Dienbien.gov.vn - Thời gian gần đây, một số loài ngoại lai xâm hại xuất hiện tại một số địa phương, có nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực tới đa dạng sinh học, môi trường, kinh tế - xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp; nguy cơ nhập khẩu trái phép, nuôi trồng, phát tán loài ngoại lai xâm hại tại Việt Nam khá cao. Thực hiện Đề án ngăn ngừa và kiểm soát sinh vật ngoại lai xâm hại trên địa bàn tỉnh Điện Biên các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trên địa bàn tỉnh đã từng bước nâng cao nhận thức về tác hại của sinh vật ngoại lai cũng như nâng cao ý thức, trách nhiệm trong công tác kiểm soát, ngăn ngừa sinh vật ngoại lai xâm hại.

Sâu keo mùa thu gây hại trên cây ngô.

Thực hiện Quyết định số 1896/QĐ-TTg ngày 17/12/2012 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án ngăn ngừa và kiểm soát sinh vật ngoại lai xâm hại ở Việt Nam đến năm 2020; UBND tỉnh Điện Biên đã ban hành các văn bản chỉ đạo việc tổ chức thực hiện quản lý, kiểm soát các sinh vật ngoại lai xâm hại trên địa bàn tỉnh. Theo đó, chỉ đạo việc tăng cường truyền thông, nâng cao nhận thức, quản lý, kiểm soát các loài ngoại lai xâm hại trên địa bàn tỉnh; đẩy mạnh kiểm soát việc buôn bán tiêu thụ các loài động vật hoang dã nguy cấp và phóng sinh các loài ngoại lai xâm hại; UBND tỉnh đã giao Sở Tài nguyên và Môi trường là cơ quan đầu mối, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công thương, Công an tỉnh, Cục Hải quan Điện Biên, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh và UBND các huyện thị xã thành phố tăng cường công tác tuyên truyền pháp luật về đa dạng sinh học, danh mục, tác hại của các loài ngoại lai xâm hại. Kiểm tra, giám sát việc thực thi các quy định của pháp luật về quản lý các loài ngoại lai xâm hại và có nguy cơ xâm hại trên địa bàn tỉnh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng đã chủ động ban hành các văn bản hướng dẫn việc kiểm soát, quản lý sinh vật ngoại lai trên địa bàn tỉnh, bao gồm: Việc chủ động kiểm soát, ngăn chặn và diệt trừ cây Mai dương; quản lý sâu hại lạ trên cây ngô; các giải pháp phòng chống sâu keo mùa thu; sâu cắn gié hại ngô, lúa ...

Qua điều tra, đánh giá lập danh mục và kiểm soát các loài ngoại lai xâm hại, không phát hiện trường hợp nào tham gia nuôi, lưu trữ, sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, tiêu thụ trái phép tôm Hùm nước ngọt, tôm Càng đỏ tại các địa phương trong tỉnh. Cây Mai dương xuất hiện tại 4/10 huyện, thị xã, thành phố (thành phố Điện Biên Phủ, huyện Điện Biên và Mường Chà, thị xã Mường Lay) với tổng diện tích 6,3 ha. Cây Mai dương mọc đơn lẻ hoặc từng bụi rải rác ven đường, bờ kênh, tạo thành thảm, đan xen dày đặc khu đất hoang, ven bờ sông Nậm Rốm. Hiện tại, chưa có sự xâm lấn đến đất sản xuất nông nghiệp hoặc diện tích nuôi trồng thủy sản. Ốc Bươu vàng xuất hiện tại 10/10 huyện, thị, thành phố, diện tích xuất hiện và gây hại bình quân/năm khoảng 2.700 ha, diện tích phòng trừ 6.200 ha. Sâu Keo mùa thu gây hại cây ngô xuất hiện và gây hại tại 10/10 huyện, thị xã, thành phố từ tháng 4/2019 với diện tích nhiễm 8.694,5 ha, diện tích phòng trừ 8.166,2 ha. Đây là loài sâu mới xâm nhập vào nước ta theo con đường du nhập tự nhiên (chưa nằm trong danh mục loài ngoại lai xâm hại), có sức tàn phá mạnh, trưởng thành có khả năng di chuyển nhanh, xa, đẻ nhiều lứa gối nhau trên đồng ruộng.

Trước tình hình đó, công tác đào tạo, tập huấn hướng dẫn kiểm soát và diệt trừ các loài ngoại lai xâm hại luôn được tỉnh quan tâm, chỉ đạo các sở, ban, ngành, phối hợp tổ chức thực hiện đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ và người dân trong ngăn ngừa và kiểm soát sinh vật ngoại lai xâm hại. Thực hiện xiết chặt việc kiểm tra, kiểm soát các đối tượng dịch hại đối với các lô hàng hóa nhập nội tại các cửa khẩu Quốc tế Tây Trang và cửa khẩu Quốc gia Huổi Puốc. Đến thời điểm hiện tại chưa phát hiện thấy đối tượng thuộc dịch hại lạ, sinh vật ngoại lai cần phải kiểm soát tại các cửa khẩu trong tỉnh. Đối với việc xây dựng mô hình, đánh giá và lựa chọn giải pháp kiểm soát và diệt trừ các loài ngoại lai đang xâm hại, mô hình kiểm soát và diệt trừ ốc Bươu vàng, cây Mai dương trên địa bàn tỉnh còn hạn chế. Chủ yếu lồng ghép mô hình quản lý dịch hại tổng hợp IPM trên lúa trong đó có các biện pháp áp dụng để quản lý ốc Bươu vàng. Đối với cây Mai dương đã tiến hành thử nghiệm trên diện hẹp (huyện Mường Chà) với các biện pháp như sử dụng thuốc trừ cỏ kết hợp với muối và biện pháp thủ công kết hợp sử dụng muối. Kết quả thử nghiệm biện pháp thủ công, muối bọc vào mặt cắt của gốc có hiệu quả cao. Đã thực hiện triển khai các mô hình áp dụng biện pháp tổng hợp IPM trong quản lý sâu Keo mùa thu. Kết quả cho thấy biện pháp dùng giống kháng và bẫy bả pheromone cho hiệu quả cao trong phòng trừ sâu Keo mùa thu trên ngô.

Bên cạnh đó, để ngăn chặn sớm các loài ngoại lai xâm hại, tỉnh Điện Biên xác định việc chủ động kiểm soát ngay từ khâu nhập khẩu, nuôi trồng là ưu tiên hàng đầu. Tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị quản lý cửa khẩu, lối mở phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn về kiểm dịch thực vật, kiểm dịch y tế, hải quan... trong việc quản lý các hoạt động xuất nhập khẩu đặc biệt là các địa bàn giáp biên giới nhằm ngăn ngừa kiểm soát các loài ngoại lai xâm hại, nhập khẩu vào địa phương. Chỉ đạo các phòng nghiệp vụ, Công an các huyện, thị xã, thành phố tiến hành rà soát, nắm tình hình những loài sinh vật ngoại lai đã được nhập vào địa phương, diễn biến, hậu quả, các phương án quản lý, phòng ngừa sự phát triển, lây lan; Phối hợp với các lực lượng chức năng như Kiểm lâm, Biên phòng, Hải quan.. . tăng cường công tác kiểm tra phát hiện và xử lý đối tượng có hành vi vi phạm.

Hàng năm, Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các Sở, ngành, đơn vị và cấp huyện tổ chức tuyên truyền Luật đa dạng sinh học, Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản có liên quan, trong đó, lồng ghép các nội dung về công tác ngăn ngừa và kiểm soát sinh vật ngoại lai xâm hại đến các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cán bộ, Đảng viên và nhân dân. Thực hiện lồng ghép tuyên truyền ngăn ngừa và kiểm soát sinh vật ngoại lai xâm trong Ngày môi trường thế giới 5/6, Ngày đa dạng sinh học thế giới 22/5 bằng các hoạt động cụ thể, thiết thực như: Tổ chức treo băng zôn, panô, áp phích, tổ chức các cuộc mít tinh, các cuộc thi tìm hiểu về môi trường. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông đã tổ chức đào tạo, tập huấn hướng dẫn kiểm soát và diệt trừ các loài ngoại lai xâm hại lồng ghép thông qua các lớp tập huấn, mô hình tuyên truyền, hướng dẫn kiểm soát, diệt trừ ốc Bươu vàng, cây Mai dương với 25.930 lượt cán bộ và nông dân tham gia. Phối hợp với UBND các huyện, thị xã, thành phố tổ chức 6 lớp TOT cấp huyện (Mường Chà, Tuần Giáo, Mường Nhé, Điện Biên, Điện Biên Đông, Tủa Chùa) cho cán bộ phòng ban, UBND xã. Tổ chức 24 lớp tập huấn nhận biết đặc điểm hình thái gây hại và biện pháp phòng chống cho trên 700 lượt nông dân tham gia. Các phương tiện thông tin đại chúng trên địa bàn tỉnh tích cực đưa tin về tình hình gây hại và biện pháp diệt trừ loài ngoại lai xâm hại. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức cho người dân, chính quyền địa phương chủ động ngăn ngừa, kiểm soát sinh vật ngoại lai hạn chế ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp.

Theo ông Vũ Ngọc Vương - Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện Đề án trên địa bàn tỉnh vẫn còn gặp khó khăn, nguồn kinh phí và nhân lực hạn chế, chưa tổ chức điều tra, khảo sát tổng thể sự xuất hiện của các sinh vật ngoại lai xâm hại trên địa bàn toàn tỉnh. Trình độ nhận thức của một số bộ phận người dân, đặc biệt là người dân tộc thiểu số ở khu vực giáp biên còn hạn chế, chưa biết rõ tác hại của các loài ngoại lai xâm hại đối với môi trường tự nhiên, đa dạng sinh học và sản xuất nông nghiệp. Tỉnh đã kiến nghị Trung ương quan tâm tạo điều kiện hỗ trợ kinh phí để tỉnh triển khai thực hiện các chương trình hoạt động rà soát thống kê và kiểm soát, ngăn ngừa các loài sinh vật ngoại lai xâm hại. Tăng cường mở thêm các khóa tập huấn ngắn hạn, dài hạn nhằm nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý thực hiện công tác kiểm soát ngăn ngừa các loài sinh vật ngoại lai xâm hại./.

Lan Phương