Về cơ bản, đường hướng, phương pháp tiến hành đã được vạch rõ, chứ không mịt mùng trong “mê hồn trận” TĐC như 2 năm trước.

Tuy nhiên, hiện nay khâu quan trọng nhất, ảnh hưởng nhiều nhất đến tiến độ, hiệu quả, chất lượng các phần việc của Dự án, đó chính là khâu “đầu tiên”...

Tiến độ khả quan

Xác định là chương trình trọng điểm của tỉnh, nên thời gian qua, lãnh đạo Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh và cấp ủy, chính quyền các cấp T.X Mường Lay đặc biệt quan tâm chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ TĐC Thuỷ điện Sơn La trên địa bàn T.X Mường Lay. Yêu cầu: Ban QLDA di dân TĐC tỉnh, Ban quản lý các dự án trọng điểm tỉnh, Tổ công tác của tỉnh giúp T.X và UBND T.X định kỳ 10 ngày báo cáo UBND tỉnh tiến độ thực hiện các dự án. Song dường như chưa thật yên tâm, nên đại diện lãnh đạo UBND tỉnh còn thường xuyên kiểm tra thực địa nắm tiến độ và cũng để tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho các đơn vị thi công và chính quyền địa phương. Mới đây nhất (ngày 3/12), sau khi kiểm tra tiến độ các dự án tại T.X Mường Lay, Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Tiến Dũng (Trưởng đoàn công tác của UBND tỉnh) mới tạm yên tâm với kết quả từng phần việc. Về cơ bản, Chủ tịch UBND tỉnh đánh giá cao tinh thần, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và nhân dân T.X cũng như các sở, ban, ngành tỉnh đã nỗ lực vì công tác TĐC. Theo báo cáo của UBND T.X Mường Lay, đến ngày 1/12/2009, T.X đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng trên toàn bộ các khu, các điểm TĐC. Trong tổng số 3.443 hộ phải di dời đã có 2.325 hộ và 104 cơ quan, tổ chức thuộc vùng ngập lòng hồ đã đến các khu, các điểm TĐC; đường Mường Lay - Nậm Nhùn đã cơ bản giải phóng xong mặt bằng cho các gói thầu. Trong công tác thống kê, kiểm đếm và lập phương án bồi thường hỗ trợ TĐC, T.Xđã triển khai thu hồi 834,29ha với 13.394 thửa đất, tài sản gắn liền với đất trong các phương án bồi thường, hỗ trợ. Ngoài 73 phương án bồi thường, hỗ trợ TĐC cho các tổ chức, hộ gia đình được thẩm định, phê duyệt, T.X đã lập, thẩm định, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt bổ sung được 24 phương án; hiện đang lập, thẩm định, trình phê duyệt 24 phương án bồi thường, hỗ trợ TĐC theo chính sách mới cho các hộ dân. Công tác di dân TĐC cũng đạt kết quả đáng ghi nhận với tổng số 1.903 hộ dân được bốc thăm, nhận đất ở T.X, phường Noong Bua (T.P Điện Biên Phủ) và tỉnh Lai Châu. Còn lại 1.540 hộ, T.X phấn đấu hoàn thành giao đất vào 2 đợt là 30/12/2009 và 28/2/2010.

Trên nền khu TĐC Chi Luông, hơn 80 hộ dân bản Na Nát đã cơ bàn hoàn thành việc dựng nhà. Làm nhà theo kiểu truyền thống dân tộc Thái, nhưng ông Lò Văn Sơ còn bảo đứa cháu phải nghiên cứu thiết kế thêm cái bếp và công trình phụ khép kín như nhà người Kinh để tiện sử dụng. Hôm chúng tôi đến thăm, ông Sơ phấn khởi khoe “công trình điểm” của gia đình và còn khoe luôn cả khối tài sản gần 400 triệu đồng là tiền đền bù TĐC mà ông vẫn gửi trong ngân hàng. Mừng cho gia đình ông Sơ và cũng mừng cho mấy chục hộ dân bản Na Nát, nhưng hầu hết thành viên trong đoàn công tác của tỉnh không khỏi băn khoăn về con số hơn 1.000 hộ dân vẫn ở tạm rải rác ven các khu TĐC. “Di là di thế, chuyển là chuyển vậy, chứ thực tế đồng bào vùng TĐC chưa thể ổn định cuộc sống. Vì vậy, trách nhiệm của chúng ta là phải dốc tâm cho TĐC; phải làm sao để đồng bào sớm ổn định cuộc sống. Đấy là trách nhiệm của từng cấp, từng ngành và từng cán bộ được giao thực hiện TĐC và chính là trách nhiệm của chúng ta - những người đang có mặt tại buổi làm việc này!”. Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Tiến Dũng đã chỉ đạo quyết liệt như thế, trong buổi làm việc tại T.X ngày 3/12 mới đây.

Thừa quyết tâm, nhưng thiếu tiền...

Giống như buổi làm việc cách đây 2 tháng, khi báo cáo UBND tỉnh về tiến độ thực hiện các phần việc, dự án được giao, đại diện các nhà thầu, các đơn vị thi công vẫn tỏ rõ tâm huyết, trách nhiệm vì cuộc sống đồng bào vùng TĐC. Nhưng lần này, họ có chung một kiến nghị là mong UBND tỉnh, các sở, ngành tháo gỡ ngay về vốn. Chia sẻ với địa phương vì vướng cơ chế, chính sách, nên không ít nhà thầu, đơn vị thi công bỏ tiền thực hiện các dự án, như: san nền, bồi thường, hỗ trợ chuyển dân... Đại diện Tập đoàn Hưng Hải (đơn vị thi công nhiều gói thầu trên địa bàn T.X) kiến nghị, tăng mức tạm ứng cho đơn vị thi công. Vì nếu theo hợp đồng thì doanh nghiệp được ứng 30%, vậy mà ngay cả khi doanh nghiệp đã thi công gần xong gói thầu mới chỉ được ứng 10%; còn gói thầu khu Cơ Khí mở rộng đã hoàn thành hơn 50% khối lượng công việc, doanh nghiệp vẫn chưa được ứng một đồng nào. Chung kiến nghị về vốn, ông Trần Mạnh Tú, Giám đốc Ban Quản lý các dự án giao thông trọng điểm tỉnh, đề nghị: Giải ngân thanh toán kịp thời, tháo gỡ khó khăn về tài chính cho đơn vị thi công trên cơ sở hợp đồng kinh tế đã ký. Vì để đảm bảo tiến độ, Ban Quản lý các dự án giao thông trọng điểm đã phải vay tiền nhà thầu chi trả bồi thường cho nhân dân để lấy mặt bằng phục vụ thi công đường Mường Lay - Nậm Nhùn. Đặc biệt, đoạn từ km3+200 đến km4+300 đi qua khu nghĩa địa Bệnh viện huyện Mường Lay (cũ) có số mồ mả phải di chuyển lớn (147 mộ), Ban đã chủ động phối hợp với UBND T.X tổ chức điều tra, khảo sát vận động nhân dân tự di chuyển; đối với mộ vô chủ thì Ban đã bỏ tiền di chuyển với đầy đủ thủ tục về tập quán tín ngưỡng. Ông Tú dẫn chứng thêm, trong số những gói thầu mà Ban đảm nhận, gói được tạm ứng nhiều nhất là 30%, thậm chí có gói không được ứng một kẽm nào (gói R4). Lo việc và lo ăn hàng ngày cho cả nghìn công nhân, ông Tú đề nghị cơ quan chức năng chia sẻ bằng cách bổ sung ngay vốn trong năm 2009, để đơn vị tiếp tục thực hiện các gói thầu.

Trong hàng loạt các vấn đề, thì vấn đề đầu tiên mà UBND T.X Mường Lay đệ trình UBND tỉnh và các sở, ngành quan tâm giải quyết đấy chính là vốn. Không thách thức, nhưng vị Chủ tịch UBND T.X rất thẳng thắn mà trình bày rằng: “T.X không thể đảm bảo tiến độ di dân, TĐC nếu như không được đáp ứng kịp thời về kinh phí đền bù hỗ trợ chi trả trực tiếp cho dân. Nguyên nhân của chậm trễ cấp kinh phí là do chậm trễ từ khâu kiểm tra, rà soát các phương án của Ngân hàng Phát triển trong khi các phương án bồi thường, hỗ trợ T.X đã đáp ứng gần như toàn bộ”. Nói thêm về những khó khăn của những người được giao thực hiện TĐC trên địa bàn T.X, ông Phạm Văn Linh, Trưởng ban QLDA thị xã, cho biết: Làm ngày làm đêm, làm hết khả năng vậy mà hồ sơ cứ gửi đi lại nhận về. Lần sai chỗ này, lần thiếu chỗ kia và cuối cùng thì cán bộ Ban cứ chìa mặt để nghe bà con chửi vì không có tiền chi trả đền bù TĐC. Hết cách, Ban phải điều 4 cán bộ “ăn chực nằm chờ” cả tháng trời ở Ngân hàng Phát triển chờ khi nào có tiền mới về. Đã hai tháng nay cán bộ của Ban không có lương, nếu lần này mà về không nữa thì không chừng tất cả cán bộ công chức của T.X cũng “nhịn” luôn vì lương phải dành trả nợ. Hỏi thêm mới biết, để có tiền chi trả bồi thường cho dân, T.X đã phải ứng lương từ KBNN. Giờ đến lúc phải hoàn mà tiền lại không được thanh toán, nên lãnh đạo T.X đang ruột rối như tơ vò!

... Và ai đó, còn thiếu trách nhiệm!

Đó là nhận xét của ông Bùi Viết Bính, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh từ chuyến công tác tại T.X vào đầu tháng 9/2009. Việc thì việc chung nhưng chuyên môn riêng, vậy nên Phó Chủ tịch Bùi Viết Bính, đề nghị, các ngành cùng bàn thảo mới tìm ra giải pháp, chứ cứ theo kiểu mạnh ai nấy làm thì còn lùng nhùng lắm! Và lần này vẫn thế, trước tâm trạng lo lắng, có phần bức xúc của các nhà thầu, đơn vị thi công, ông Trần Văn Chuông, Giám đốc Ngân hàng Phát triển hết sức điềm đạm khi trả lời rằng: “Tiền vẫn còn, nhưng cứ hoàn thiện hồ sơ, thủ tục Ngân hàng sẵn sàng chi”. Trong nghị trường, không đối đầu nhưng nhiều người “đối lý”. Ai cũng có lý và ai cũng có đủ minh chứng cho lý lẽ của mình. Nhưng cuối cùng thì sao, kết quả thế nào, ai được và ai thua? Thiết nghĩ, tất cả những điều ấy đều không quan trọng bằng ngoài kia, hàng nghìn hộ dân với mấy nghìn người vẫn đang phải ở tạm, sống chờ. Và trong số mấy nghìn người ấy, có bao nhiêu cụ già, trẻ nhỏ phải vật vã sống tạm đã cả nghìn ngày; sức mòn, lực kiệt họ mong lắm cuộc sống mới trên vùng TĐC. Nếu không thể chia sẻ, không thể cảm thông với khó khăn, vất vả của đồng nghiệp vùng TĐC, thì xin ai đó hãy đặt mình vào hoàn cảnh của người dân vùng TĐC mà trải lòng với những niềm hy vọng. Vâng, sự trải lòng ấy chính là việc làm thiết thực vì cuộc sống người dân vùng TĐC. Tôi tin, mỗi người đều có cách, đều biết cách làm để cuộc sống người dân vùng ngập nước không còn vướng bởi thủ tục “đầu tiên”...
 

Theo baodienbienphu.com.vn