Các tiêu chí về dân số, tỷ lệ người thất học... đều trở nên vô nghĩa ở Huổi Min. Nhưng trái lại, Huổi Min lại có niềm tin son sắt thuỷ chung lắm...

Bản nghèo soán nhiều danh hiệu… “nhất”

Trước tiên phải khẳng định, Huổi Min là bản người Mông duy nhất của phường Sông Đà có nhiều hộ nghèo nhất, tỷ lệ sinh cao nhất, nhiều người không biết chữ nhất và đường về bản cũng khó khăn nhất. Chỉ cách trụ sở UBND phường Sông Đà hơn 3 cây số, nhưng về bản Huổi Min người ta dễ nhận ra sự khác biệt so với cuộc sống ồn ào, náo nhiệt ở ngoài kia.

Kể về lịch sử hình thành và những dấu mốc quan trọng ở bản Huổi Min, ông Lầu A Dính, Trưởng bản Huổi Min - người có công lập bản, phấn khởi khoe nhiều thông tin “đặc biệt”. Bản có 14 hộ với 85 nhân khẩu. Trừ 51 cháu nhỏ (từ 1 đến 16 tuổi) đang theo học từ lớp mẫu giáo đến lớp 9 ở phường, còn lại hầu hết là người không biết chữ. Cũng vì không biết chữ nên người nhiều tuổi nhất bản như ông Lầu A Dính chẳng thể biết trước khi về đây, ông là người ở xã nào, huyện nào. Và ngay cả khi đã về sống ở trên khe nước thối - Huổi Min cả chục năm trời, ông Dính và dân bản vẫn không hay biết rằng cái nhiều “không” của bản ông lại chính là khiếm khuyết trong công tác quản lý của chính quyền địa phương. Trước năm 2005, Huổi Min không có tên trong danh sách quản lý của xã nào, phường nào; người Huổi Min không hộ khẩu, không khai sinh, không khai tử và đương nhiên là... không hưởng bất cứ chính sách đầu tư phát triển nào. Nhưng dẫu vậy, họ vẫn sống êm ấm, thuận hoà; sống bình yên như cây cỏ lớn lên từ lòng đất...

Những người có công lập bản Huổi Min không ai khác chính là ông Dính và các thành viên trong gia đình ông. Đầu tiên, gia đình ông về trước, sau người em về thăm thấy sống được cũng dắt díu vợ con về và kéo theo 3 gia đình khác. Sau 16 năm sinh sống ở Huổi Min (từ năm 1995), bây giờ những người con của ông Dính và người em họ đã lập gia đình, tách hộ ở riêng. Nếu so với khoảng thời gian lập bản, thì số hộ gia đình ở Huổi Min tăng không đáng kể, nhưng số nhân khẩu thì tăng đáng giật mình. Trung bình, mỗi gia đình ở Huổi Min có đến... 4 đứa con. Tương lai, có lẽ còn nhiều hơn thế, vì hôm tôi vào bản gặp mấy phụ nữ bụng đã lùm lùm. Đóng góp vào sự gia tăng nhanh chóng số nhân khẩu của bản phải kể đến gia đình người con cả của ông Dính là Lầu A Dế. Mới 30 tuổi mà Dế đã có tới 7 đứa con, đứa lớn 14 tuổi! Hỏi vì sao đẻ nhiều thế, Dế chỉ cười như chẳng biết nói gì. Và ông Dính cũng cười bỏn bẻn nói rằng: “Nó tự nhiên thôi mà. Chửa thì đẻ để nuôi cho vui nhà, vui bản”. Nghe ông Dính nói tôi thấy là lạ. Hoá ra, ở nơi thâm sơn cùng cốc cái việc đẻ nhiều, đẻ dày được coi là có công làm cho làng bản... đỡ buồn. Song ngẫm lại, tôi thấy cũng là hợp với cảnh Huổi Min. Bởi trước đây khi bản chưa được xác lập (thừa nhận) về mặt hành chính, thì làm gì có y tế, làm gì có cán bộ vào đây mà tuyên truyền về dân số - kế hoạch hoá gia đình?

Người thầy “bỏ phố lên rừng”

Nghèo khó là điểm chung giữa các gia đình ở Huổi Min, nhưng mấy năm nay nhờ có sự quan tâm của chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội, nên đời sống người Huổi Min khấm khá hơn nhiều. Gần đây nhất, nhờ vào chương trình 167/CP, 100% hộ gia đình ở Huổi Min làm được nhà ở kiên cố, 100% học sinh trong độ tuổi đều đến trường. So với thế hệ ông, cha thì con trẻ ở Huổi Min giờ đã là sung sướng lắm. Đón chúng tôi đầu bản, ông giáo Lê Hoài Nam vội tất tả đi gọi đám học trò xếp hàng ngay ngắn và ông nói như khoe:

- Trò của tôi ở đây, em nào cũng ngoan ngoãn, chăm chỉ. Đầu năm các em học yếu, nhưng giờ biết đọc biết viết cả đấy; nhiều em viết chữ đẹp không thua kém học sinh vùng thấp!

Nói rồi, thầy Nam bảo học sinh ra chơi chỗ khác để thầy còn làm việc với nhà báo. Trong câu chuyện với thầy, tôi nhận thấy, ẩn sâu trong suy nghĩ, niềm tự hào của thầy về học trò ở Huổi Min là trái tim thương người chân thật, chứ không phải như cái tính cách “khác người” của thầy mà ai đó nhận xét. 59 tuổi đời, 40 năm tuổi nghề, nếu không thương học trò Huổi Min đói chữ, chắc thầy đã chẳng tình nguyện lên đây. Nghe người ta bảo “hâm hâm, dở dở” mới “bỏ phố lên rừng” như thế, người thầy giáo đã đi qua bốn thập kỷ “phấn trắng bảng đen” vẫn thấy lòng thanh thản. Thầy hiểu lòng thầy và người Huổi Min hiểu thầy.

Không biết người Huổi Min đã khi nào “Cảm ơn thầy Nam” không, nhưng tôi tin rằng có thầy về bản, Huổi Min sẽ không còn “nốt buồn” trong cuộc sống như hình ảnh những người mẹ trẻ có 3 mặt con mà vẫn không biết tuổi của mình. Hỏi con chị tên gì, người mẹ chỉ biết lắc đầu rồi buông 2 tiếng: “Chi pâu”.

Nhưng tự hào, tính cách người Huổi Min

Có lẽ vì ý thức được sự nghèo nàn nên người Huổi Min rất cần cù chịu khó. Mỗi sáng thức dậy, người lớn khẩn trương đi làm, trẻ con dắt nhau đến lớp. Đứa lớn cầm tay đứa bé, đứa bé hơn thì được anh, chị cõng trên lưng. Cứ như thế, năm nối tiếp năm, người Huổi Min sống trong yêu thương bao bọc. Người cùng bản chẳng khi nào xô xát; dưới mỗi mái nhà, chẳng khi nào nghe tiếng chồng chửi vợ, bố mắng con. “Bất cứ khi nào về Huổi Min, bạn cũng được tiếp đón như đón người đi xa về chứ không phải cảm giác lần đầu về bản” - ông Lò Văn Đoàn, nguyên Chủ tịch UBND phường Sông Đà cứ nhắc đi nhắc lại câu nói ấy, như để khoe với chúng tôi về một Huổi Min hiếu khách.

Trên con đường lên bản nhiều đoạn dựng như vách ngược, ông Lò Văn Đoàn trấn tĩnh chúng tôi bằng những câu chuyện về người Huổi Min, cứ như ông là người sinh ra và lớn lên ở Huổi Min chứ không phải vị lãnh đạo mới tinh của phường. Ngoài những “danh hiệu... nhất”, bản Huổi Min còn được nhắc đến như một điển hình là bản 4 không: Không trộm cắp, không người nghiện ma tuý, không người theo đạo và không người di cư. Mọi quy ước đề ra đều có sự tham gia của các gia đình trong bản, người duy nhất có quyền giám sát việc thực hiện là ông trưởng bản Lầu A Dính. Nhưng bây giờ bản Huổi Min đã có người làm đại biểu HĐND phường, có người là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, nên mọi cái tuân thủ theo những quy định chung của Nhà nước. Nhắc chuyện này, ông Lầu A Dính thì thầm vừa đủ nghe: “Trước có người về bản nói này nói nọ, nhưng bố không tin. Đứa nào theo người ta, bố từ mặt. Giờ thì bố yên tâm vì có người ở bản được đi họp hành trên phường, không lo làm sai vì không biết nữa”.

Bằng vào những gì nhìn thấy, nghe thấy ở Huổi Min, tôi có niềm tin về một cuộc sống thanh bình, một tương lai tươi sáng sẽ đến với người Huổi Min. Rất có thể, đường đến tương lai ấy là 10 năm, 20 năm, thậm chí nhiều hơn nữa, nhưng tôi tin, nhất định người Huổi Min làm được. Nhất định người Huổi Min sẽ có một cuộc sống tươi đẹp hơn nhờ tri thức và niềm tin trung trinh vào con đường có Đảng sáng soi...

Theo baodienbienphu.com.vn