Sau hơn 3 tháng trồng, chăm sóc, đến nay cây ớt bắt đầu vào vụ thu hoạch rộ. Nông dân ra đồng thu hái và được Công ty bao tiêu sản phẩm đúng giá ký kết. Vụ đầu triển khai đạt kết quả khả quan, “tiếng thơm” quả ớt đang lan toả ra diện rộng, là tiền đề vững chắc giúp nông dân mở rộng mô hình trong những năm tới, góp phần phần xóa đói giảm nghèo bền vững...

Ớt đỏ đồng

Chúng tôi về Noong Luống, huyện Điện Biên vào ngày trung tuần tháng 5. Dưới nắng hè oi ả như càng tăng thêm màu đỏ tươi của quả ớt chín trên cánh đồng bản Noong Luống. Đã gần chính ngọ, nhưng hàng trăm nông dân vẫn nón trắng nhấp nhô thu hoạch ớt trên đồng. Với đôi bàn tay thoăn thoắt, không lâu sau, từng lu cở, bao tải ớt chín đỏ được bà con thu hái mang đến điểm tập kết và nhập cho “tư thương”.

So với tất cả các mô hình sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh từ trước đến nay, điều khác biệt của mô hình trồng ớt tại Noong Luống là ở chỗ không phải nông dân làm chủ ruộng ớt, mà chính Công ty VINAGA. Nhận thấy, vào các vụ sản xuất lúa chiêm xuân hàng năm, một số thửa ruộng tại bản Noong Luống thường thiếu nước, năng suất thấp, bà con nông dân không mặn mà với cây lúa, Công ty VINAGA đã “thuê” lại đất của bà con và chính bà con bỏ công trồng, chăm sóc theo sự hướng dẫn, chỉ đạo khắt khe, đúng quy trình kỹ thuật của cán bộ Công ty. Để vận động bà con góp đất trồng ớt, Công ty VINAGA đã làm việc với chính quyền xã Noong Luống ký hợp đồng bảo lãnh với bà con theo hình thức: 1.000m2 đất, Công ty trả 7 tạ thóc, nhưng quy đổi bằng tiền, tương đương 5 triệu đồng. Số tiền trên, Công ty lập sổ để tại ngân hàng và giao cho chính quyền xã giữ. Đến vụ thu hoạch, nông dân thu hái ớt, nhập cho Công ty theo giá thoả thuận. Mỗi lần thu ớt, bà con bán cho Công ty và ký sổ theo dõi sản lượng. Chính quyền địa phương có trách nhiệm rút tiền trong tài khoản trả cho bà con theo sản lượng ớt nhập mỗi lần (nếu muốn lấy ngay). Với hộ có điều kiện thì “tích tiểu thành đại”, đến cuối vụ thanh toán một thể. Cách làm này là cơ sở pháp lý để dân bản yên tâm trồng ớt, còn Công ty không lo bà con lười biếng, bỏ bê công việc dẫn tới cây ớt còi cọc và chết dần mòn, mất tín với đối tác nước ngoài.

Ông Lò Văn Tiên là người trồng ớt nhiều nhất bản Noong Luống. Từ đầu tháng 5 đến nay, cứ 3 ngày 1 lần, tất cả lao động chính trong gia đình ra đồng thu hoạch ớt. Trên khuôn mặt dạn dày sương gió những vẫn thể hiện rõ niềm vui được mùa ớt, ông Tiên dừng tay, kể cho chúng tôi nghe: Với 1.800m2 đất trồng ớt, chăm sóc tốt, cây cho quả nhiều, mỗi lần thu hoạch không dưới 2 tấn. Công ty VINAGA thu mua với giá 4.000 đồng/kg. Sau 15 ngày vào vụ, gia đình đã có thu nhập 8 triệu đồng tiền ớt. Ông Tiên kể: Trên diện tích ruộng này các năm trước gia đình trồng lúa thu khoảng 8 tạ thóc. Với giá lúa lúc cao điểm khoảng 7.000 đồng/kg, tính ra tổng thu nhập chỉ 5,6 triệu đồng. Theo khái toán, vụ ớt này gia đình ông Tiên thu khoảng 20 triệu đồng (gấp gần 3 lần trồng lúa).

Bản Noong Luống có 70 gia đình tham gia mô hình trồng ớt xuất khẩu, tổng diện tích 4,7ha. Công ty đầu tư 100% giống, phân bón, hướng dẫn, chuyển giao KHKT (nông dân chỉ bỏ công lao động và cho thuê đất) nên ớt phát triển tốt, cây nào cũng lúc lỉu quả. Bà Hà Ngọc Yến, Giám đốc Công ty VINAGA, phấn khởi cho biết: Giống ớt F1 TN185 nhập khẩu từ Sinh - ga - po này cho 5 - 6 lứa quả/vụ. Bình quân 1.000m2 thu 3 - 3,2 tấn quả, giá trị kinh tế thu về không dưới 12 triệu đồng. Gặp gỡ, trao đổi với các ông: Quàng Văn Toán, Lò Văn Đo, Lò Văn Dũng... là những hộ tham gia trồng ớt, họ có chung mong muốn Công ty VINAGA tiếp tục triển khai dự án vào các vụ sau để bà con có thêm cơ hội xóa đói giảm nghèo. 

Niềm tin ban đầu

Cùng chia vui với người trồng ớt tại Noong Luống hôm đó có bà Lò Thị Hạnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp - PTNT tỉnh Điện Biên. Khi được hỏi về triển vọng của giống ớt xuất khẩu này, bà Hạnh cho rằng: Với bất cứ loại cây trồng nào sản xuất trên đồng ruộng mà phát triển tốt, cho năng suất, sản lượng cao, giá thu mua ổn định được coi là thành công. Với cây ớt tại Noong Luống cũng không ngoại lệ. Tuy là vụ đầu sản xuất tại huyện Điện Biên, nhưng theo báo cáo của Công ty VINAGA thì họ đã trồng nhiều năm tại Thanh Hoá và Bình Định, năng suất đạt 4 tấn/1.000m2 (cao hơn ở Điện Biên gần 1 tấn). Lý do là thời điểm trồng ớt (tháng 1/2011) gặp rét đậm rét hại gần 1 tháng làm giảm chu kỳ sinh trưởng, phát triển của cây. Bà Yến tâm sự: Những ngày rét đậm đầu năm, bản thân ăn không ngon ngủ không yên. Cứ mong cho đến tiết Lập xuân để được nhìn thấy ánh mặt trời, cây ớt cũng đỡ chết dần mòn. Khỏe như trâu, bò còn chết cóng, nên việc bà Yến lo cho cây ớt là điều đương nhiên. Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp - PTNT: Thông thường, với bất kỳ một loại giống cây trồng mới nào khi muốn sản xuất đại trà đều phải trải qua 3 vụ liên tục khảo nghiệm, thử nghiệm, nếu không gặp các vấn đề về kỹ thuật thì mới được phép nhân ra diện rộng. Tuy nhiên, giống ới F1 TN185 thì trước khi nhập vào Việt Nam đã được cơ quan kiểm dịch bảo vệ thực vật cửa khẩu kiểm tra, đánh giá kỹ. Về phía Sở chỉ yêu cầu Công ty VINAGA sớm gửi các tài liệu liên quan về giống ớt này để cán bộ chuyên môn theo dõi sát sao hơn.

Bà Lò Thị Hạnh cũng cho rằng: Với năng suất và hiệu quả như hiện tại thì cây ớt cho giá trị kinh tế cao hơn nhiều so với một số loại rau màu. Nhiều năm qua, ngành Nông nghiệp tỉnh nhà có chủ trương mở rộng diện tích trồng cây vụ 3 tại cánh đồng lòng chảo huyện Điện Biên, nhưng kết quả không như mong muốn. Còn quá sớm để khẳng định sự thành công của mô hình, nhưng trước mắt có thể thấy rằng, giống ớt này đã bổ sung tăng vụ trên đất ruộng 1 vụ cho nông dân huyện Điện Biên. Nhận định về việc mở rộng diện tích trồng ớt trong thời gian tới, bà Hạnh cho biết: Riêng địa bàn huyện Điện Biên hiện có khoảng 800ha đất ruộng 1 vụ. Đây là “tài sản vô giá” nếu Công ty biết phối hợp với dân để khai thác làm giàu. Đối với sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đặc biệt khó khăn như Điện Biên, Nhà nước sẽ hỗ trợ về chủ trương và nhiều vấn đề khác. Công ty VINAGA nếu muốn làm ăn lâu dài, được chính quyền địa phương bảo hộ theo quy định thì cần phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiêp - PTNT để bàn giải pháp, thống nhất cách làm đảm bảo hiệu quả lâu dài.

Ớt vượt đại dương

Không riêng ở Noong Luống mà tại một số bản của xã Thanh An, Thanh Xương và Thanh Nưa (huyện Điện Biên), Công ty VINAGA cũng đã phối hợp với bà con dân bản trồng ớt xuất khẩu, tổng diện tích 30ha. Sau khi thấy rõ hiệu quả kinh tế, tiếng lành đồn xa, một số tổ chức đã đến tham quan, đặt vấn đề với Công ty mong được liên kết trồng ớt xuất khẩu như: Trung đoàn 82, Trại giam Noong Bua và một số tiểu đoàn thuộc lực lượng vũ trang trên địa bàn tỉnh. Bà Hà Ngọc Yến, cho rằng: Công ty không có tham vọng là sẽ mở rộng diện tích trồng ớt lên hàng nghìn héc ta mỗi vụ, nhưng trồng khoảng vài trăm héc ta thì nằm trong tầm tay.

Rời cánh đồng ớt Noong Luống, lãnh đạo Công ty VINAGA dẫn chúng tôi đến kho tập kết ớt chín tại xã Noong Hẹt. Tại đây, nhiều lao động đang phân loại ớt và đóng bao chuyển vào kho lạnh bảo quản, sau đó chở về Hà Nội và xuất sang Xinhgapo. Làm ăn với đối tác nước ngoài nên yêu cầu về mặt thời gian, chất lượng sản phẩm, an toàn vệ sinh thực phẩm khắt khe. Rất may, với giống ớt F1 TN185 ít bị sâu bệnh nên lượng tàn dư thuốc bảo vệ thực vật thấp, đối tác tin cậy và sẵn sàng hợp tác lâu dài.

Theo www.baodienbienphu.com.vn