Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần bảo tồn và phát huy di sản văn hoá truyền thống, làm sở đề xuất các giải pháp phát triển khu vực, đồng thời củng cố, nâng cao tinh thần đoàn kết dân tộc, thực hiện thành công các chủ trương chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hoá, mở cửa và hội nhập hiện nay.

Chương trình Thái học Việt Nam sau tròn 20 năm triển khai hoạt động (1989 - 2009) đã hoàn thành nhiều đề tài khoa học có chất lượng chuyên môn cao, tổ chức thành công 4 hội nghị, hội thảo khoa học cấp quốc gia, tạo được vị thế trong nền học thuật trong nước và có ảnh hưởng quốc tế. Đó là các hội nghị Thái học Việt Nam lần thứ nhất (năm 1991) chủ yếu tập trung vào lĩnh vực văn hoá; hội nghị Thái học Việt Nam lần thứ 2 (1998) và lần thứ ba (2002) với cùng chủ đề văn hoá và lịch sử. Cả ba cuộc hội nghị đầu tiên này đều được tổ chức tại Hà Nội và không theo định kỳ cụ thể. Hội nghị Thái học Việt Nam lần thứ 4 (20060 theo đề xuất của địa phương và cũng là nguyện vọng của đông đảo các nhà khoa học, đã chuyển về tổ chức tại Cao Bằng với chủ đề “Đóng góp của các dân tộc nhóm ngôn ngữ Tày - Thái trong tiến trình lịch sử Việt Nam”.

Bắt đầu từ năm 2006, Chương trình Thái học Việt Nam thống nhất quy định cứ 3 năm một kỳ tổ chức hội nghị Thái học toàn quốc và ưu tiên cho các địa phương có nhiều thành tựu sưu tầm, tập hợp tư liệu và triển khai các đề tài nghiên cứu về các dân tộc nhóm ngôn ngữ Tày - Thái đứng ra đăng cai tổ chức hội nghị. Hội nghị cũng nhất trí theo gợi ý của Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, quyết định chọn T.P Điện Biên Phủ làm nơi tổ chức hội nghị Thái học toàn quốc lần thứ 5 vào dịp kỷ niệm 55 năm Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.
Sau 3 năm chuẩn bị, được sự chỉ đạo và tạo mọi điều kiện thuận lợi của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Điện Biên, Hội nghị Thái học Việt Nam lần thứ 5 với chủ đề “Địa danh và những vấn đề lịch sử – văn hoá của các dân tộc nhóm ngôn ngữ Tày – Thái Việt Nam” đã nhận được 50 báo cáo của 50 tác giả từ các viên nghiên cứu, các trường đại học ở trung ương và Hà Nôi, Huế, Thái Nguyên, đặc biệt là chuyên gia của các tỉnh Sơn La (9 tác giả), Điện Biên (7 tác giả), Cao Bằng (7 tác giả), Thanh Hoá (6 tác giả), Nghệ An (4 tác giả), Hoà Bình (3 tác giả)...

Trọng tâm của cuộc hội nghị lần này là đi sâu nghiên cứu nguồn gốc lịch sử - văn hoá các dân tộc người Tày - Thái thông qua các di tích, truyền thuyết và nhất là qua tư liệu địa danh, nên có đến 5 báo cáo trình bày một số cơ sở lý luận và cách tiếp cận địa danh Tày - Thái. Cuộc hội nghị được tổ chức tại T.P Điện Biên Phủ không chỉ nổi tiếng với những kỳ tích anh hùng của thế kỷ XX, mà từ trong chiều sâu lịch sử - văn hoá, Mường Thanh - Điện Biên Phủ còn được quan niệm là quê gốc của các bộ tộc Thái, nên không thể không dành số lượng đáng kể cho địa danh quan trọng này cũng như cho cả vùng Tây bắc. Vùng Việt Bắc được xếp thành một nhóm các bài viết gồm 5 bài và tương tự như vậy, vùng Thanh Hoá, Nghệ An cũng có 6 bài viết riêng về địa danh và di tích. Hội nghị cũng được nhận 5 bài có liên quan đến ngôn ngữ, văn hoá, lịch sử và 15 bài là những ghi chép về vùng đất con người nổi tiếng. Chúng tôi xếp những ghi chép này thành một mục riêng dưới tiêu đề “Những vùng đất và con người qua ký ức dân gian”, vì tuy không được chuẩn bị và hoàn thành dưới dạng công trình nghiên cứu, nhưng các bài viết này lại có giá trị cung cấp sử liệu, cung cấp thông tin khách quan, xác thực giúp người đọc có thể nhận diện lịch sử – văn hoá các tộc người nhóm ngôn ngữ Tày – Thái Việt Nam.

Hội nghị Thái học Việt Nam lần thứ 5 được tổ chức đúng vào dịp Chương trình Thái học Việt Nam tròn 20 tuổi, Hai mươi năm nhìn lại, chúng ta không khỏi bùi ngùi tưởng nhớ PGS Cầm Cường, nhà Dân tộc học Cầm Trọng, những vị chủ nhịêm đầu tiên của chương trình đã tận tâm, tận lực, dân hiến trọn vẹn cuộc đời và sự nghiệp cho Thái học Việt Nam; GS Trần Quốc Vượng, PGS.TSKH Nguyễn An... đã có những cống hiến hết sức có ý nghĩa cho sự ra đời và phát triển của chương trình. Chúng ta không quên những tấm gương làm việc tận tuỵ và thủy chung với chương trình suốt 20 năm qua của nhà Dân tộc học Nguyễn Văn Hoà, PGS Hoàng Văn Ma, PGS Vương Toàn, PGS Hoàng Lương, PGS Lê Sĩ Giáo... Chúng ta ghi ơn GS Phan Huy Lê, GS Đoàn Thiện Thuật, GS Vũ Minh Giang và tập thể lãnh đạo Trung tâm Hợp tác nghiên cứu Việt Nam, Trung tâm nghiên cứu Việt Nam và giao lưu văn hoá (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã không quản ngại khó khăn phức tạp của buổi giao thời, kiên trì vận động và thuyết phục để có được Chương trình Thái học Việt Nam như ngày nay.

Trên cơ sở những thành tựu mà cả một thế hệ các nhà Thái học Việt Nam đã tạo dựng mấy chục năm qua, hoà cùng với xu thế phát triển mạnh mẽ của Việt Nam học theo định hướng liên ngành những năm gần đây, trong bối cảnh toàn cầu hoá và mở cửa, hội nhập của đất nước, chúng ta hoàn toàn có đủ khả năng và điều kiện hướng tới một nền Thái học Việt Nam tiên tiến, ngang tầm với những nền Thái học lớn trong khu vực và trên thế giới.

Theo Báo ĐBP