Dienbien.gov.vn - Điện Biên là tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc, là vùng đất giàu văn hóa với 19 dân tộc anh em sinh sống, mỗi dân tộc có phong tục, tập quán, truyền thống sản xuất, truyền thống văn hóa đặc sắc, là tiềm năng phát triển về du lịch văn hóa, di tích và tâm linh, cũng như tiềm năng khai thác các lợi thế của địa phương.

Thành viên Hội đồng xét duyệt tham quan sản phẩm dệt thổ cẩm Lào, bản Pa Xa Lào, xã Pa Thơm, huyện Điện Biên, tại buổi xét công nhận nghề, làng nghề, làng nghề truyền thống

Trong 19 dân tộc sinh sống trên địa bàn tỉnh Điện Biên thì bản Pa Xa Lào là bản duy nhất trên địa bàn xã biên giới Pa Thơm, huyện Điện Biên có cộng đồng dân tộc Lào sinh sống. Trải qua hàng chục năm, nghề dệt thổ cẩm vẫn đang được đồng bào dân tộc Lào nơi đây giữ gìn và phát triển như những báu vật giá trị mang đậm bản sắc văn hóa của người Lào, do người dân sống trong bản được ông bà, cha mẹ truyền nghề lại từ khi còn nhỏ và luôn có nhu cầu về trang phục truyền thống của dân tộc trong đời sống sinh hoạt thường ngày cũng như trong các dịp đặc biệt là lễ, tết, cưới hỏi…

Theo truyền thống dân tộc Lào, người con gái muốn đi lấy chồng thì phải biết nghề dệt, dệt những chiếc khăn, chiếc đệm để làm quà cho gia đình hai bên nội, ngoại. Do vậy, nhiều người phụ nữ Lào đã được ông bà, cha mẹ chỉ dạy kiến thức nghề dệt từ khi còn nhỏ, tới khi họ có tuổi, không thể tham gia dệt được nữa thì tiếp tục truyền nghề cho con cháu, giữ gìn và bảo tồn nghề dệt thổ cẩm của người Lào.

Trang phục của người phụ nữ Lào nơi đây đều do phụ nữ tự thu bông, kéo tằm, nhuộm vải, dệt và tự thêu hoa văn theo hoa tay của mình. Để hoàn thành thủ công một bộ trang phục đầy đủ gồm: váy, áo, khăn trước ngực, khăn đội đầu cần rất nhiều thời gian, ít nhất là hai tháng. Có lẽ chính vì vậy mà phụ nữ Lào nổi tiếng là những người dệt vải khéo tay. Những loại sợi tự nhiên của đất trời Tây Bắc vốn thô sơ, mộc mạc, qua bàn tay khéo léo của người phụ nữ Lào đã trở thành những tấm vải mềm mại, những sản phẩm thủ công chỉn chu với hoa văn tinh tế, rất đặc trưng, không chỉ mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Lào mà còn chứa chan sự tâm huyết, tỉ mỉ, kiên nhẫn của người phụ nữ Lào nơi đây.

Chị Lò Thị Vân, Giám đốc Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Pa Thơm chia sẻ: Thổ cẩm Lào từ xa xưa được dệt từ sợi bông là chủ yếu, bà con bản Pa Xa Lào vẫn giữ gìn và lưu truyền cho con cháu cách dệt truyền thống bằng sợi bông tự nhiên. Từ bông trồng tự nhiên để trở thành những sấp vải thổ cẩm mềm mại phải tiến hành qua nhiều bước như tách hạt bông, bật bông, vê bông, se sợi, quay sợi, lắp và quay cuộn chỉ, dải sợi, thu sợi, dệt.

Người dân trong bản Pa Xa Lào hàng ngày tranh thủ thời gian nông nhàn để dệt vải, may quần, váy, áo và tham gia các hoạt động lao động khác. Ngoài nhu cầu trang phục thường ngày thì người dân cũng có nhận làm một số đơn hàng từ khách du lịch nước ngoài và các địa phương khác có nhu cầu.

Nghề dệt thổ cẩm Lào tại bản Pa Xa Lào gắn với tên tuổi của nhiều nghệ nhân: Ông Lò Văn Nhúng, Già làng bản Pa Xa Lào; chị Lò Thị Vân, Giám đốc Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Pa Thơm; bà Lò Thị Choi, Lò Thị Ón, Lò Thị Chăn, Lò Thị Thăm, người dân bản Pa Xa Lào, được nhân dân trong bản công nhận là người có tay nghề cao, sáng tạo.

Trung tuần tháng 10 vừa qua, Hội đồng xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống đã tổ chức xét công nhận 4 nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống năm 2022. Theo Hội đồng thẩm định, cả 4 nghề, làng nghề truyền thống đều đáp ứng đủ các tiêu chí như nghề đã xuất hiện tại địa phương từ trên 50 năm và đang tiếp tục phát triển tính đến thời điểm đề nghị công nhận; nghề tạo ra những sản phẩm mang bản sắc văn hóa dân tộc; nghề gắn với tên tuổi của một hay nhiều nghệ nhân hoặc tên tuổi của làng nghề. Trong đó, các nghề, làng nghề được xét công nhận, gồm: Làng nghề bánh Khẩu Xén, bánh Chí Chọp bản Bắc II, xã Lay Nưa (thị xã Mường Lay); nghề dệt thổ cẩm bản Pa Xa Lào, xã Pa Thơm (huyện Điện Biên); nghề thêu chân váy, áo trang phục dân tộc Mông bản Púng Pá Kha, xã Nà Bủng (huyện Nậm Pồ); nghề mây tre đan bản Nà Tấu 1, xã Nà Tấu (thành phố Điện Biên Phủ). Theo đó các thành viên Hội đồng đã tiến hành bỏ phiếu, sau khi các đại biểu tham gia đóng góp ý kiến. Kết quả 100% phiếu đồng ý đề nghị Hội đồng công nhận 4 làng nghề, nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh năm 2022./.

Thanh Tâm