Dienbien.gov.vn - Những năm qua, ngành chức năng và các địa phương trên địa bàn tỉnh đã có nhiều biện pháp khôi phục, bảo tồn, phát huy lễ hội truyền thống của đồng bào dân tộc. Qua đó, giữ gìn bản sắc dân tộc, gắn kết các thôn, bản, góp phần bảo tồn và phát triển các di sản văn hóa. Lễ mừng cơm mới của dân tộc Lào tại bản Pa Xa Lào, xã Pa Thơm, huyện Điện Biên một trong hình thức sinh hoạt văn hóa đặc trưng, ý nghĩa với đồng bào.

Mâm lễ cúng Tổ tiên trong Lễ mừng cơm mới của đồng bào dân tộc Lào.

Dân tộc Lào ở Điện Biên, sinh sống tập trung ở một số xã của 2 huyện Điện Biên và Điện Biên Đông. Lễ mừng cơm mới là một trong những nghi lễ khá phổ biến ở hầu hết các tộc người thiểu số ở vùng Tây Bắc của Việt Nam. Lễ mừng cơm mới (Kin Khẩu hó) của người Lào được tổ chức vào Rằm tháng Tám âm lịch hàng năm, đây là một trong những nghi lễ nông nghiệp quan trọng của đồng bào dân tộc Lào. Nghi lễ mang giá trị văn hóa tâm linh độc đáo, thể hiện sự tôn vinh cây lúa, cũng như các loại nông sản khác trong vụ mùa, đồng thời tạ ơn ông bà tổ tiên các vị thần linh đã luôn che chở, phù hộ cho con người, cho một năm mưa thuận gió hòa, chăn nuôi cấy trồng tốt tươi, người người khỏe mạnh, bình an.

Để chuẩn bị cho Lễ cúng cơm, các gia đình dân tộc Lào sẽ chọn những bông lúa đầu tiên chuẩn bị chín vàng để làm món cơm cốm (tiếng Lào gọi là Khẩu hang) đây là lễ vật không thể thiếu trong Lễ mừng cơm mới của người Lào để dâng lên ông bà, tổ tiên và các vị thần linh.

Đồng bào quan niệm, mâm lễ mừng cơm mới càng đầy, càng nhiều sản vật thì càng thể hiện được sự no đủ, phát đạt của gia đình. Do vậy, trong một mâm lễ mừng cơm mới của các gia đình thường có nhóm chế biến từ gạo, như: Xôi trắng, cốm non, rượu gạo men lá...; nhóm thực phẩm gồm: Thịt lợn, thịt gà, thịt vịt... cùng với các món kiếm được từ tự nhiên là các loại côn trùng ăn được như: Dế mèn, ong non, sâu măng...; Nhóm củ, quả, rau: Các loại dưa, dứa, mía, chuối, mướp, bầu, bí, khoai sọ... Tất cả các thực phẩm trên đều được làm chín bằng cách đồ, nướng hoặc luộc chín…

Trong Lễ mừng cơm mới, tại mỗi gia đình thường có 03 mâm lễ chính: Mâm lễ cúng Tổ tiên đặt trong nhà, nơi thờ cúng Tổ tiên; Mâm lễ cúng thần linh (Phan Tha lê) được đặt ngoài hành lang và Mâm lễ cúng các vật dụng trong nhà được đặt dưới bếp (Phan Mỏ nửng).

Đồng bào hào hứng vui chơi các trò chơi dân gian.

Khi cúng xong, gia đình dọn cơm để mời khách, ăn mừng. Trong mâm cơm, ngoài gia chủ, con cháu, họ hàng về đoàn tụ còn có khách mời là bạn bè, hàng xóm. Mọi người cùng nâng chén rượu và gửi tới nhau lời chúc sức khỏe, may mắn trong cuộc sống; làm ăn thuận lợi, mùa màng bội thu. Trong các ngày diễn ra Lễ mừng cơm mới, các gia đình luân phiên đến nhà nhau để chúc mừng và ăn mừng cơm mới tạo nên sự đoàn kết, hân hoan cho cả bản.

Lễ mừng cơm mới của dân tộc Lào thể hiện đạo lý uống nước nguồn của người Lào và khát vọng vươn lên của đồng bào trong việc làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc sống, hướng con người ta đến với những điều thiện để cùng nhau xây dựng một cuộc sống ngày càng ấm no hạnh phúc./.

Thanh Tâm