Sáng nào cũng vậy, anh Hờ A Tỉnh ở bản Há Dù phải dậy từ 3 giờ sáng đến mó nước cách nhà gần 10 km gùi nước về phục vụ cho sinh hoạt. Anh Tỉnh tâm sự: “Nếu đi muộn phải ngồi chờ xếp hàng để lấy nước vì các nguồn nước từ khe đá, khe đầu nguồn đang dần cạn kiệt. Ngày xưa khi rừng còn nhiều chẳng thiếu nước như bây giờ, biết phá rừng làm mất nước nhưng không ai chịu nghe, cứ phá rừng làm nương, phá rừng lấy gỗ, nước cạn dần dân khổ lắm ”.

Trung Ghênh là một bản nằm ở vị trí cao  nhất của xã Sá Tổng, quanh năm người dân nơi đây phải đi cõng nước tận khe suối giáp bản Sá Tổng, ước tính cả đi lẫn về  gần 3 giờ đồng hồ. Anh Giàng Bia Hồ, chủ tịch UBND xã cho biết: “Không riêng gì hai bản kể trên, các bản như: Há Lìa, Há Mò Lừ, Sà Phìn, Đề Dê... ngay cả bản Dế Da trung tâm xã vào mùa khô cũng thiếu nước. Hầu như 12 bản của xã đều trong tình trạng thiếu nước sinh hoạt quanh năm. Đây là chuyện lạ đối với xã Sá Tổng vì những năm trước đây chỉ một số bản thiếu nước vào mùa khô, nay thì khác rồi, nước ngày càng cạn kiệt”.

Những bản được Nhà nước đầu tư đường ống và bể chứa nước được coi là những bản có nguồn nước dồi dào hơn cả như: Phi Hai, Sà Phìn, Xá Ninh... nhưng vào mùa khô nguồn nước cũng vơi dần, dân bản và các thầy, cô giáo hàng ngày phải đi lại mất rất nhiều thời gian mới lấy được nước về dùng chỉ trong một ngày.

Cô giáo Nguyễn Thị Thúy, Giáo viên dạy ở bản Há Lìa tâm sự: “Đường dốc và xa em không thể cõng nước được, phải thuê dân bản gùi nước mỗi can 20 lít em trả họ 15.000 đồng và em phải thuê suốt cả năm học”.

Ông Hầu A Lầu, nguyên Hiệu trưởng Trường Tiểu học Sá Tổng kể: “Những năm tôi còn làm quản lý ở trường, đến bản nào nguồn nước cũng có. Những bản trước đây dồi dào nguồn nước như Sà Phìn, Xá Ninh nước xả tràn bể ngày đêm giờ cũng khan nước; những bản trước đây có ít như Há Lìa, Trung Ghênh giờ thì cạn cả rồi, phải đi rất xa lấy nước về dùng”.

Có thể thấy nguyên nhân thì nhiều nhưng cái chính ở đây là do ý thức của nhân dân đã không biết bảo vệ nguồn tài nguyên nước. Chặt phá rừng làm nương tràn lan, ý thức bảo vệ hệ thống đường ống dẫn nước, bể chứa chưa tốt; trâu bò thả rông phá vỡ, làm gãy đường ống dẫn nước... là những nguyên nhân xảy ra thiếu nước nơi đây. Một điều rất dễ nhận thấy ở Sá Tổng những cánh rừng già dần mất đi; rừng tái sinh chủ yếu là cỏ lau, cỏ gianh, cây leo, những quả đồi trọc lóc phô tầng đất sỏi ruồi, đất ba- zan đỏ quạnh phản ánh rõ rằng: rừng đã cạn, đã bị người dân chặt phá làm nương rẫy, diện tích khoanh nuôi rừng tái sinh phát triển chưa rộng, hiện tượng nhân dân khai thác gỗ trái phép ở những cánh rừng đầu nguồn vẫn xảy ra. Rừng cây lâu năm cạn dần, độ dốc lớn, lượng mùn trong đất bị sói mòn dẫn đến đất trồng bị hoang hóa, kéo theo nguồn tài nguyên nước cũng vì thế mà cạn kiệt. Một thời, Sá Tổng được tiếng là giàu tài nguyên nước, rừng, đời sống của bà con dân bản nơi đây khấm khá, ổn định. Nay phải đối mặt với khô hạn, thiếu nước do phá rừng hủy hoại môi trường sống, bà con bắt đầu lo cho tương lai của con cháu mình. Đã nhận thức ra nguy hại của phá rừng nhưng nguồn nước chưa thể về với Sá Tổng khi mà việc khắc phục hậu quả do chính con người gây ra không thể một sớm, một chiều. Bất chợt tôi nghĩ, Sá Tổng chỉ cách TX. Mường Lay chục km theo quốc lộ 6, biết đâu một ngày nào đó phải chở nước từ Mường Lay về cho Sá Tổng nếu ngay từ bây giờ không có những giải pháp cấp bách trong việc trồng rừng, bảo vệ rừng.

Theo www.baodienbienphu.com.vn