Một nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng trên đó là việc thiếu nguồn nhân lực chuyên ngành sản - nhi tại các tuyến. Theo các nghiên cứu trong thời gian qua, các trung tâm y tế (TTYT), bệnh viện huyện đều rất thiếu bác sĩ, nhất là các bác sĩ có chuyên môn cao. Tình trạng đó cũng diễn ra tại các trạm y tế xã. Thiếu nhân viên cũng được coi là khó khăn lớn nhất trong việc thực hiện dịch vụ làm mẹ an toàn (LMAT) có chất lượng. Ngoài ra, còn một số yếu tố khác cũng góp phần dẫn đến tình trạng trên như: chất lượng làm việc thấp; hoặc việc thuyên chuyển quá nhiều; nhân viên không được đào tạo; phụ cấp thấp hoặc chỉ là công việc tạm thời đối với họ.

Kết quả khảo sát thực trạng và năng lực cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản (CSSKSS) do Vụ Sức khỏe sinh sản (Bộ Y tế) thực hiện tại tuyến huyện và tuyến xã cho thấy: Ðối với tuyến huyện, trung bình tại mỗi bệnh viện huyện hiện có 24 cán bộ chuyên môn đang làm việc tại khoa Sản, khoa Nhi (hoặc Ngoại sản - Nội Nhi). Số cán bộ này chủ yếu có trình độ trung cấp, bao gồm: Ðiều dưỡng trung cấp (7,19 người/bệnh viện); nữ hộ sinh trung cấp (6,33 người/bệnh viện) và y sĩ đa khoa (2,5 người/bệnh viện). Bác sĩ chuyên ngành sản định hướng có trình độ thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa I sản hoặc tương đương mới đạt 54,8%. Như vậy, trung bình mỗi bệnh viện mới có 0,81 bác sĩ chuyên khoa I. Tình trạng thiếu bác sĩ chuyên khoa nhi còn trầm trọng hơn. Bình quân mỗi bệnh viện mới chỉ đạt 0,44 bác sĩ chuyên khoa I nhi. Với tuyến xã hiện nay, y sĩ sản nhi (YSSN), nữ hộ sinh (NHS) mới bao phủ được 93,7%, như vậy vẫn còn 6,3% các trạm y tế (TYT) xã chưa có YSSN hoặc NHS trung học trở lên. Riêng tại 62 huyện nghèo, vẫn còn 15,4% số xã chưa có đội ngũ này và có hơn 20% các TYT xã không có cán bộ được tập huấn về hai nội dung CSSKSS cơ bản đó là LMAT và chăm sóc trẻ sơ sinh trong vòng ba năm qua.

Hiện nay, nước ta có 94,8% số thôn, bản có nhân viên y tế hoạt động, nhưng mới có 18% trong số này được đào tạo, tập huấn về CSSKSS và trẻ sơ sinh, dẫn đến tình trạng thiếu hụt về nhân lực chăm sóc thai sản ở các thôn, bản, nhất là khu vực miền núi khó khăn. Theo báo cáo của các địa phương, cả nước hiện có 12 nghìn thôn, bản miền núi khó khăn cần có cô đỡ, tuy nhiên mới có hơn 1.000 cô đỡ thôn, bản được đào tạo theo các chương trình từ sáu đến 18 tháng. Qua thực tiễn, có thể khẳng định đội ngũ này có một vai trò hết sức quan trọng trong việc đưa dịch vụ LMAT đến với phụ nữ dân tộc thiểu số thông qua việc cung cấp dịch vụ chăm sóc trước đẻ, truyền thông, vận động tại các cơ sở y tế, hỗ trợ đẻ tại nhà, phát hiện các dấu hiệu nguy cơ trong thời kỳ có thai để vận động chuyển tuyến, phát hiện, xử trí ban đầu và chuyển kịp thời lên tuyến trên...

Nhằm giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ dưới năm tuổi, nhất là tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh cần cải thiện tình trạng sức khỏe sinh sản, đặc biệt tập trung vào LMAT và chăm sóc trẻ sơ sinh, thu hẹp sự khác biệt trong tiếp cận và sử dụng các dịch vụ đối với các vùng còn nhiều khó khăn. Ðể làm được điều đó, trước tiên cần tập trung tăng cả số lượng và chất lượng đội ngũ cán bộ. Giảm thiếu hụt về mặt số lượng thông qua việc tuyển dụng, điều chuyển hộ sinh trung học hoặc YSSN cho các TYT xã, ưu tiên các TYT xã có đỡ đẻ tại các vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa. Giảm thiếu hụt về số lượng, chất lượng cho nhân lực tuyến huyện thông qua các chương trình đào tạo theo địa chỉ cho các bác sĩ chuyên khoa định hướng sản và nhi đối với các bệnh viện, trung tâm y tế huyện, để có đủ khả năng triển khai được dịch vụ cấp cứu sản khoa toàn diện, nhất là đối với các huyện miền núi. Tăng cường nhân lực cho chăm sóc hộ sinh tại các thôn, bản vùng đặc biệt khó khăn, thông qua việc mở rộng can thiệp đào tạo và sử dụng cô đỡ; nâng cao năng lực cho cán bộ y tế đang làm việc trong hệ thống LMAT, chăm sóc sơ sinh để tiến tới đạt được 30 tiêu chuẩn của người đỡ đẻ có kỹ năng. Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện những chính sách hỗ trợ cho nhóm nhân lực LMAT, chăm sóc sơ sinh để phù hợp tình hình hiện nay.

Theo www.nhandan.org.vn