Với điều kiện sản xuất nông nghiệp vẫn chiếm vị trí chủ đạo như tỉnh ta thì việc lúa đông xuân giảm năng suất, chăn nuôi gia súc “tăng trưởng âm” đã tác động rất lớn đến tốc độ phát triển kinh tế và lộ trình xóa đói giảm nghèo theo kế hoạch đã đề ra...

Lúa giảm năng suất

Lúa đông xuân là cây trồng chính, diện tích gieo cấy 7.936ha, tăng 0,22% so với vụ đông xuân năm trước, nhưng năng suất, sản lượng lại giảm. Năng suất lúa vụ đông xuân bình quân đạt 57,64 tạ/ha (giảm 0,98 tạ/ha), sản lượng 457.431 tấn. Vùng lòng chảo huyện Điện Biên có điều kiện sản xuất lúa thuận lợi nhất tỉnh và diện tích gieo cấy cũng lớn nhất. Nơi đây hội tụ đủ 4 yếu tố: nước, phân, trình độ thâm canh của nông dân và giống tốt. Chính vì vậy, đa số bà con gieo cấy lúa cao sản, lúa thơm làm hàng hóa. Điều này có mặt tích cực, bởi kinh tế thị trường, bà con biết hạch toán trồng loại lúa gì cho năng suất, giá trị kinh tế cao.

Quả thực, giống lúa thơm và IR64 của tỉnh Điện Biên nói chung, vùng lòng chảo Mường Thanh nói riêng đã “nức tiếng” không chỉ trong nước mà còn mang “danh thơm” ra nước ngoài. Tuy nhiên, gieo cấy quá tập trung vào một vài giống lúa cũng rất dễ xảy ra “mất mùa riêng” nếu thời tiết không thuận lợi, sâu bệnh xuất hiện, gây hại trên diện rộng như năm nay. Theo đánh giá của Phòng Nông nghiệp - PTNT huyện Điện Biên thì năng suất lúa giảm 2 tạ/ha. Bà Trần Thị Tuyết, Trưởng phòng Nông nghiệp - PTNT huyện Điện Biên cho rằng: Nguyên nhân lúa đông xuân giảm năng suất trước hết là do ảnh hưởng của đợt rét đậm rét hại kéo dài đầu vụ. Khả năng chịu rét của giống lúa thơm và IR64 kém, trong khi rét kéo dài gần 1 tháng đã làm nhiều diện tích lúa của huyện bị chết, số còn lại hạn chế khả năng đẻ nhánh. Chu kỳ sinh trưởng, phát triển của lúa thay đổi đã ảnh hưởng đến quá trình làm đòng, thời gian trổ bông, thụ phấn... Thời điểm lúa trổ bông, gặp nắng nóng và mưa rào xen kẽ, là điều kiện “lý tưởng” để các loại sâu bệnh phát sinh, gây hại. Mặc dù Phòng Nông nghiệp - PTNT huyện đã kịp thời chỉ đạo nông dân dùng các loại thuốc bảo vệ thực vật đặc trị phun cứu lúa, nhưng kết quả không như mong muốn.

Không loại trừ nguyên nhân nông dân tại một số xã trong tỉnh như: Thanh Nưa (huyện Điện Biên); Quài Tở (huyện Tuần Giáo)... xuống giống không đúng lịch thời vụ theo khuyến cáo của ngành Nông nghiệp. Tại các xã nói trên, bà con gieo cấy trước 7 - 10 ngày nên lúa trổ vào dịp rét, khả năng thụ phấn kém, hạt lép, hạt đen nhiều. Tại xã Quài Tở, năng suất bình quân lúa đông xuân chỉ đạt 25 tạ/ha, trong khi kế hoạch đề ra 58,6 tạ/ha. Một số bản như: bản Én, Đứa, Pậu, Pom Ban... năng suất lúa chỉ đạt 10 - 15% sản lượng so với vụ đông xuân năm trước. Ông Lường Văn Yên, Phó Chủ tịch UBND xã Quài Tở thừa nhận: Lúa đông xuân của xã giảm năng suất là do bà con không tuân thủ thời gian xuống đồng mà huyện và Sở Nông nghiệp - PTNT đã ấn định.

Đàn trâu, bò tăng trưởng... âm

Tận dụng lợi thế về điều kiện khí hậu, đất đai, bãi chăn thả, chính quyền các địa phương khuyến khích nông dân mở rộng phát triển chăn nuôi, nhất là trâu, bò. Tuy vậy, đến nay đàn trâu của tỉnh cũng chỉ có 109.815 con (giảm 3,1% so với cùng kỳ năm 2010); đàn bò 37.842 con, đạt 90,26% kế hoạch. Nguyên nhân đàn trâu, bò giảm là do ảnh hưởng của đợt rét và dịch bệnh LMLM, tụ huyết trùng đầu năm.

Dịp cuối tháng 1/2011, thời điểm rét đậm rét hại kéo dài cộng thêm dịch LMLM, tụ huyết trùng xuất hiện trên hầu hết các huyện, thị của tỉnh đã làm gần 2.000 con gia súc chết (chủ yếu bê, nghé). Những ngày sau đó, số trâu, bò chết tiếp tục tăng lên. Trước thực trạng hàng nghìn “đầu cơ nghiệp” của người nghèo đang bị chết dần, Sở Nông nghiệp - PTNT đã mời cán bộ thú y vùng I (Bộ Nông nghiệp - PTNT) lên giúp đỡ kiểm tra về mặt chuyên môn, dịch tễ. Sau thời gian kiểm tra tình hình dịch bệnh tại một số xã thuộc 2 huyện Mường Ảng và Điện Biên, cơ quan chuyên môn nhận định: trâu, bò chết do kết hợp nhiều loại bệnh và không loại trừ nguyên nhân do rét. Ông Nguyễn Khả Ngự, cán bộ thú y vùng I cho rằng: Tỷ lệ trâu bò chết do LMLM và tụ huyết trùng ở cả 3 thể (quá cấp, cấp tính và mãn tính) thường chỉ 0,5 - 1% so với số lượng mắc bệnh. Như thế cũng có nghĩa, phần lớn gia súc chết trong thời điểm đầu năm 2011 là do rét. Cũng theo ông Ngự thì khâu chăm sóc trâu, bò của bà con rất kém, thức ăn không đảm bảo. Thông thường, những ngày rét mướt, bà con cần nhốt gia súc ở nhà, che chắn chuồng trại cẩn thận, cho thêm thức ăn thô và tinh. Khi thời tiết xuống dưới 100C thì cần nấu cháo, bỏ thêm muối cho trâu bò ăn để tăng sức đề kháng và chất khoáng. Tuy nhiên, trên thực tế, mặc dù nhiệt độ ngoài trời đã xuống dưới 100C, nhưng rất nhiều gia đình vẫn thả rông gia súc trên rừng, có khi cả tuần hoặc 10 ngày mới kiểm tra 1 lần. Thức ăn không đảm bảo, cộng thêm dịch bệnh hoành hành, thời tiết thay đổi là nguyên nhân “cộng hưởng” làm số lượng gia súc chết hàng loạt. Ông Ngự nói: Với truyền thống chăn nuôi này, nếu Tây Bắc mà rét như Đông Bắc thì số lượng trâu bò của Điện Biên bị chết còn lớn nữa.

Không những năm nay mà trước đó (năm 2008), tỉnh ta cũng có trên 8.000 con gia súc chết rét và dịch bệnh. Đã có không ít gia đình từ chỗ cuộc sống khá giả, sau mùa rét lại trở thành hộ nghèo vì vay tiền ngân hàng mua trâu, bò nuôi nhưng chưa trả hết nợ. Mặc dù đã có “bài học” từ trước, nhưng do chậm thay đổi tư duy, nếp nghĩ, bà con vẫn chăn nuôi gia súc theo kiểu “có núi rừng thì lo gì thiếu thức ăn”; xem thường công tác tiêm vắc xin phòng dịch bệnh nên khi gặp điều kiện thời tiết bất lợi, dịch LMLM, tụ huyết trùng xuất hiện cùng thời điểm sẽ làm hàng nghìn còn trâu, bò - khối tài sản vô cùng lớn đối với những gia đình nghèo “không cánh mà bay”. Trâu bò chết rét, chết do dịch bệnh không chỉ chủ hộ nuôi thiệt hại mà còn ảnh hưởng không nhỏ đến tốc độ phát triển kinh tế nông nghiệp của tỉnh.

Theo baodienbienphu.com.vn