứng hiên ngang trên một đỉnh núi phía Đông quan sát điểm chạm đất của pháo ta, để hiệu chỉnh đường ngắm.

Trong cơn điên cuồng, để lấy lại thể diện và may ra có thể cứu vãn được tình hình, ngay đêm đó (13/3/1954) đại tá Pirốt - Chỉ huy phó Tập đoàn cứ điểm kiêm Tư lệnh pháo binh Pháp ở Điện Biên - đã cho giội xuống Him Lam không dưới 6.000 quả đạn cối các loại. Tuy nhiên, cố gắng cuối cùng này của Pirốt cũng không đem lại cho y cái gì khác, ngoài trận đại bại đầu tiên và sau đấy là cú bắn vào đầu tự sát.../.

Đặng Tuyết