Dienbien.gov.vn - Giai đoạn 2021–2025, tỉnh Điện Biên đã triển khai nhiều chính sách, giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống. Kết quả đạt được góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc, thúc đẩy kinh tế nông thôn và tạo nền tảng gắn kết với chương trình OCOP, du lịch nông nghiệp, nông thôn, dù quá trình thực hiện vẫn còn không ít khó khăn, hạn chế.

Công tác xét công nhận nghề truyền thống làng nghề, làng nghề truyền thống được tỉnh Điện Biên triển khai chặt chẽ, đúng trình tự. Trong ảnh làng nghề mây tre đan tại xã Nà Tấu.

Trong những năm qua, việc triển khai thực hiện chính sách, pháp luật về bảo tồn và phát triển nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh ngày càng nhận được sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời của cấp ủy, chính quyền các cấp. Các chủ trương, chính sách của Trung ương được cụ thể hóa phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, qua đó từng bước nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý và các tầng lớp Nhân dân về vai trò, ý nghĩa của nghề truyền thống trong phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo tồn giá trị văn hóa các dân tộc.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn, nhất là về cơ chế, chính sách. Nghị định số 52/2018/NĐ-CP của Chính phủ về phát triển ngành nghề nông thôn chưa có thông tư hướng dẫn cụ thể, trong khi các tiêu chí về lịch sử hình thành nghề, gắn với nghệ nhân hoặc làng nghề đòi hỏi tư liệu, hồ sơ minh chứng đầy đủ. Thực tế, phần lớn các nghề truyền thống tại Điện Biên được lưu truyền qua nhiều thế hệ bằng hình thức truyền miệng, ít có ghi chép, tư liệu, gây khó khăn cho công tác xét công nhận.

Thực hiện các quy định của Chính phủ và của tỉnh, công tác xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống được triển khai chặt chẽ, đúng trình tự. Toàn tỉnh hiện thống kê được 46 nghề truyền thống và 5 làng nghề, bao gồm cả đã được công nhận và chưa được công nhận, tập trung chủ yếu vào các nhóm nghề sản xuất đồ gỗ, mây tre đan, dệt may, thêu ren, đan lát, cơ khí nhỏ; chế biến, bảo quản nông, lâm, thủy sản; sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ.

Gian hàng trưng bày, giới thiệu, quảng bá sản phẩm nghề truyền thống, nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Lào tại Hội chợ mùa Thu lần thứ nhất năm 2025.

Giai đoạn 2021–2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh ban hành quyết định công nhận và cấp bằng công nhận mới cho 12 nghề truyền thống, 1 làng nghề và 1 làng nghề truyền thống. Nhiều nghề tiêu biểu đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia như nghề làm giày thêu của người Hoa ở Xạ Phang, nghệ thuật tạo hoa văn trên trang phục truyền thống của người Mông hoa, nghệ thuật chế tác và múa khèn của người Mông, nghề làm bánh Khẩu xén, bánh Chí chọp của người Thái trắng, nghề rèn của người Mông, nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Lào. Đến nay, có 3 nghề truyền thống và làng nghề có sản phẩm được phân hạng OCOP 3 sao, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng tiếp cận thị trường. Cùng với đó, tỉnh đã công nhận mới 9 nghề truyền thống, đạt 75% mục tiêu đề ra và 1 làng nghề truyền thống, đạt 50% mục tiêu. Đáng chú ý, 100% cơ sở, hộ gia đình sản xuất trong các làng nghề được công nhận đều đáp ứng các quy định về bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, tỉnh chưa triển khai khôi phục các nghề truyền thống có nguy cơ mai một, cũng như chưa tổ chức đào tạo, đào tạo lại hoặc nâng cao kỹ năng nghề, kỹ năng an toàn lao động và kiến thức công nghệ thông tin cho lao động trong làng nghề.

Trong công tác hỗ trợ phát triển, giai đoạn 2021–2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì tổ chức 8 đoàn đại biểu đại diện các nghề truyền thống, làng nghề tham gia các chương trình xúc tiến thương mại do Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương tổ chức tại Hà Nội, Thanh Hóa và TP. Hồ Chí Minh. Nhiều sản phẩm làng nghề của Điện Biên đã được trưng bày, giới thiệu tại các sự kiện lớn như Festival bảo tồn và phát triển làng nghề năm 2024, Hội chợ mùa Thu và Đại hội Thi đua yêu nước tỉnh Điện Biên năm 2025, góp phần quảng bá sản phẩm và hình ảnh địa phương.

Cùng với đó, công tác bảo vệ môi trường tại các làng nghề được quan tâm ngay từ khâu xét công nhận. Hầu hết sản phẩm làng nghề sử dụng nguyên liệu tự nhiên, thân thiện với môi trường và sức khỏe người tiêu dùng. Một trăm phần trăm làng nghề, làng nghề truyền thống được công nhận đều có phương án bảo vệ môi trường được phê duyệt và thành lập tổ tự quản, kiên quyết không công nhận các làng nghề gây ô nhiễm…

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc bảo tồn và phát triển nghề truyền thống tại tỉnh vẫn còn không ít hạn chế. Số lượng nghề và làng nghề được công nhận còn ít so với thực tế; việc công nhận, tôn vinh nghệ nhân gặp khó do tiêu chí cao; thiếu nhân lực trẻ gắn bó lâu dài với nghề; quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thu nhập chưa ổn định. Thời gian tới, tỉnh Điện Biên kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường đầu tư nguồn lực, đẩy mạnh đào tạo nghề, phát triển sản phẩm OCOP và gắn kết chặt chẽ với du lịch nông thôn, nhằm tạo động lực cho kinh tế nông thôn phát triển bền vững và gìn giữ lâu dài các giá trị nghề truyền thống./.

Tuyết Anh