Xác định rõ vai trò việc phòng, chống HIV/AIDS vừa là nhiệm vụ cấp bách, vừa là nhiệm vụ lâu dài, nên trong 10 năm qua tỉnh Điện Biên đã chỉ đạo thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm phòng, chống HIV/AIDS gắn với phòng, chống các tệ nạn ma túy, mại dâm, với các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Quán triệt chỉ thị số 54-CT/TW về tăng cường lãnh đạo công tác phòng chống HIV/AIDS trong tình hình mới đến 95% cán bộ đảng viên, 75% quần chúng nhân dân. UBND tỉnh đã quyết định thành lập Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS tỉnh.

Toàn tỉnh ban đầu đã hình thành hệ thống các cơ sở cung cấp dịch vụ xét nghiệm, chăm sóc, hỗ trợ và điều trị HIV/AIDS, bao gồm 8 phòng khám ngoại trú điều trị HIV/AIDS, 9 phòng tư vấn xét nghiệm tự nguyện, 5 cơ sở điều trị Methadone, 100% huyện, thị thành phố triển khai dịch vụ dự phòng lây HIV từ mẹ sang con…

Buổi tuyên truyền của các nhóm đồng đẳngvề HIV/AIDS

Các chương trình phòng, chống HIV/AIDS được triển khai thực hiện ngày càng hiệu quả hơn như: “Chương trình giám sát trọng điểm” hàng năm thực hiện 3.500 mẫu giám sát trọng điểm, đặc biệt từ năm 2011 – 2014, thực hiện tư vấn xét nghiệm HIV/AIDS cho 45.737 lượt người. Thực hiện 9.523 mẫu giám sát phát hiện HIV; 7.650 mẫu giám sát trọng điểm; 12.305 mẫu xét nghiệm CD4 ; 164 mẫu xét nghiệm CPR.

Đã tuyên truyền vận động người nhiễm tại cộng đồng tiếp cận điều trị ARV, các phòng khám ngoại trú đang điều trị ARV cho 2.256 bệnh nhân, trong đó có 95 trẻ em. Ngoài ra công tác chăm sóc, hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS tại cộng đồng được thực hiện thường xuyên hàng tháng thông qua mạng lưới cán bộ làm công tác phòng, chống HIV/AIDS tuyến xã, phường, thị trấn. Năm 2011 tỉnh triển khai thí điểm mô hình điều trị 2.0 tại 12 xã, phường, đến nay đã triển khai tại 37 xã, phường. Kết quả đa số bệnh nhân tuân thủ điều trị tốt, không mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội.

Chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con được triển khai tại Bệnh viện tỉnh, Phòng khám Đa khoa khu vực và tuyến huyện, hàng năm thực hiện việc sàng lọc HIV cho sản phụ trước khi sinh, đặc biệt từ năm 2011 – 2014 đã xét nghiệm cho 35.437 phụ nữ mang thai trên địa bàn, năm 2014 tỷ lệ xét nghiệm sàng lọc cho phụ nữ mang thai đạt 80%; quản lý và điều trị cho phụ nữ mang thai nhiễm HIV đạt 100%, khống chế được tỷ lệ nhiễm HIV từ mẹ sang con dưới 2%.

Chương trình can thiệp giảm tác hại đã được các cấp ngành, các huyện thị xã quan tâm xúc tiến triển khai từ năm 2009 tại 34 xã, phường trọng điểm, trong đó đã triển khai 17 thùng đựng bơm kim tiêm gần các điểm nóng có nhiều người nghiện, chích ma túy. Lũy tích giai đoạn 2005 – 2010 đã cấp 292.444 bơm kim tiêm, 393.984 bao cao su, 50.427 ống nước cất cho đối tượng có hành vi nguy cơ cao.

Từ năm 2011 – 2014 tỉnh đã triển khai can thiệp giảm tác hại trên địa bàn 106/130 xã, phường; tiếp cận 475.588 lượt người tiêm chích ma túy. Cấp miễn phí 7.975.893 bơm kim tiêm và 745.215 bao cao su; bán tiếp thị xã hội 32.500 bao cao su, độ phủ của chương trình can thiệp giảm tác hại đạt trên 73%.

Chương trình thay thế chất nghiện bằng Methadone được triển khai từ năm 2011, đến nay đã thành lập được 5 cơ sở và đã điều trị chó 1.495 bệnh nhân mang lại hiệu quả lớn về kinh tế - xã hội và dự phòng lây nhiễm HIV, góp phần đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội.

Ngoài nguồn kinh phí của trung ương phân bổ hàng năm, tỉnh còn tranh thủ nguồn kinh phí của Ngân hàng Thế giới và Dự án Quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tài trợ để đào tạo trên 7.544 lượt cán bộ về phòng chống HIV/AIDS, thực hiện công tác kiểm tra, hỗ trợ kỹ thuật. Đồng thời, Sở Y tế tỉnh đã tăng cường hợp tác phòng, chống HIV/AIDS qua khu vực biên giới với Sở Y tế Phong Sa Ly, nước cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào…

Cở sở điều trị Methadone tại huyện Mường Ảng

Theo đánh gia của Bộ Y tế về việc thi hành Luật phòng, chống HIV/AIDS  và mức độ phân biệt kỳ thị, đối xử với người nhiễm HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh Điện Biên (năm 2013) thấp nhấp trong toàn quốc. Ban thân người nhiễm HIV đã giảm sự tự kỳ thị, tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng, chủ động tham gia các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS. Tham gia mạng lưới của người nhiễm HIV Việt Nam, tạo điều kiện cho người nhiễm HIV của tỉnh được giao lưu, học hỏi, tham gia các diễn đàn về phòng chống HIV/AIDS.

Tuy nhiên, hiện nay công tác phòng, chống HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh phải đối mặt với những thách thức, khó khăn. Nhất là dịch HIV/AIDS ở Điện Biên vẫn xuất hiện chủ yếu trong các nhóm có nguy cơ cao như: nhóm tiêm chích ma túy, nhóm phụ nữ bán dâm và khách mua dâm. Số người nhiễm HIV có ở 10 huyện, thị xã, thành phố. Sự phối hợp giữa các cấp, ngành, tổ chức trong hệ thống chính trị chưa chặt chẽ; hệ thống giám sát HIV/AIDS chưa thực sự hiệu quả; việc triển khai mở rộng chương trình điều trị Methadone gặp nhiều khó khăn…

Trước những khó khăn, thách thức đó, thời gian tới tỉnh tiếp tục tập trung chỉ đạo triển khai thực hiện có hiệu quả chương trình phòng, chống HIV/AIDS; khống chế tỷ lệ người nhiễm HIV trong cộng đồng dân cư dưới 0,3% vào năm 2020; thực hiện mục tiêu 90 – 90 – 90 do Liên Hiệp Quốc phát động; nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn, xét nghiệm HIV và các hoạt động can thiệp giảm tác hại, dự phòng lây nhiễm HIV cho nhóm người dễ bị lây nhiễm HIV… ./.

Bài, ảnh: Tuyết Anh