Diễn biến qua những con số

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, dịch dại trên người trở thành vấn đề “nóng” hiện nay. 6 tháng đầu năm 2011, toàn tỉnh có 10 trường hợp tử vong vì chó dại cắn, tăng gấp đôi so với 6 tháng cuối năm 2010. Có mặt tại Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh - đơn vị có nhiệm vụ tiêm phòng vắc xin phòng dại chủ lực của tỉnh vào ngày 22/7, chúng tôi cảm nhận được sự “nóng” của diễn biến dịch dại hiện nay. Trong khoảng hơn một giờ đồng hồ buổi sáng (từ 8 giờ đến 9 giờ 30 phút), có 28 người xếp hàng tại phòng dịch vụ chờ được tiêm vắc xin phòng bệnh dại.

Bác sỹ Lê Trọng Cảnh, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, cho biết: Trung bình mỗi ngày, trung tâm tiếp nhận trên 30 người đến tiêm vắc xin phòng bệnh dại, ngày nhiều có hơn 50 người, ngày ít trên 20 người. Theo thống kê của Trung tâm, tính từ 1/1/2011 đến hết ngày 21/7/2011, toàn tỉnh có 2.464 người đến tiêm phòng dại, tập trung ở các huyện Điện Biên (750 người), Tuần Giáo (383 người), Mường Ảng (372 người)… Phần lớn các trường hợp đến tiêm phòng là sau khi con chó cắn người đã chết. Cũng theo số liệu thống kê, số người bị súc vật cắn rải rác đều các tháng, cũng không phân biệt giữa vùng thấp hay vùng cao, vùng sâu, vùng xa với vùng trung tâm thành thị. Bởi thực tế, các xã trên địa bàn huyện Điện Biên gần TP. Điện Biên Phủ lại là địa phương có nhiều người bị chó cắn phải đến tiêm phòng nhất. Điều đáng quan tâm hơn cả, trong tổng số các trường hợp bị chó cắn đi tiêm phòng, chiếm tới 50% là trẻ em. Hầu hết, các em bị chính vật nuôi của gia đình cắn; cũng có trường hợp bị vật nuôi của gia đình hàng xóm cắn khi chơi đùa với chúng bởi các em chưa có ý thức bảo vệ bản thân.

Tác hại nhiều mặt

Tác hại lớn nhất, dễ nhìn thấy nhất là sự sống của những người bị chó dại cắn luôn bị đe dọa. Nhiều người, bị chó cắn mà mất ăn mất ngủ nhiều ngày, ngay cả khi đã tiêm đủ 5 mũi phòng bệnh vẫn chưa an tâm. Thêm nữa, nếu trong nhà có người bị chó dại cắn thì các thành viên khác cũng nơm nớp lo âu sầu muộn. Đấy là tâm trạng của những người có điều kiện kinh tế kha khá, không phải lo 5 mũi tiêm hết gần 800.000 đồng.

Còn với người nghèo khó thì đó là cả vấn đề. Bởi thực tế là, đời sống người dân còn nhiều khó khăn nên dù biết dịch bệnh dại là nguy hiểm, không tiêm phòng bệnh đúng liều lượng sẽ dẫn đến tử vong, nhưng vì không có tiền nên nhiều người không tiêm vắc xin phòng dại; thậm chí nhiều người bị chó dại cắn đã tiêm đến mũi thứ 2, thứ 3 mà vẫn bỏ.

Trò chuyện với chị Vũ Thị Lê, ở Bản Phủ, huyện Điện Biên, khi chị cho con trai là Nguyễn Vũ Dũng đến Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh tiêm phòng dại, được biết: con trai chị bị chó nhà hàng xóm cắn khi cháu chơi đùa với nó. Nghĩ chó cắn là bình thường, không phải tiêm cho tốn kém nên chị Lê vẫn ung dung để con ở nhà. Nhưng 4 ngày sau khi cắn cháu Dũng, con chó lăn ra chết, chị Lê mới vội vàng đưa con đi tiêm phòng. Và cũng chỉ đến Trung tâm chị mới biết, bệnh dại nguy hiểm nhường nào…

Trường hợp của chị Phạm Thị Tuyển (TP. Điện Biên Phủ) thì vừa đáng trách, vừa đáng thương. Cách đây gần 2 tháng, chị bị con chó của gia đình chủ nhà trọ cào, cắn vào người. Trong khi chị chưa kịp hoàn hồn thì con chó ấy lại tiếp tục xông tới cắn 3 người nữa rồi lăn đùng ra chết. Thông cảm hoàn cảnh chị Tuyển, chủ nhà trọ cho tiền để chị Tuyển tiêm phòng dại. Nhưng chỉ tiêm hết mũi thứ 2 (trong tổng số 5 mũi phải tiêm) chị Tuyển bỏ luôn vì nghe một số người mách “đám ma đi qua mà không bị lên cơn thì không phải dại”. Hỏi sao lại làm thế, chị Tuyển giải thích là muốn dành dụm tiền gửi về quê cho mấy đứa con, phần vì yên tâm mình không bị dại, nên mới làm thế. Nhưng sau rồi lại nghe người ta nói, có người sau mấy năm mới mắc bệnh, chị Tuyển hoảng quá lại đi tiêm. Và lần tiêm này, chắc chắn chị không dám bỏ mũi nữa vì “Có tiền cũng không mua được mạng” - chị Tuyển tâm sự.

Thực tế không riêng chị Tuyển bỏ mũi tiêm vì số tiền tiêm phòng khá nhiều mà những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn như chị đã bỏ tiêm phòng không phải là hiếm. Thường thì, người bỏ mũi là những người kém hiểu biết, kinh tế gia đình quá khó khăn và cũng phổ biến là những người làm nông nghiệp mới lâm vào tình cảnh như thế. Bởi vậy, khi đến trung tâm Y tế dự phòng tỉnh người ta nói với nhau rất nhiều về những tác hại khi bị chó mèo cắn, mà nói một cách ví von thì đó là hại đơn hại kép, hại đủ mọi đường... Nhưng nếu không nói ra thì chẳng ai ngờ, bệnh dại cũng tiêu tốn của Nhà nước nhiều tỷ đồng như thế!

Bệnh dại cần nhiều tỷ đồng

Nói về kinh phí cho chương trình tiêm phòng dại trong thời gian qua, Thạc sỹ Trần Văn Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế, cho biết: nhiều năm qua, tỉnh Điện Biên không xuất hiện dịch bệnh dại, chỉ đến tháng 6/2010, tỉnh công bố dịch dại trên người với 2 ca tử vong tại huyện Mường Chà do bị chó dại cắn. Để tạo điều kiện cho người nghèo được tiêm phòng dại và người dân được tiếp cận với dịch vụ tiêm phòng dại, Sở Y tế đã chỉ đạo mở 24 điểm tiêm phòng dại trong toàn tỉnh từ Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh đến Trung tâm Y tế dự phòng các huyện, thị xã, thành phố, phòng khám đa khoa khu vực và một số Trạm Y tế xã đủ điều kiện. Đồng thời, UBND tỉnh ra Chỉ thị số 09/CT-UBND quy định từ ngày 11/7/2011 cho tới khi dịch dại kết thúc, những người thuộc hộ nghèo được miễn tiêm phòng vắc xin phòng dại.

Đây là một chính sách nhân đạo và đúng đắn của tỉnh, là điều kiện để người nghèo có cơ hội được tiêm phòng dịch bệnh nguy hiểm này. Bởi qua theo dõi, cuối năm 2010 khi ban hành chỉ thị tiêm phòng vắc xin phòng dại miễn phí cho người nghèo, thì không xuất hiện thêm trường hợp nào tử vong do bị chó dại cắn. Tuy nhiên, vấn đề kinh phí cho phòng chống dịch lại không hề đơn giản. Theo tổng hợp của ngành, 6 tháng đầu năm, tỉnh đã phải chi hơn 2 tỷ đồng cho công tác thuốc men, phương tiện phòng chống dịch. Đây là nguồn kinh phí không nhỏ đối với một tỉnh còn nghèo khó như Điện Biên… Thời gian tới, nếu không có biện pháp tích cực hơn, thì e rằng số tiền phòng chống dịch còn lên đến nhiều tỷ đồng nữa.

Để ngăn những “tác hại nhiều mặt” và cũng để hạn chế số tiền nhiều tỷ đồng chi cho công tác phòng chống dịch, thiết nghĩ đã đến lúc người dân chủ động vào cuộc bằng những hành động thiết thực tự bảo vệ bản thân, gia đình. Biện pháp tốt nhất có lẽ vẫn là tuân thủ nghiêm nghặt quy định khi nuôi chó mèo và hãy khẩn trương tiêm phòng khi bị chó cắn. Làm được như thế, tin rằng, dịch bệnh dại sẽ không còn cơ hội lan rộng trên địa bàn..

Theo baodienbienphu.com.vn