Dienbien.gov.vn - Qua 7 năm (2016 - 2022) thực hiện hợp phần vệ sinh và nước sạch nông thôn trên địa bàn tỉnh Điện Biên, công tác nước sạch và vệ sinh môi trường (VSMT) nông thôn đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền từ Trung ương tới địa phương. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan trong việc tổ chức thực hiện Chương trình. Với sự hỗ trợ kinh phí của WB, Unicef, Chương trình Phát triển vùng, nhận thức và nhu cầu đầu tư các công trình cấp nước sạch và VSMT nông thôn của nhân dân đã có chuyển biến theo xu thế tích cực.

Tuyên truyền thay đổi hành vi vệ sinh cá nhân, môi trường cho người dân xã Ẳng Nưa, huyện Mường Ảng.

Nước sạch, VSMT nông thôn là nhiệm vụ quan trọng của cả hệ thống chính trị nhằm phát triển kinh tế, xã hội, đảm bảo an sinh xã hội, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền, giữa nông thôn với đô thị, góp phần bảo vệ sức khỏe và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân. Giai đoạn 2016 - 2022, tỉnh Điện Biên đã luôn nhận được sự quan tâm đầu tư của Chính phủ, sự hỗ trợ kinh phí của các dự án, các nhà tài trợ; đồng thời có sự nỗ lực của các ban ngành, đoàn thể, cấp ủy, chính quyền các cấp trong việc triển khai các nội dung hoạt động về nước sạch và VSMT, vệ sinh cá nhân. Các hoạt động về nước sạch và VSMT, vệ sinh cá nhân đã đạt được một số kết quả nhất định và góp phần không nhỏ trong việc cải thiện các điều kiện vệ sinh cá nhân, VSMT cho người dân khu vực nông thôn tỉnh Điện Biên.

Thực hiện hợp phần, ngành Y tế đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành các Quyết định, Chương trình, Kế hoạch giai đoạn, Kế hoạch hàng năm để triển khai. Hàng năm, căn cứ vào kế hoạch, công văn chỉ đạo của Bộ Y tế, UBND tỉnh, Sở Y tế đã ban hành các Kế hoạch, văn bản nhằm hướng dẫn, chỉ đạo kịp thời các đơn vị trong ngành Y tế triển khai thực hiện các nội dung liên quan đến nước sạch và VSMT, vệ sinh hộ gia đình (HGĐ) trên địa bàn tỉnh.

Để nâng cao năng lực, giai đoạn 2016 - 2022, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh (cơ quan thường trực) đã tham mưu cho ngành Y tế tổ chức Hội nghị triển khai chương trình cấp tỉnh, phối hợp với Trung tâm Y tế các huyện, thị xã, thành phố triển khai hiệu quả các lớp tập huấn 3 tuyến (tỉnh, huyện, xã). Qua đó, nâng cao năng lực, chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác nước sạch và VSMT 3 tuyến và cộng tác viên thôn, bản. Cụ thể, đã tổ chức được 236 hội nghị, hội thảo, giao ban định kỳ 3 cấp với 4.764 lượt người tham dự; tổ chức 89 lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, chuyên môn cho cán bộ triển khai, thực hiện chương trình, cộng tác viên thôn, bản 3 cấp (9 huyện, thị xã; 57 xã) với 89 lớp, 3.003 lượt người tham dự.

Ngành Y tế đã phối hợp chặt chẽ với các ban ngành, đoàn thể tỉnh, chính quyền địa phương chỉ đạo các đơn vị liên quan thuộc lĩnh vực quản lý phối hợp với y tế triển khai hiệu quả công tác truyền thông về nước sạch và VSMT, vệ sinh HGĐ tới người dân trên địa bàn tỉnh dưới nhiều hình thức: tổ chức 28.765 buổi truyền thông trực tiếp về vệ sinh cá nhân, VSMT với hàng trăm lượt người tham gia; qua phương tiện thông tin đại chúng (phối hợp Đài phát thanh - Truyền hình tỉnh, Báo Điện Biên Phủ xây dựng và phát 3 phóng sự, 15 clip, 23 bài báo về nước sạch, VSMT); phối hợp các đơn vị liên quan sản xuất các sản phẩm, tài liệu truyền thông (271 Pano; 30 khuôn bi làm nhà tiêu mẫu; 123 quyển danh mục thiết bị vệ sinh; 355 quyển tranh lật; 1.555 tờ áp phích; 18.459 tờ rơi; 101 bộ mô hình nhà tiêu mẫu; 52 bộ dụng cụ mẫu rửa tay với xà phòng).

Hoạt động hỗ trợ kinh phí được thực hiện từ năm 2018 và đã hỗ trợ cho 4.128 HGĐ nghèo, cận nghèo, gia đình chính sách của 45 xã thuộc 9 huyện, thị xã xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh. Kinh phí hỗ trợ xây dựng nhà tiêu được thực hiện từ Chương trình Mở rộng quy mô vệ sinh và nước sạch nông thôn.

Với những ưu tiên đầu tư của Chính phủ, các nhà tài trợ cùng với sự nỗ lực thực hiện rất lớn của các ban ngành, đoàn thể, cấp ủy, chính quyền các cấp, ngành Y tế đã triển khai đồng bộ các nội dung hoạt động về nước sạch và VSMT, vệ sinh cá nhân, nhất là việc xây dựng và sử dụng nhà tiêu HVS đã đều đảm bảo tiến độ, đạt chỉ tiêu kế hoạch. Cụ thể, sau 7 năm: tỷ lệ HGĐ nông thôn sử dụng nguồn nước vệ sinh tăng 31,1%; tỷ lệ dân số nông thôn sử dụng nguồn nước vệ sinh tăng 30,3%; tỷ lệ HGĐ nông thôn sử dụng nhà tiêu vệ sinh tăng 24,8%; tỷ lệ HGĐ dân tộc thiểu số sử dụng nhà tiêu vệ sinh sau 4 năm tăng 13,4%.

Tuy nhiên, công tác vệ sinh nông thôn trên địa bàn tỉnh Điện Biên vẫn còn tồn tại nhiều thách thức, nhận thức của người dân trên địa bàn tỉnh đối với vấn đề vệ sinh cá nhân, VSMT để bảo vệ sức khỏe còn hạn chế. Thói quen đi tiểu bừa bãi ra ngoài môi trường, hay việc thu gom, xử lý phân, nước thải, rác thải đặc biệt ở khu vực nông thôn vẫn là vấn đề nóng bỏng và bức xúc. Tỷ lệ người dân có thói quen rửa tay với xà phòng đúng cách, đúng thời điểm còn thấp. Trên địa bàn tỉnh tỷ lệ HGĐ nông thôn sử dụng nhà tiêu vệ sinh một số huyện còn thấp: Mường Nhé (38,1%), Mường Chà (41,5%); đặc biệt có xã tỷ lệ này dưới 10%, thậm chí có thôn, bản không có HGĐ có nhà tiêu HVS.

Chương trình đã có được sự tham gia của các đoàn thể, tuy nhiên sự vào cuộc của một số bạn ngành, đoàn thể tại một số địa phương chưa được thường xuyên. Năng lực chuyên môn (lập kế hoạch, giám sát đánh giá) của cán bộ thực hiện chương trình các tuyến còn hạn chế, nhất là tuyến xã; cán bộ thực hiện chương trình kiêm nhiệm nhiều hoạt động. Trình độ dân trí không đồng đều, còn tồn tại nhiều hủ tục lạc hậu, địa bàn rộng, tỷ lệ hộ nghèo còn cao (trên 30%). Người dân vẫn trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước...

Để khắc phục thực trạng khó khăn đó, theo ông Lường Văn Kiên - Phó Giám đốc Sở Y tế Điện Biên, tỉnh đã đề xuất Cục Quản lý môi trường Y tế - Bộ Y tế mở các lớp đào tạo lại về công tác nước sạch và VSMT cho cán bộ chuyên sách tuyến tính. Tiếp tục quan tâm, bố trí nguồn kinh phí từ nguồn ngân sách Trung ương và các chương trình, dự án liên quan đến nước sạch và VSMT vào tỉnh Điện Biên. Ban hành bộ tài liệu truyền thông mới về nước sạch và VSMT để phù hợp với giai đoạn phát triển mới của xã hội. UBND tỉnh Điện Biên tiếp tục chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể tỉnh, UBND các huyện, thị xã, thành phố hàng năm bố trí nguồn ngân sách để thực hiện hợp phần nước sạch và vệ sinh trên địa bàn. Huy động sự tham gia vào cuộc của các cấp chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể và các tổ chức chính trị xã hội từ tỉnh đến huyện, xã. Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ chuyên sách, cộng tác viên về công tác nước sạch, VSMT. Tăng cường công tác truyền thông giáo dục sức khỏe, nhất là việc truyền thông về nước sạch, VSMT tại cộng đồng. Củng cố mạng lưới cộng tác viên môi trường tuyến xã, thôn bản. Có chính sách hỗ trợ một phần kinh phí cho đội ngũ cộng tác tuyến xã, thôn bản./.

Trần Ngọc