Điện Biên là một tỉnh miền núi với dân tộc Thái và dân tộc Mông chiếm 72,7% dân số, sống tập trung tại các huyện. Đồng bào dân tộc Thái, Mông trong tỉnh đều mong muốn và có nhu cầu học chữ viết của dân tộc mình. Trong những năm qua, việc dạy tiếng dân tộc cho học sinh cấp Tiểu học, THPT luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Bộ GD&ĐT, UBND tỉnh và sự đồng thuận của phụ huynh học sinh.

Ngay khi được UBND tinh đồng ý cho phép triển khai Đề án dạy tiếng Thái, tiếng Mông cho học sinh Tiểu học, THCS trên địa bàn, phê chuẩn Bộ chữ Thái sử dụng trong công tác dạy học, Sở GD&ĐT đã thành lập hội đồng chỉnh sửa tài liệu sao cho phù hợp với thực tiễn và đã được Bộ GD&ĐT cho phép ban hành. Đây chính là cơ sở pháp lý quan trọng cho các trường trong tỉnh tổ chức triển khai Đề án một cách có hiệu quả, bài bản, nâng cao chất lượng giáo dục. Bộ tài liệu tiếng Thái tập 1, 2, 3 dành cho học sinh cấp Tiểu học do Sở GD&ĐT chỉnh sửa, hoàn thiện dựa trên khung chương trình tiếng Thái do Bộ GD&ĐT ban hành đã cơ bản đáp ứng yêu cầu để tiếp tục triển khai dạy thí điểm. Chương trình dạy tiếng Thái lớp 6,7 cho học sinh THCS cũng được hoàn thiện với tổng số 140 tiết tiếng Thái, 140 tiếng Mông, dự kiến được đưa vào giảng dạy từ năm học 2015 - 2016.

Giáo viên dạy tiếng Thái cho học sinh lớp 3 ở Điện Biên (ảnh: Internet).

Nội dung tài liệu sau khi chỉnh sửa, hoàn thiện đã đáp ứng yêu cầu hình thành và phát triển cho học sinh các kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết, thực hành giao tiếp, cung cấp cho học sinh kiến thức về ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp. Sở GD&ĐT cũng đã chọn cử giáo viên người dân tộc Thái, Mông đang giảng dạy tại các trường Tiểu học và THCS trên địa bàn tham gia khóa đào tạo. Từ năm 2011-2013 đã đào tạo và cấp chứng chỉ cho 159 giáo viên dạy tiếng thái, tiếng Mông cấp Tiểu học và THCS.

Trong công tác tuyên truyền trên phương tiện thông tin đại chúng, chương trình phát thanh, truyền hình bằng tiếng dân tộc được quan tâm triển khai sâu rộng. Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh xây dựng chương trình phát thanh, truyền hình tiếng Thái, Mông và cộng tác với chương trình VTV5 Đài truyền hình Việt Nam. Các sóng tiếng dân tộc của Đài vươn xa tới các thôn bản vùng cao, vùng sâu, biên giới. Từ đó truyên truyền, định hướng, tạo sự đồng thuận, nâng cao dân trí và sự hưởng thụ văn hóa trong đồng bào.

Trong quá trình triển khai, Sở GD&ĐT đã thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, hỗ trợ, kịp thời tháo gỡ những khó khăn vướng mắc đối với các trường trong việc thực hiện. Tài liệu dạy tiếng Thái cho học sinh tiểu học đã được chuyển đổi từ bản viết tay sang bản đánh máy. Nội dung các bài được chỉnh sửa, biên tập lại theo chủ điểm: bản thân, gia đình,trường học, quê hương - đất nước, văn hóa - dân tộc,... phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương.

Kết quả, tính đến năm học 2014- 2015, toàn tỉnh đã có 54 trường tổ chức dạy tiếng Thái, tiếng Mông (25 trường dạy tiếng Thái, 29 trường dạy tiếng Mông) tại 9 huyện, thị xã với tổng số 313 lớp (137 lớp tiếng Thái, 176 lớp tiếng Mông), 6.977 học sinh (2.891 học sinh học tiếng Thái, 4.086 học sinh học tiếng Mông). Như vậy, sau 5 năm thực hiện, đã huy động được số lượng học sinh tham gia học tiếng Mông vượt 60% kế hoạch Đề án. Kết thúc năm học 2014 - 2015 đã có 1.027 học sinh hoàn thành chương trình tiếng Thái (vượt 2,7%), 996 học sinh hoàn thành chương trình tiếng Mông (đạt 99,6% kế hoạch).

Đề án thực hiện thành công giai đoạn 2010 - 2015, các em học sinh Tiểu học, THCS dân tộc Thái, Mông trên địa bàn tỉnh đã được cung cấp những kiến thức cơ bản về ngôn ngữ và văn hóa dân tộc mình, qua đó hiểu biết thêm về xã hội, tự nhiên, con người; được giáo dục tình yêu tiếng mẹ đẻ, có ý thức bảo tồn và phát huy vốn tiếng nói, chữ viết của dân tộc, góp phần vào sự phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc./.

Đặng Phương