Tính ưu việt của Đề án là vậy, song sau 4 năm thực hiện, số người đi XKLĐ mới chỉ chiếm trên 14% số chỉ tiêu phấn đấu…

“Nghèo đi” vì xuất khẩu lao động

Cuộc sống gia đình Bùi Thanh Hòa (SN 1985) trú tại đội 3, xã Thanh Chăn, huyện Điện Biên nghèo khó, chẳng có nổi mảnh đất cắm dùi, cha mẹ phải sống nhờ trên đất của bà ngoại, nên Hòa luôn mơ ước có cơ hội để thay đổi cuộc sống. Dịp may đã đến, khi Công ty HANTEX có trụ sở tại Hà Nội về xã thông báo tuyển người đi XKLĐ tại Malaysia, với mức lương trung bình từ 3,5 - 4 triệu đồng/tháng. Hoà vận động, thuyết phục mãi bố mẹ mới bằng lòng vay 19 triệu đồng từ Chi nhánh Ngân hàng Chính sách - Xã hội huyện Điện Biên, vay thêm vốn từ họ hàng với tổng số tiền 30 triệu đồng đầu tư học tiếng, làm thủ tục xuất cảnh. Sau 10 tháng chờ đợi, cuối năm 2006, Hòa cũng sang được Malaysia làm công nhân. Thay vì được làm việc trong ngành điện tử (theo hợp đồng), Hòa phải làm mộc, công việc rất vất vả, bụi bặm, song em tự nhủ dù khó khăn đến mấy, nhưng có lương ổn định cũng đã là tốt lắm rồi. Thời gian đầu, Hòa còn có việc làm thêm. Càng về sau, việc ít, lương thấp. Trung bình lương của Hòa khoảng 2,5 - 2,7 triệu đồng/tháng, chưa kể phải đóng thuế 600.000 đồng/tháng; chi phí sinh hoạt hằng ngày đắt đỏ nên số tiền dành dụm được chẳng là bao. Hoà tâm sự: Cứ nghĩ đến 19 triệu đồng nợ ngân hàng đến tháng phải trả lãi, em cố tằn tiện để gửi về động viên bố mẹ. Rồi dần dần việc làm chính cũng không có chứ nói gì đến làm thêm. Giữa năm 2008, Công ty phá sản, họ cắt hợp đồng và cho Hòa về nước trước thời hạn. Đến sân bay Nội Bài, Hòa đi xe bus đến trụ sở Công ty HANTEX - đơn vị tuyển dụng đi xuất khẩu để nhận lại 3 triệu đồng tiền đặt cọc theo hợp đồng. Trụ sở còn đó, nhưng là của Công ty khác. Hỏi ra mới biết, sau khi Hòa xuất cảnh được vài tháng, đơn vị này giải thể. Vậy là sau khi cho Hoà đi XKLĐ, gia đình Hoà nợ thêm 14 triệu đồng. Không chỉ gia đình Hoà, nhiều hộ khác ở huyện Điện Biên cũng đang chịu cảnh “nghèo đi” vì có người XKLĐ, do thiếu thông tin về đối tác.

Thực hiện Đề án xuất khẩu lao động giai đoạn 2006 - 2010, người lao động phải về nước trước thời hạn do doanh nghiệp phá sản sẽ được hỗ trợ 3 triệu đồng (hỗ trợ các trường hợp rủi ro trích từ nguồn kinh phí đảm bảo xã hội hàng năm của UBND tỉnh), song đến nay, những trường hợp này vẫn chưa được nhận và họ đều không nắm được thông tin về chính sách hỗ trợ.

Có tình trạng “lách luật”?

Xã Thanh An là một trong ít địa phương của huyện Điện Biên có số người đi XKLĐ khá đông. 4 năm qua, toàn xã có 21 người đi làm việc tại nước ngoài, thị trường làm việc chủ yếu tại Malaysia, nhưng thu nhập bấp bênh, nhiều người về nước trước thời hạn do Công ty phá sản. Ông Cà Văn Sương, Chủ tịch UBND xã Thanh An, cho biết: Là xã thuần nông nên với nông dân việc đi XKLĐ là cơ hội để họ có việc làm, tăng thu nhập, ổn định cuộc sống và có vốn để mở rộng sản xuất, kinh doanh. Song hiện nay, trong quá trình tuyển dụng, có nhiều công ty không thông qua cấp uỷ, chính quyền địa phương mà trực tiếp hợp đồng với cá nhân, khiến việc quản lý người lao động tại nước ngoài gặp khó khăn. Một mặt, nhận thức của người tham gia XKLĐ còn hạn chế, thiếu hiểu biết về Luật người lao động Việt Nam đi làm việc có thời hạn tại nước ngoài, nên xảy ra tình trạng nhiều trường hợp không đi theo con đường chính thống do XKLĐ theo kiểu “lách luật” nên chi phí cao và khi gặp rủi ro “tiền mất, tật mang”. Trong chuyến giám sát việc thực hiện Đề ánngười lao động Việt Nam đi làm việc có thời hạn tại nước ngoài giữa tháng 7 vừa qua, bà Nguyễn Thị Sinh, Trưởng phòng Lao động - TBXH T.P Điện Biên Phủ cho rằng: Hiện nay, việc nhiều doanh nghiệp xuống địa bàn tuyển dụng người đi làm việc tại nước ngoài không thông qua phòng chức năng, nên đơn vị khó nắm được cụ thể số người đi XKLĐ, số lao động đã về nước, trường hợp nào gặp rủi ro. Bà Sinh đưa ra ví dụ ở phường Nam Thanh, có 1 trường hợp lao động phải về nước trước thời hạn nhưng ngay cả chính quyền địa phương không nắm được cụ thể thời gian đi, nguyên nhân phải về nước sớm..., do đó cơ quan chuyên môn thiếu thông tin, quyền lợi của người lao động không được đảm bảo. Nguyện vọng của người dân có con em trong độ tuổi lao động, muốn được cho con em tham gia XKLĐ, nhưng thiếu thông tin và không có người đảm bảo quyền lợi, nên dù muốn, song người dân vẫn lưỡng lự, đắn đo.

Tuyên truyền công khai chính sách đến người dân

Theo thống kê của UBND tỉnh, sau 4 năm thực hiện Đề án, toàn tỉnh có 355 lao động xuất cảnh trên kế hoạch 2.600 người; trong đó tập trung chủ yếu ở thị trường Malaysia với 251 người, Hàn Quốc 98 người, Nhật Bản 4 người và 2 lao động làm việc tại ả rập xê út. Như vậy, số người đi XKLĐ mới chỉ đáp ứng được hơn 10% so với chỉ tiêu kế hoạch của Đề án. Nguyên nhân thì có nhiều, song chủ yếu do người dân thiếu thông tin về thị trường, đối tác tuyển dụng, chế độ, chính sách của Nhà nước khi tham gia XKLĐ.

Theo Đề án xuất khẩu lao động giai đoạn 2006 – 2010, các huyện, thị, thành phố và cấp xã, phường, thị trấn phải thành lập Ban Chỉ đạo XKLĐ, song 4 năm triển khai, chưa địa phương nào thực hiện. Thông qua các buổi giám sát của Đoàn Đại biểu Quốc hội, Ban Văn hóa - Xã hội (HĐND tỉnh) tại các địa phương, các đại biểu đã phân tích, chỉ rõ nguyên nhân tồn tại, hạn chế trong quá trình triển khai thực hiện. Đánh giá về việc thực hiện Đề án Xuất khẩu lao động giai đoạn 2006 – 2010, đồng chí Văn Hữu Bằng, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh cho rằng: Thành lập Ban Chỉ đạo Đề án XKLĐ từ cấp huyện, thị xã, thành phố đến xã, phường là việc làm cấp thiết, liên quan đến sự thành công của Đề án. Vì Ban Chỉ đạo chính là đơn vị tại cơ sở tiếp cận, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và giải đáp của người dân liên quan đến chế độ, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật… liên quan đến XKLĐ. Đây là đơn vị tuyên truyền hiệu quả thiết thực tại mỗi địa phương để người dân tin tưởng và làm theo.

Đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài là chính sách về an sinh xã hội, giải quyết việc làm, đối với tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn, mức sống của người dân còn thấp, nguồn lao động dồi dào, song thiếu việc làm như tỉnh ta thì XKLĐ là việc làm cần được đặc biệt quan tâm thực hiện. Thành công của Đề án không những góp phần nâng cao dân trí, tạo việc làm, xoá đói giảm nghèo cho người dân mà còn giúp địa phương phát triển kinh tế – xã hội.

Theo www.baodienbienphu.com.vn