Tính đến tháng 12/2014, lũy tích người nhiễm HIV trên địa bàn tỉnh Điện Biên là trên 7.500 trường hợp tại 10/10 huyện, thị xã, thành phố và 113/130 xã, phường, thị trấn. Trong năm 2014, toàn tỉnh đã phát hiện 326 trường hợp nhiễm mới, giảm 36,1% so với cùng kỳ năm 2013, con số trên đã cho thấy công tác phòng, chống HIV/AIDS của tỉnh ngày một đi vào chiều sâu và đạt hiệu quả bền vững. Đặc biệt là ý thức, trách nhiệm của cộng đồng đối với người nhiễm HIV đã và đang có những thay đổi theo chiều hướng tích cực, giúp người có H vượt qua được mặc cảm, yên tâm điều trị, tiếp tục lao động sản xuất.
    
Trong năm qua, các cấp, các ngành, các tổ chức chính trị, xã hội đã triển khai đồng bộ các giải pháp trọng tâm; huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và nhân dân các dân tộc trong tỉnh tích cực đấu tranh phòng, chống HIV/AIDS và tệ nạn ma túy, mại dâm. Trong đó phải kể đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện của UBND tỉnh, Ban Chỉ đạo phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội và xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ tỉnh đã thường xuyên quan tâm, chỉ đạo quyết liệt các cấp, các ngành, đoàn thể tăng cường tuyên truyền, phổ biến rộng rãi tới các cơ quan, tổ chức và cộng đồng để nâng cao nhận thức về tính chất nghiêm trọng, tác hại của đại dịch HIV/AIDS.

Cán bộ Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh Điện Biên phát tờ rơi, tuyên truyền các biện pháp phòng,
chống HIV/AIDS cho đồng bào DTTS xã Sín Chải, huyện Tủa Chùa. (Nguồn: Báo Điện Biên Phủ).

Xác định công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật phòng, chống HIV/AIDS và phòng chống ma túy, mại dâm là một nhiệm vụ quan trọng; UBND tỉnh đã chỉ đạo các cấp, các ngành triển khai đồng bộ, tập trung tại địa bàn cơ sở; đặc biệt là những địa bàn trọng điểm, phức tạp về ma túy, mại dâm, HIV/AIDS. Công tác tuyên truyền được tổ chức thực hiện đa dạng về hình thức, nội dung, phù hợp với thực tiễn từng địa bàn cơ sở; tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức, hành động cùng sự tham gia tích cực của cán bộ, Đảng viên, công nhân viên chức, cán bộ chiến sĩ và các tầng lớp nhân dân. Các tác phẩm, chuyên trang, chuyên mục có chủ đề phòng, chống HIV/AIDS và các tai nạn, tệ nạn xã hội trên báo Điện Biên Phủ; chương trình phát thanh trực tiếp 60 phút Bạn và Tôi; chuyên mục An ninh Điện Biên… Thường xuyên tổ chức tuyên truyền qua ngoại khóa cho học sinh, sinh viên; phát tờ rơi, tranh ảnh, sách báo, tạp chí cho các đơn vị, ban, ngành… cùng các hoạt động cổ động trực quan như pano, băng rôn, khẩu hiệu có chủ đề phòng, chống HIV/AIDS tại tất cả các huyện, thị xã, thành phố. Tổ chức các buổi biểu diễn văn nghệ, ca múa nhạc tại địa bàn các xã, bản vùng cao; tăng cường nhân rộng các mô hình, điển hình tiên tiến; tranh thủ người có uy tín cùng tham gia trong công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động tại cộng đồng dân cư… góp phần đưa thông tin, kiến thức về với mỗi xã, bản, tổ dân phố, cụm dân cư trên địa bàn.

Bên cạnh đó, việc củng cố, duy trì các câu lạc bộ phòng, chống HIV/AIDS tại các xã, phường và duy trì các buổi sinh hoạt chuyên môn với các nhóm tự lực, đồng đẳng được chính quyền địa phương các cấp quan tâm. Đây chính là những chiếc cầu nối giữa xã hội với những người nhiễm H; một mặt tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật để người nhiễm H không mặc cảm, có suy nghĩ, hành động tiêu cực với xã hội, mặt khác tranh thủ sự hảo tâm của các cơ quan, tổ chức xã hội quyên góp, giúp đỡ những trường hợp này có động lực vươn lên trong cuộc sống.

Trong năm 2014, các câu lạc bộ , các nhóm tự lực, đồng đẳng đã được trao tận tay 100 chăn ấm; 65 suất học bổng; 11.000 hộp sữa tươi cùng nhiều quà tặng bằng tiền, hiện vật lên đến trên 150 triệu đồng. Liên tiếp triển khai, đảm bảo hoạt động cho các dự án phòng, chống lây nhiễm HIV/AIDS trong cộng đồng; thường xuyên vận động xét nghiệm, điều trị cho hàng ngàn lượt trường hợp trên địa bàn. Tiếp tục xây dựng, củng cố duy trì 158 câu lạc bộ phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội; 183 câu lạc bộ phụ nữ với pháp luật; 35 câu lạc bộ thanh niên với pháp luật; duy trì 31 mô hình “dòng họ bình yên” ở các thôn, bản vùng cao; 153 phố, bản tự quản trong việc giáo dục con em trong gia đình không vi phạm pháp luật.

Để góp phần giảm số người lây nhiễm HIV/AIDS trong cộng đồng, công tác phòng, chống ma túy; cai nghiện ma túy được lực lượng chức năng quyết liệt thực hiện. Trước diễn biến phức tạp của tội phạm về ma túy, nòng cốt là lực lượng Công an từ tỉnh đến cơ sở đã liên tiếp mở các đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm tại các tuyến, địa bàn trọng điểm. Huy động sức mạnh tổng hợp, sử dụng đồng bộ các biện pháp, nghiệp vụ đấu tranh, bóc gỡ các đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy; triệt xóa nhiều điểm, tụ điểm phức tạp về sử dụng ma túy; qua đó đã phát hiện, điều tra làm rõ gần 500 vụ, bắt 591 đối tượng; thu 37,7kg heroin; 6,6kg thuốc phiện; 13.387 viên và 296,46gam ma túy tổng hợp cùng nhiều tài sản, tang vật có liên quan.

Trong năm 2014, các lực lượng chức năng đã phối hợp tiến hành điều tra, truy tố 559 vụ án liên quan đến ma túy với 727 bị cáo (chiếm 64,2% các vụ án hình sự); tiến hành xét xử công khai 535 vụ, 683 bị cáo đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng pháp luật để tuyên truyền rộng rãi trong nhân dân, đồng thời cũng là biện pháp răn đe hiệu quả. Ngoài ra, lực lượng Công an đã thường xuyên phối hợp với Sở Lao động – Thương binh và Xã hội và các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra đối với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự như kinh doanh lưu trú, nhà nghỉ, khách sạn, karaoke, massage… chủ động nắm tình hình, phát hiện, triệt phá và đưa ra xét xử 2 vụ môi giới mại dâm, xử lý 12 đối tượng.

Một trong những hệ lụy ma túy làm gia tăng số người nhiễm HIV là tình hình người nghiện ma túy trên địa bàn. Tính đến tháng 11/2014, toàn tỉnh có 9.555 người nghiện ma túy. Trước tình hình đó, chính quyền các cấp đã xây dựng kế hoạch cai nghiện ma túy tại gia đình và cộng đồng. Trung tâm Chữa bệnh – Giáo dục – Lao động xã hội đã tổ chức cai nghiện cho 430 người; lũy tích 5 cơ sở điều trị methadone đã điều trị cho gần 1.500 bệnh nhân, luôn theo dõi tuân thủ điều trị tốt.

Bên cạnh những kết quả trên, hiện công tác phòng, chống HIV/AIDS vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhất định; lực lượng chuyên trách còn mỏng, làm việc kiêm nhiệm; công tác quản lý người nghiện sau cai chưa thực sự hiệu quả, thiếu sự phối hợp giữa gia đình, cộng đồng và xã hội; công tác tuyên truyền tại một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số hiệu quả chưa cao như mong muốn…

Trước những thách thức, diễn biến trong công tác phòng, chống HIV/AIDS  hiện nay, các cấp, các ngành cần quyết liệt hơn nữa trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chuyên môn; nâng cao năng lực, trách nhiệm của người đứng đầu, cán bộ chuyên trách, phải huy động được sự chung tay của toàn xã hội; đẩy mạnh và làm tốt hơn nữa công tác dự báo, nắm tình hình; thường xuyên đổi mới hình thức tuyên truyền, vận động giáo dục pháp luật cho các tầng lớp nhân dân trong phòng, chống HIV/AIDS và các tệ nạn xã hội; tiếp tục có sự quan tâm, hỗ trợ, hướng nghiệp cho những người nhiễm H./.

Đặng Phương