Theo đó, Dự án “Các tổ chức cộng đồng phát triển kinh tế hợp tác trong xoá đói giảm nghèo tại tỉnh Điện Biên” có tổng trị giá 26 tỷ đồng, được triển khai đồng loạt tại 15 xã của 3 huyện: Điện Biên Đông, Điện Biên và Tủa Chùa với mục tiêu như các nhà hoạch định đặt ra, là: “Giúp nông dân nghèo trong 15 xã của tỉnh Điện Biên được hưởng lợi một cách công bằng từ việc “thị trường hoá các sản phẩm địa phương” trên quy mô vùng và quy mô quốc gia, từ các hệ thống sản xuất nông - lâm nghiệp bền vững”. Bên cạnh đó, các tổ chức với vai trò và nhiệm vụ của mình, như: Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Trung tâm Phát triển cộng đồng... được tập huấn nâng cao năng lực nói chung, để có thể hỗ trợ đắc lực các nhóm cộng đồng, các cá nhân hội viên có cơ hội tiếp cận thông tin, nắm bắt kịp thời và chính xác nhu cầu của thị trường trong và ngoài địa phương mình sinh sống.

Sau gần ba năm nỗ lực thực hiện, đến thời điểm này (04/2011), mô hình nhân giống gà đen của bà con dân tộc Mông huyện Tủa Chùa đã và đang tỏ ra có nhiều triển vọng. Theo ngôn ngữ của đồng bào Mông, giống gà đen có tên gọi đầy đủ là: “tul kaz tơư đuz”; phiên âm tiếng phổ thông là: “con gà chân đen”. Các tài liệu nghiên cứu cho biết: Giống gà Mông có xuất xứ từ vùng núi cao Tây Bắc, nơi có đông đồng bào người Mông cư trú. Tựu trung, gà Mông có nhiều màu lông khác nhau, song phổ biến nhất là 3 màu chủ đạo: Hoa mơ, trắng tuyền hoặc đen tuyền. Tuy nhiên, cả 3 loại màu đều có chung đặc điểm là gà da đen, chân đen và khi mổ ta thấy con nào cũng thịt đen, xương đen và phủ tạng cũng một màu đen. Nói cách khác, “gà đen” không chỉ là giống gà chân đen và lông đen; mà “đen” ở đây chính là phần xương, thịt, phủ tạng của con gà, mặc dầu lông nó hoa mơ và thậm chí màu trắng...

Khen thay các chuyên gia có con mắt tinh đời, họ đã không nhầm khi chọn con gà đen là đối tượng đầu tư ở Tủa Chùa. Thực tế chứng minh đây là giống gà địa phương thuần túy, giá trị kinh tế cao, lại rất phù hợp với đặc điểm môi trường chăn nuôi lâu đời của địa phương. Với nguồn kinh phí ban đầu hơn 200 triệu đồng, Ban Quản lý đã xây dựng được một trại nhân giống gà đen gồm các khu: Sát trùng khử độc, nhà nuôi gà sinh sản, gà hậu bị và gà con; lò ấp trứng và một nhà kho dùng để bảo quản thức ăn và dụng cụ lao động hàng ngày. Bước đầu, được sự giúp đỡ của Dự án, trại giống Tủa Chùa đã tiếp nhận 500 con gà giống từ Viện Chăn nuôi Quốc gia Việt Nam. Theo một cán bộ chuyên môn, số gà của Viện Chăn nuôi Quốc gia sẽ được nuôi cạnh giống gà xương đen bản địa trong cùng một điều kiện chăm sóc, để sau này có những kết luận (đối chứng) khoa học về chất lượng thịt, tốc độ sinh sản và khả năng phát triển giữa 2 dòng gà thực nghiệm này.

Cuối năm 2010, lứa gà giống thịt đen đầu tiên đã được chuyển giao cho “Nhóm sở thích” thuộc đội I, xã Mường Báng (huyện Tủa Chùa). Trao đổi với báo chí, Giám đốc Dự án SIEED - ông Lê Xuân Hiếu - cho biết sau khi làm việc với chính quyền cơ sở và bàn bạc cùng nhân dân các xã vùng Dự án, tới đây Ban Quản lý sẽ có kế hoạch hỗ trợ để nông dân yên tâm phát triển giống gà đen đặc sản này. Vẫn theo lời ông Lê Xuân Hiếu, là chương trình thử nghiệm nên năm đầu dự kiến đầu tư khoảng 300 con giống, những năm sau có thể tăng lên tới con số 400 hoặc 500 con giống, nếu có những tín hiệu khả quan. Từ mô hình này, kế hoạch đặt ra là tiến tới cung cấp giống gà đen cho khoảng 150 hộ nông dân người Mông thuộc hai xã Mường Báng và Sính Phình; tiếp sau là “phổ cập” giống gà đen cho nông dân các xã xung quanh.

Về mặt dinh dưỡng, gà đen Mông chứa hàm lượng axit amin khá cao, được sử dụng như vị thuốc quý để chữa bệnh suy nhược cơ thể, tăng cường sinh lực cho người vừa ốm dậy. Đã từ lâu, trong thực đơn truyền thống của người Tây Bắc, món gà Mông tần thuốc bắc được rất nhiều người mộ điệu. Ngoài ra, từ con gà đen, các bà nội trợ có thể chế biến thành các món: Gà nướng, gà tần, gà quay, gà luộc, gà rô ti, gà rang muối... với những thú vị riêng cho các thực khách.

Mấy năm gần đây, Công ty Cổ phần phát triển Tây Bắc đang từng bước triển khai một cách hiệu quả các hoạt động hỗ trợ sinh kế cho bà con các dân tộc và ở đó, việc phát triển giống gà đen của người Mông Tủa Chùa đang dần trở thành một sản phẩm ẩm thực nổi tiếng gần xa. Đây chính hiệu là gà đen thả đồi, giống thuần chủng, thịt thơm ngon, trọng lượng trung bình mỗi con trên dưới 1,5kg sau khoảng 30-40 tuần tuổi. Được biết, theo kế hoạch, cuối năm 2012 Dự án “Các tổ chức cộng đồng phát triển kinh tế hợp tác trong xoá đói giảm nghèo tại tỉnh Điện Biên” sẽ khép lại. Từ nay đến đó còn chưa đầy hai năm và là hai năm cho những cố gắng từ nhiều phía, trong đó có bản thân những hộ nông dân với nỗ lực vận động tự thân. Thành công của Dự án là “bài học trực quan”, giúp bà con dân tộc thiểu số nói chung và đồng bào Mông nói riêng mạnh dạn thay đổi tập quán về chăn nuôi gia cầm; kinh nghiệm tiếp cận thị trường và những phương pháp tính toán trong tư duy kinh tế hộ thời mở cửa và hội nhập...

Theo www.baodienbienphu.info.vn