Dienbien.gov.vn - Thời gian qua, công tác bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số (DTTS) được tỉnh chú trọng triển khai nhằm phát huy nét đẹp trang phục truyền thống của đồng bào các DTTS, đồng thời, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc.

Hoạt động trưng bày trang phục dân tộc truyền thống tại Lễ hội Hoa Anh Đào - Điện Biên Phủ năm 2024.

Điện Biên là tỉnh miền núi với 19 dân tộc cùng chung sống, trong đó dân tộc Mông trên 38%, dân tộc Thái trên 35%, dân tộc Kinh trên 17%, còn lại là các dân tộc khác (Khơ Mú, Lào, Dao, Kháng, Hà Nhì, Hoa, Xinh Mun, Cống, Tày, Sán Chay, Phù Lá, Si La, Nùng, Mường và Thổ...). Trang phục của mỗi dân tộc đều mang đậm bản sắc riêng dựa vào kiểu dáng, màu sắc, cấu trúc, hoa văn... Để tạo ra bộ trang phục truyền thống của các dân tộc phải trải qua nhiều quy trình, công đoạn, tốn nhiều thời gian và đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ. Hiện nay, phần lớn đồng bào các DTTS sinh sống trên địa bàn tỉnh vẫn luôn có ý thức giữ gìn trang phục của dân tộc mình thông qua việc duy trì nghề thủ công truyền thống và truyền dạy cho thế hệ trẻ những tri thức cơ bản về trang phục truyền thống mà cha ông đã sáng tạo, sử dụng và trao truyền.

Triển khai thực hiện công tác bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống các DTTS trên địa bàn tỉnh, năm 2024, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức lớp tập huấn công tác bảo tồn trang phục truyền thống các dân tộc trên địa bàn tỉnh cho 220 học viên là công chức phòng Văn hóa và Thông tin, công chức văn hóa - xã hội các xã, phường, thị trấn và các nghệ nhân trên địa bàn 10 huyện, thị xã, thành phố. Qua việc tổ chức lớp tập huấn đã nâng cao ý thức trách nhiệm và nhận thức rõ tầm quan trọng, ý nghĩa của việc bảo tồn và phát huy trang phục truyền thống của đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh đó, đã tiến hành khảo sát và sưu tầm được 30 hiện vật là trang phục truyền thống của các dân tộc Si La, Hà Nhì, Dao, Thái đang sinh sống trên địa bàn tỉnh để lưu giữ và phục vụ công tác trưng bày tại Bảo tàng tỉnh nhằm đáp ứng nhu cầu nghiên cứu tìm hiểu và hưởng thụ văn hóa của công chúng cũng như quảng bá nét đẹp của bộ trang phục truyền thống các dân tộc trên địa bàn tỉnh đến du khách trong nước và quốc tế. Ngoài ra, đã tổ chức các lớp truyền dạy về nghề làm trang phục truyền thống của dân tộc tại một số huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh, như: Tổ chức truyền dạy nghề làm trang phục truyền thống của dân tộc Kháng cho 18 học viên là người dân tộc Kháng tại bản Nà Đắng, xã Ta Ma, huyện Tuần Giáo; Tổ chức 19 lớp truyền dạy nghề làm trang phục truyền thống của dân tộc Thái và dân tộc Mông cho 665 học viên là Hội viên chi hội phụ nữ tại các xã Nà Bủng, Phìn Hồ, Chà Nưa, Nậm Tin, Na Cô Sa, Si Pa Phìn của huyện Nậm Pồ… Thông qua các lớp học, các học viên cơ bản đã nắm được các bước, quy trình làm ra các bộ trang phục truyền thống của dân tộc mình, đồng thời tuyên truyền, vận động các nghệ nhân và học viên tiếp tục truyền dạy cho thế hệ trẻ trong cộng đồng nắm bắt quy trình, thực hành nghề làm trang phục truyền thống của dân tộc.

Cũng trong năm 2024, Hội thi trình diễn trang phục truyền thống của các dân tộc được tổ chức tại cuộc thi Người đẹp Hoa Ban nằm trong khuôn khổ các hoạt động tại Lễ hội Hoa Ban và Ngày hội Văn hóa, Thể thao, Du lịch các dân tộc tỉnh Điện Biên lần thứ VIII. Tại cấp huyện, đã thực hiện lồng ghép trưng bày, giới thiệu về trang phục truyền thống các dân tộc tại các không gian trưng bày triển lãm, thi biểu diễn trang phục truyền thống các dân tộc tại các sự kiện Văn hóa, Thể thao và Du lịch được tổ chức như: Hội thi trình diễn trang phục truyền thống các DTTS trên địa bàn huyện Tủa Chùa trong khuôn khổ Tuần Văn hóa, Thể thao và Du lịch huyện Tủa Chùa năm 2024; Trình diễn trang phục các DTTS trên địa bàn thị xã Mường Lay tại chương trình nghệ thuật khai mạc Lễ hội Đua thuyền đuôi Én, Thị xã Mường Lay lần thứ IX và giải Vô địch các Câu lạc bộ Dù lượn quốc gia lần thứ IV năm 2024; Hội thi trình diễn trang phục truyền thống các dân tộc Điện Biên Đông trên địa bàn huyện trong khuôn khổ Hội xuân huyện Điện Biên Đông năm 2024… Thông qua các Hội thi đã góp phần tôn vinh, quảng bá nét đẹp trang phục truyền thống các dân tộc tỉnh Điện Biên đến đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống các DTTS còn một số tồn tại, hạn chế như quá trình triển khai thực hiện chưa được thực hiện đồng bộ chặt chẽ, đặc biệt là gắn kết với phát triển du lịch còn hạn chế; một số nghề thủ công truyền thống về trang phục dân tộc đã được bảo tồn nhưng hoạt động không hiệu quả dẫn đến các sản phẩm có thể trở thành sản phẩm lưu niệm phục vụ du lịch còn ít, chưa đáp ứng nhu cầu thị trường…

Thời gian tới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân đặc biệt là các nghệ nhân, già làng, trưởng bản hiểu được trách nhiệm và quyền lợi của mình trong việc bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống các dân tộc; Duy trì và mở rộng, đổi mới hoạt động trình diễn trang phục dân tộc, giới thiệu nghề thủ công truyền thống liên quan đến trang phục dân tộc tại các sự kiện văn hoá du lịch ở trong và ngoài tỉnh; Rà soát, lựa chọn các nghệ nhân có tri thức, kỹ năng liên quan đến trang phục dân tộc để hướng dẫn lập hồ sơ đề nghị công nhận danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú”…

Để phát huy công tác bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống các DTTS các dân tộc trên địa bàn tỉnh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục triển khai thực hiện nhiều giải pháp nhằm nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy trang phục truyền thống của các dân tộc tỉnh, đưa trang phục truyền thống phổ biến hơn trong cuộc sống của đồng bào các dân tộc./.

Trần Hà