Dienbien.gov.vn – Tủa Chùa, một mảnh đất không chỉ nổi bật bởi cảnh sắc thiên nhiên hoang sơ, mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống sâu sắc của các dân tộc thiểu số, đặc biệt là người Dao. Dưới những ngọn núi hùng vĩ, tại các bản làng, những phong tục, nghi lễ và nghệ thuật truyền thống của người Dao như một dòng chảy văn hóa không ngừng, đã và đang góp phần tạo nên một sắc màu đặc biệt cho nền văn hóa Tây Bắc.

Không gian văn hóa dân tộc Dao, huyện Tủa Chùa

Tủa Chùa không chỉ được biết đến với vẻ đẹp tựa bức tranh thủy mặc của thiên nhiên mà còn là một kho tàng văn hóa dân tộc đa dạng và phong phú. Từ những trang phục thêu tay tinh xảo đến những nghi lễ thiêng liêng, từ những điệu múa uyển chuyển đến những làn điệu dân ca du dương, tất cả đều tạo nên một không gian văn hóa đậm đà bản sắc, thu hút du khách từ khắp nơi. Chính vì thế, việc gìn giữ và phát huy văn hóa dân tộc Dao ở Tủa Chùa không chỉ là một trách nhiệm mà còn là một sứ mệnh để bảo tồn, lan tỏa giá trị văn hóa độc đáo này đến các thế hệ sau.

Một trong những nghi lễ quan trọng của người Dao chính là lễ cấp sắc. Đây là nghi lễ đánh dấu bước trưởng thành của người đàn ông Dao, khi họ được công nhận là con cháu của Bàn Vương, được phép thờ cúng tổ tiên và tham gia vào các công việc cộng đồng. Lễ cấp sắc không chỉ là một nghi lễ thiêng liêng mà còn là dịp để người Dao khẳng định vai trò, vị thế của mình trong cộng đồng, cũng như tiếp nối những giá trị truyền thống của tổ tiên. Anh Lý A Giảng, thôn Huổi Lóng, xã Huổi Só, huyện Tủa Chùa cho biết: “Lễ cấp sắc là nghi lễ thiêng liêng, là niềm tự hào của người Dao. Mỗi lần tham gia nghi lễ này, tôi cảm nhận được sự gắn kết giữa thế hệ trước và thế hệ sau, giữa con người với tổ tiên, đất trời.”

Bên cạnh đó, trang phục của người Dao không chỉ đơn thuần là những bộ áo, quần mà là một tuyệt tác nghệ thuật, được dệt nên từ bàn tay khéo léo của người phụ nữ Dao. Mỗi bộ trang phục mang đậm dấu ấn văn hóa, mỗi họa tiết, đường kim mũi chỉ đều chứa đựng một câu chuyện về cuộc sống, lịch sử và tâm hồn của người Dao. Những bộ trang phục này không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn phản ánh sự gắn bó sâu sắc của người Dao với thiên nhiên, với tổ tiên.

Mâm cỗ của người Dao mang đậm nét đặc trưng với những món ăn truyền thống như bánh chưng đen, thịt lợn muối chua, xôi sắn và bánh gù

Ngoài ra âm thực của người Dao Tủa Chùa cũng là một phần không thể thiếu trong không gian văn hóa đặc sắc nơi đây. Các món ăn truyền thống như thắng cố ngựa, mèn mén, cá nướng Pa Pỉnh Tộp hay rượu ngô cay nồng không chỉ mang đậm hương vị núi rừng mà còn chứa đựng những câu chuyện, những kỷ niệm của người Dao. Mỗi món ăn là một phần không thể thiếu trong bữa cơm đoàn viên, là cách để gắn kết cộng đồng và du khách lại với nhau.

Lễ hội Hoa Ban, một trong những sự kiện văn hóa lớn của tỉnh Điện Biên, chính là dịp để người dân Tủa Chùa giới thiệu những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc Dao đến với du khách. Tại lễ hội này, không gian văn hóa Dao được tái hiện sinh động với những bộ trang phục truyền thống, những nghi lễ, điệu múa và những món ăn đặc trưng. Đây không chỉ là dịp để quảng bá văn hóa mà còn là cơ hội để du khách trải nghiệm, cảm nhận và yêu mến văn hóa Dao, đồng thời giúp cộng đồng Dao Tủa Chùa tự hào về bản sắc của mình.

Chị Điêu Thị Vân, phòng Văn hóa thông tin huyện Tủa Chùa cho biết: “Lễ hội Hoa Ban không chỉ là dịp để quảng bá văn hóa Dao mà còn là cầu nối giúp các dân tộc xích lại gần nhau hơn. Đây là nơi chúng tôi thể hiện niềm tự hào về văn hóa dân tộc, đồng thời cũng là cơ hội để người Dao giao lưu, học hỏi với các cộng đồng dân tộc khác.”

Việc đưa văn hóa Dao vào Lễ hội Hoa Ban không chỉ giúp nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị văn hóa mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch cộng đồng. Huyện Tủa Chùa đang nỗ lực xây dựng một không gian du lịch độc đáo, nơi du khách có thể hòa mình vào cuộc sống, tìm hiểu và trải nghiệm các nét văn hóa đặc sắc của người Dao. Với những giá trị sâu sắc và những tiềm năng du lịch lớn, Tủa Chùa đã sẵn sàng chào đón du khách đến khám phá và trải nghiệm không gian văn hóa độc đáo của người Dao. Đây chính là cơ hội để cộng đồng người Dao tự hào về bản sắc của mình, đồng thời góp phần xây dựng một Tủa Chùa phát triển bền vững, với văn hóa và du lịch hòa quyện trong sự phát triển./.

Nguyễn Dịu