Dienbien.gov.vn – Nghề mây tre đan đã xuất hiện từ lâu đời và được người dân bản Nà Tấu 1, xã Nà Tấu lưu truyền và phát triển đến ngày nay. Sản phẩm được đan từ mây, tre, nguồn nguyên liệu tự nhiên, quen thuộc và mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Các sản phẩm chính của nghề mây tre đan bản Nà Tấu 1, xã Nà Tấu, thành phố Điện Biên Phủ.

Nghề mây tre đan có từ lâu đời của dân tộc Thái, do nhu cầu dùng hàng ngày của người dân, hộ gia đình nào cũng phải có các sản phẩm từ mây tre đan. Ngày xưa các sản phẩm mây tre đan chỉ làm phục vụ tại hộ gia đình của mình, sau này mới làm để kinh doanh buôn bán và đặc biệt là từ năm 2010, người dân bản Nà Tấu 1 đã tập trung các hộ gia đình lại thành 1 hợp tác xã chuyên sản xuất ra các sản phẩm từ mây tre đan để kinh doanh phục vụ bàn con trong tỉnh và ngoài tỉnh.

Ông Lò Văn Cường, Phó Chủ tịch xã Nà Tấu, cho biết: Năm 2020 xã Nà Tấu sáp nhập vào thành phố Điện Biên Phủ, có diện tích tự nhiên hơn 7.000ha, gồm 16 thôn, bản với hơn 6.600 nhân khẩu, trong đó dân tộc Thái chiếm hơn 82%. Bản Nà Tấu 1 thuộc xã Nà Tấu có vị trí địa lý gần với trục đường quốc lộ 279 nên việc giao thương, buôn bán, tham quan trực tiếp khá thuận lợi, nhiều sản phẩm làm ra không đủ bán cho khách mua. Người dân tại đây sản xuất nông nghiệp là chính như trồng trọt, chăn nuôi, nghề mây tre đan là phụ, làm những lúc nông nhàn hoặc người già không làm việc đồng ruộng được và người trẻ chưa đủ tuổi lao động tranh thủ đan mây tre làm các vật dụng cần thiết trong đời sống sinh hoạt hàng ngày. Trong thời gian tới, xã Nà Tấu phấn đấu có 1 hoặc 2 bản đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu do vậy việc công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống rất quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của xã.

Hiện tại, phần lớn người dân trong độ tuổi lao động và người già, trẻ em làm nghề đan mây, tre trong bản thường tranh thủ thời gian nông nhàn, buổi tối để đan mây tre và tham gia vào các hoạt động lao động sản xuất khác. Tùy theo độ tuổi, trình độ tay nghề người dân sẽ chia ra làm các công đoạn khác nhau, như người chuyên đan, người chuyên chẻ tre, người chuyên vót nan. Ngoài công đoạn được làm bằng máy như chẻ tre, còn lại các công đoạn khác để cho ra 1 sản phẩm đều phải làm thủ công (bằng tay). 

Các sản phẩm chính của nghề mây tre đan tại bản Nà Tấu 1, như: bàn, ghế, lếp hái rau, cóng khẩu, ếp khẩu, mẹt. Sản phẩm mây tre đan đa dạng, thể hiện được các giá trị văn hóa truyền thống, đặc trưng gắn với đời sống sinh hoạt thường ngày của đồng bào dân tộc Thái. Màu sắc sợi tre phơi nắng khô tự nhiên sẽ có màu trắng, xanh sáng; sợi tre được treo trên gác bếp, hong khói nhằm xử lý chống mối mọt, kết hợp với màu sắc tự nhiên vàng đậm, đan xen kẽ nhau tạo thành các họa tiết đơn giản. Sản phẩm mây tre đan có nguồn gốc 100% tự nhiên, không sử dụng hóa chất để xử lý do vậy thân thiện với môi trường và người sử dụng. Bên cạnh đó, sản phẩm mây tre đan của bản Nà Tấu 1 mang bản sắc văn hóa dân tộc Thái, quen thuộc, gắn liền với đời sống sinh hoạt hàng ngày của người dân tộc Thái.

Theo ông Lò Văn Inh, Già làng (82 tuổi) sinh sống tại bản Nà Tấu 1, xã Nà Tấu, chia sẻ: Nghề đan mây, tre đã theo ông từ khi còn nhỏ, ông được cha, mẹ dạy nghề đan mây tre từ năm 15-16 tuổi, do nhu cầu sử dụng đồ dùng bằng mây tre trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Đến nay nhiều con, cháu và người trong, ngoài bản được ông Inh dạy nghề, truyền nghề lại, một số người đã tham gia sản xuất cùng hợp tác xã mây tre đan.

Nghề mây tre đan gắn với một số tên tuổi nghệ nhân tại bản Nà Tấu 1 như: ông Lò Văn Inh, ông Quàng Văn Pâng, ông Quàng Văn Lả, ông Lường Văn Hạnh, ông Quàng Văn Hặc và được nhân dân trong bản xác minh, công nhận là người có tay nghề cao, sáng tạo. Những nghệ nhân này được truyền nghề, học nghề từ ông, bà, cha mẹ và làm nghề từ khi còn nhỏ (khoảng 15-16 tuổi), thâm niên trong nghề đều trên 20 năm; kỹ xảo nghề nghiệp điêu luyện, nắm rõ quy trình, kỹ thuật làm ra các sản phẩm gắn với đời sống của dân tộc Thái, đồng thời các nghệ nhân đã tham gia truyền nghề, dạy nghề cho nhiều thế hệ con cháu trong bản./.

Thanh Tâm