Dienbien.gov.vn - Thời gian qua, việc triển khai thực hiện Đề án tăng cường tiếng Việt cho trẻ mầm non, học sinh tiểu học vùng dân tộc thiểu số (DTTS) trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã đạt nhiều kết quả đáng khích lệ. Từ môi trường học tập, đội ngũ giáo viên đến sự đồng thuận của cộng đồng, tiếng Việt thực sự trở thành “cầu nối” tri thức, mở ra cơ hội học tập và phát triển cho hàng chục nghìn trẻ em nơi vùng cao biên giới. Đề án không chỉ giúp các em hòa nhập tốt hơn với môi trường học tập mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện cho các em.

Học sinh trường Mầm non Trung Thu, xã Sính Phình tăng cường hoạt động giao lưu tiếng việt tại không gian "Siêu thị của bé"

Điện Biên là tỉnh miền núi biên giới phía Tây Bắc, nơi sinh sống của 19 dân tộc anh em, trong đó dân tộc Thái và Mông chiếm hơn 70% dân số, việc trẻ nhỏ gặp khó khăn trong giao tiếp tiếng Việt từ lâu đã trở thành rào cản lớn. Không ít em đến trường mà “im lặng” trước thầy cô, bạn bè vì chỉ quen nói tiếng mẹ đẻ. Nhận thức rõ vai trò của tiếng Việt trong việc giúp trẻ hội nhập, tiếp thu kiến thức và phát triển toàn diện, từ năm 2016, tỉnh Điện Biên đã triển khai Đề án “Tăng cường tiếng Việt cho trẻ em vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2016–2020, định hướng đến năm 2025”. Đây là một chủ trương đúng đắn, mang tính chiến lược lâu dài, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với sự phát triển của trẻ em vùng cao.

Theo báo cáo, tính đến năm học 2024–2025, toàn tỉnh có hơn 65.300 học sinh tiểu học là người DTTS, chiếm tới 86,7%. 100% trẻ mầm non, tiểu học người DTTS đến trường đều được tăng cường tiếng Việt phù hợp độ tuổi. Đây là kết quả không dễ đạt được ở một địa phương còn nhiều khó khăn như Điện Biên. Đặc biệt, tỷ lệ huy động trẻ mẫu giáo ra lớp đạt 99,54% (vượt mục tiêu Đề án). Tỷ lệ học sinh hoàn thành chương trình tiểu học đạt 99,9%. Những con số này cho thấy hiệu quả trực tiếp từ việc tăng cường tiếng Việt – khi trẻ tự tin giao tiếp, chất lượng học tập cũng được nâng lên rõ rệt. Môi trường tiếng Việt được xây dựng ngày càng phong phú. Tính đến tháng 5/2025, toàn tỉnh đã có hơn 2.150/2.372 lớp mầm non có đủ thiết bị, đồ dùng, đồ chơi tối thiểu; 954 sân chơi ngoài trời; 100% các trường mầm non có khu giáo dục phát triển vận động, khu vui chơi cho trẻ trải nghiệm sáng tạo (vườn cổ tích, chợ quê, siêu thị của bé, góc địa phương, khu trải nghiệm âm thanh, khu chơi với cát, sỏi và nước, thư viện thân thiện, góc sách truyện...). Toàn tỉnh hiện có 46/167 trường mầm non có phòng thư viện (27,5%).

Hoạt động tăng cường tiếng việt tại góc thư viện của cô và trò trường Mầm non số 1 Mường Mươn, xã Mường Pồn

100% trường tiểu học xây dựng cây từ vựng tiếng Việt, hình thành thói quen đọc sách cho học sinh thông qua việc tổ chức hoạt động thư viện xanh, thư viện lưu động, thư viện góc lớp, tổ chức giao lưu tiếng Việt cho học sinh ít nhất 1 lần/năm học. Có 140/140 trường tiểu học và 23/23 trường tiểu học - trung học cơ sở có phòng thư viện hoạt động hiệu quả (đạt tỷ lệ 100%) và nhiều trường có góc “thư viện thân thiện” tạo điều kiện cho trẻ có môi trường thuận lợi, dễ dàng tiếp cận với nguồn sách truyện phong phú, không chỉ nuôi dưỡng trí tưởng tượng mà còn là nơi trẻ thực hành tiếng Việt hằng ngày.

Một trong những điểm sáng của Đề án, là đội ngũ giáo viên người dân tộc thiểu số chiếm hơn 54,8%, trong đó nhiều thầy cô sử dụng song ngữ thành thạo, trở thành “cầu nối” giúp trẻ tiếp thu tiếng Việt trên nền tảng tiếng mẹ đẻ hiệu quả hơn. Hơn 8.300 lượt giáo viên đã được bồi dưỡng tiếng dân tộc và gần 15.000 lượt được tập huấn nâng cao năng lực giảng dạy. Hơn 166.500 lượt cha mẹ của trẻ là người DTTS được bồi dưỡng tiếng Việt. Đây là nỗ lực lớn của ngành Giáo dục nhằm khắc phục tình trạng thiếu hụt giáo viên, nhất là tại các điểm trường lẻ, vùng sâu, vùng xa. Đáng chú ý, việc phối hợp giữa giáo viên mầm non lớp 5 tuổi và giáo viên tiểu học lớp Một đã tạo sự liên thông, giúp trẻ có sự chuẩn bị vững vàng trước khi bước vào cấp học mới.

Trẻ trải nghiệm trò chơi khám phá hình ảnh, con chữ Trường Mầm non số 1 Mường Mươn, xã Mường Pồn

Bên cạnh đó, nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, ngành giáo dục và cộng đồng, cũng như sự chủ động của các địa phương trong xây dựng kế hoạch, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, đồng thời huy động sự tham gia của phụ huynh trong việc tạo môi trường tiếng Việt tại gia đình. Đặc biệt, sự đồng hành, góp sức của các tổ chức quốc tế như UNICEF, Room To Read, Tầm nhìn thế giới... đã hỗ trợ hàng chục tỷ đồng cho các hoạt động giáo dục, ăn trưa bán trú, thiết bị học tập, góp phần cải thiện điều kiện học tập cho trẻ em vùng cao, duy trì tỷ lệ chuyên cần và nâng cao chất lượng dạy học. Một số dự án như “Phát triển vùng” (World Vision), “Tăng cường tiếp cận công nghệ giáo dục” (Save the Children)… đã đem đến nguồn lực và tri thức mới, khẳng định vai trò của hợp tác quốc tế trong giáo dục.

Có thể khẳng định, Đề án tăng cường tiếng Việt không chỉ đơn thuần là một nhiệm vụ giáo dục, mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Nó góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển, tạo cơ hội bình đẳng trong tiếp cận tri thức, đồng thời giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Khi trẻ em vùng cao mạnh dạn giao tiếp bằng tiếng Việt, đó không chỉ là sự trưởng thành cá nhân, mà còn là minh chứng cho sự thành công của một chính sách nhân văn, vì tương lai lâu dài của cộng đồng. Điện Biên đã và đang viết tiếp câu chuyện về tiếng Việt nơi biên cương Tổ quốc bằng quyết tâm và sự đồng lòng. Thành công đã có, nhưng thách thức vẫn còn. Điều quan trọng là không dừng lại ở những con số, mà tiếp tục hành động mạnh mẽ, bền bỉ, để mỗi trẻ em dân tộc thiểu số đều có cơ hội học tiếng Việt trọn vẹn – như một hành trang bước vào đời./.

Ngọc Thuỷ