Dienbien.gov.vn - Thời gian qua, công tác dân tộc trên địa bàn tỉnh Điện Biên bước đầu đạt được những kết quả nhất định. Đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân từng bước được nâng lên, người dân tích cực hưởng ứng, tham gia các hoạt động văn hóa, phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng. Các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) được nghiên cứu, kiểm kê, lưu giữ; văn hóa vật thể, phi vật thể, tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán, lễ hội... được bảo tồn và phát huy giá trị; góp phần to lớn vào việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, tác động tích cực đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, góp phần phát triển kinh tế, ổn định chính trị, giữ vững an ninh, trật tự an toàn xã hội.

Lễ hội Hoa Ban được tỉnh Điện Biên tổ chức thường niên không chỉ trình diễn vẻ đẹp của Hoa Ban, mà còn khơi gợi niềm tự hào dân tộc và ý thức bảo tồn các giá trị văn hóa đặc biệt của địa phương.

Điện Biên là tỉnh miền núi, biên giới, với 19 dân tộc anh em cùng sinh sống. Các dân tộc tỉnh Điện Biên được chia thành 6 nhóm theo ngôn ngữ. Đồng bào các dân tộc thường sống tập trung thành từng bản, có sự phân bố dân cư rõ rệt theo độ cao và cư trú ở hầu hết mọi địa hình, gắn với mỗi loại địa hình đó đồng bào đã sáng tạo cho mình những nét văn hóa riêng biệt từ kiến trúc nhà ở, trang phục, ẩm thực đến phong tục tập quán, tín ngưỡng... Tỉnh luôn xác định văn hóa các dân tộc là nguồn lực to lớn và cũng là đối tượng để triển khai các nhiệm vụ bảo tồn, phát triển văn hóa gắn với phát triển du lịch, nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, từ đó đã quan tâm xây dựng, triển khai nhiều chương trình, đề án, kế hoạch về bảo tồn, phát triển văn hóa các DTTS.

Đối với công tác bảo tồn, phát triển văn hoá các DTTS, tính đến thời điểm hiện tại, toàn tỉnh Điện Biên có 22 di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trong đó có 2 di sản được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; 41 nghệ nhân được Chủ tịch nước phong tặng Nghệ nhân ưu tú; 35 di tích được xếp hạng (trong đó có 1 di tích quốc gia đặc biệt, 14 di tích cấp quốc gia, 20 di tích cấp tỉnh). Trên địa bàn tỉnh có 13 bản văn hóa và 34 homestay đang triển khai các dịch vụ phục vụ khách du lịch (ẩm thực, giao lưu văn hóa văn nghệ, sản xuất hàng thủ công truyền thống...). Hiện nay, tỉnh đang tiếp tục xây dựng kế hoạch, thực hiện khảo sát, lập hồ sơ khoa học về di sản văn hóa phi vật thể “Lễ Cúng bản của dân tộc Thái tỉnh Điện Biên” và di sản văn hóa phi vật thể “Nghệ thuật múa của dân tộc Cống tỉnh Điện Biên” trình UBND tỉnh đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Công tác xây dựng đời sống văn hóa, nâng cao mức hưởng thụ văn hóa của đồng bào các dân tộc tiếp tục được quan tâm. Cơ sở vật chất văn hoá, thể thao cơ sở tiếp tục được đầu tư, mở rộng. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 897/1.446 (62%) thôn, bản, tổ dân phố có nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng; 10/10 huyện, thị có nhà văn hóa, thể thao cấp huyện; 104/129 (80,6%) số xã, phường, thị trấn có nhà văn hóa, thể thao; 80/1.446 (5,5%) thôn, bản có sân bóng đá. Toàn tỉnh hiện có 7 sân vận động (5 sân có khán đài), 64 sân Bóng đá (23 sân Bóng đá có thảm cỏ nhân tạo), 4 sân Điền kinh, 4 sân Tennis, 220 sân Pickleball, 134 nhà tập luyện (33 nhà tập luyện đa năng), 34 Bể bơi, 95 sân Bóng rổ, 641 sân Bóng chuyền, 660 sân Cầu lông, Đá cầu và trên 230 các khu thể thao khác.

Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ tại sân Hành lễ tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ; tiếp tục duy trì các Câu lạc bộ và đội văn nghệ trên địa bàn tỉnh. Tại cơ sở, các hoạt động văn nghệ quần chúng tiếp tục được tăng cường, mở rộng để tổ chức đáp ứng nhu cầu của nhân dân. Toàn tỉnh hiện có 1.240 đội văn nghệ quần chúng, tổ chức hơn 1.000 buổi biểu diễn thu hút hàng trăm nghìn lượt người xem. Tổ chức 12 buổi chiếu phim phục vụ nhiệm vụ chính trị và 24 buổi chiếu phim tại Rạp; 3 đội chiếu bóng lưu động thực hiện hơn 600 buổi chiếu bóng vùng cao phục vụ hơn hàng chục nghìn lượt người xem; dịch, lồng tiếng 1 phim bằng tiếng dân tộc Thái, Mông.

Cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại” tiếp tục nhận được sự tham gia hưởng ứng của nhân dân. Toàn tỉnh có tỷ lệ số người tập luyện thể dục thể thao thường xuyên đạt 34,51%; tỷ lệ hộ gia đình thể thao đạt 23,5%; có 450 Câu lạc bộ thể dục thể thao cơ sở; 100% số trường phổ thông thực hiện đầy đủ chương trình giáo dục thể chất nội khóa.

Trong 6 tháng năm 2025, toàn tỉnh tổ chức được 300 giải thi đấu, trong đó cấp toàn quốc 5 giải; cấp tỉnh 9 giải; cấp huyện, ngành 63 giải; cấp xã 175 giải; các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học, đơn vị lực lượng vũ trang và các tổ chức khác tổ chức 48 giải. Đặc biệt tỉnh đăng cai nhiều hội thi, các giải thi đấu thể thao các dân tộc toàn quốc và khu vực như: Lễ hội Đua thuyền đuôi Én lần thứ X, Giải vô địch các Câu lạc bộ Dù lượn Quốc gia lần thứ V, năm 2025; Giải vô địch quốc gia Karate khu vực miền Bắc lần thứ V năm 2025; Giải vô địch Đẩy gậy quốc gia lần thứ XIX năm 2025; Giải vô địch Kéo co quốc gia lần thứ XIII năm 2025; Giải Cầu lông đồng đội nam nữ hỗn hợp quốc gia năm 2025...

Nhiều hoạt động giao lưu văn hóa cộng đồng được tổ chức như các hoạt động Lễ hội Hoa Ban năm 2025 và Ngày hội VHTTDL các dân tộc tỉnh Điện Biên lần thứ VIII; cấp huyện, cấp xã tổ chức thường xuyên các cuộc liên hoan, hội thi, hội diễn văn hóa, văn nghệ, thể thao các lễ hội truyền thống các dân tộc liên xã, liên bản… Thông qua đó, đồng bào các dân tộc được giao lưu, học hỏi, tăng cường hiểu biết và thắt chặt tình đoàn kết; nhiều giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của các dân tộc được khơi dậy, bảo tồn và phát huy trong đời sống.

Về công tác quản lý di tích, lễ hội ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tính đến nay, tỉnh Điện Biên có 35 di tích được xếp hạng (1 di tích quốc gia đặc biệt, 14 di tích cấp quốc gia, 20 di tích cấp tỉnh). Với chức năng quản lý nhà nước về hoạt động lễ hội, Sở VHTTDL tỉnh Điện Biên đã ban hành văn bản chỉ đạo Tết nguyên đán có lồng ghép các nội dung về tổ chức, lễ hội và hoạt động tín ngưỡng với yêu cầu các hoạt động diễn ra theo đúng quy định của pháp luật. Nội dung văn bản chỉ đạo các đơn vị liên quan và các cấp cơ sở thường xuyên chú trọng việc tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, lễ hội trên các địa bàn; đặc biệt là công tác tổ chức các lễ hội truyền thống ở các thôn, bản, tổ dân phố, vùng sâu, vùng xa, vùng DTTS để đồng bào các dân tộc có điều kiện vui Tết cổ truyền, đồng thời góp phần vào việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Làm tốt việc bảo vệ cảnh quan, vệ sinh môi trường các khu di tích, danh thắng thuộc địa bàn đơn vị quản lý. Đảm bảo an ninh, trật tự, đảm bảo an toàn tuyệt đối về công tác phòng và chống cháy nổ tại di tích trong các ngày lễ, tết và trong các lễ hội.

Thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, Sở VHTTDL tổ chức 8 lớp tập huấn tại các huyện Tủa Chùa; Điện Biên Đông; Tuần Giáo và thị xã Mường Lay với tổng số 240 học viên là các nghệ nhân, hạt nhân văn nghệ tại các thôn, bản nhằm xây dựng phong trào văn hóa, văn nghệ tại cơ sở, phát triển đội văn nghệ thôn, bản; đồng thời giới thiệu một số trò chơi dân gian đặc sắc của các dân tộc trên địa bàn tỉnh góp phần giữ vững và nâng cao chất lượng các tiêu chí văn hóa trong xây dựng nông thôn mới đối với những xã đạt chuẩn, cơ bản đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao năm 2024, hướng tới xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu giai đoạn 2021-2025.

6 tháng cuối năm, tỉnh sẽ tiếp tục tổ chức giải thể thao cấp xã trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới năm 2025; thực hiện hoạt động bảo tồn các môn thể thao dân tộc truyền thống, các trò chơi dân gian của dân tộc; Tiếp tục triển khai có hiệu quả các nhiệm vụ thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới năm 2025; Triển khai công tác tuyên truyền và tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước, của tỉnh và phục vụ cơ sở; đẩy mạnh, nâng cao chất lượng phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”./.

Lan Phương