Dienbien.gov.vn - Hằng năm, vào dịp tháng 10 âm lịch, khi mùa màng đã thu hoạch xong, đồng bào dân tộc Cống ở bản Púng Bon, xã Pa Thơm, huyện Điện Biên lại rộn ràng chuẩn bị đón Tết hoa mào gà. Tết hoa mào gà là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia và là lễ hội lớn nhất trong năm của dân tộc Cống tỉnh Điện Biên nói chung và dân tộc Cống xã Pa Thơm nói riêng.

Thầy cúng của bản thực hiện nghi lễ cúng.

Lễ hội diễn ra từ 2-3 ngày, chia thành 2 phần gồm: Phần lễ và phần hội. Lễ cúng diễn ra vào một buổi xế chiều, vì theo quan niệm của đồng bào dân tộc Cống là tổ tiên, người đã khuất và các vị thần linh chỉ về nhà, về bản vào buổi xế chiều đến ban đêm. Những ngày này, nhân dân trong bản sẽ dâng lễ vật gồm: Gạo, bánh chưng, củ, quả đã trồng được trên nương tại nhà thầy cúng. Sau nghi lễ này, các gia đình trong bản bắt đầu cúng gia tiên để dâng lên tổ tiên, những người đã khuất.

Dân tộc Cống canh tác chủ yếu là làm ruộng nước và nương rẫy, một năm một vụ chính; ngoài ra, còn trồng trọt các loại rau màu trên đất bãi ven sông, suối, phát triển nghề chăn nuôi gia súc, gia cầm. Người dân tộc Cống có đời sống tinh thần phong phú thông qua các phong tục, tập quán, lễ hội như: Tết hoa, lễ cúng bản, lễ cúng tổ tiên, lễ cưới, lễ lên nhà mới, lễ tạ ơn... Trong đó, Tết hoa mào gà là lễ hội độc đáo nhất; bởi đây là nghi lễ trong ngày Tết cổ truyền của người Cống, có nghĩa là kết thúc một năm cũ. Ông Nạ Văn Phanh, thầy cúng của đồng bào Cống, xã Pa Thơm, cho biết, với đồng bào dân tộc Cống, hoa mào gà là hoa linh thiêng nên không thể thiếu trong lễ cúng. 

Tết Hoa mào gà còn là dịp để đồng bào Cống nghỉ ngơi, vui chơi, thư giãn sau những ngày lao động miệt mài. Buổi tối, khi men rượu đã ngấm, mọi người tập trung ở nhà văn hóa gõ chiêng, hát múa tưng bừng. Cả bản cùng hân hoan trong tiếng chiêng đồng âm vang, cùng nhảy múa, hát ca. Mọi người đến xem hò reo, cổ vũ náo nhiệt, khiến không khí của lễ hội thêm náo nhiệt...

Việc tổ chức Tết hoa là dịp để mọi người cùng hướng về cội nguồn, để con cháu tạ ơn ông bà, cha mẹ; tạ ơn trời đất, thần linh… đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, con người khỏe mạnh; cầu xin những điều tốt đẹp cho một năm mới... Đồng thời, để cầu khấn tổ tiên, các bậc thần linh phù hộ cho con cháu trong gia đình, trong bản được mạnh khỏe, sang năm mới người dân làm được nhiều ruộng nương hơn, chăn nuôi gia súc, gia cầm phát triển, gia đình, bản làng đều được ấm no, hạnh phúc.

Theo đồng chí Nguyễn Tiến Cường - Phó Chủ tịch UBND huyện Điện Biên: Trên địa bàn huyện Điện Biên có đồng bào dân tộc Cống, một trong những đồng bào dân tộc đặc biệt ít người và có khó khăn đặc thù. Thời gian tới, huyện Điện Biên tiếp tục vận động đồng bào phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc tốt đẹp của người dân tộc Cống nói riêng, đồng bào các dân tộc khác trên địa bàn xã Pa Thơm nói chung. Qua đó, củng cố, lưu truyền những giá trị văn hóa tốt đẹp cho thế hệ sau và phát huy thế mạnh về bản sắc văn hóa dân tộc nhằm thu hút người dân và khách du lịch đến địa phương./.

Thanh Tâm