Cùng với sự nỗ lực của chính quyền các cấp, doanh nghiệp và phía người dân, đến nay, toàn tỉnh đã trồng hơn 3.600ha cây cao su.

Để tránh việc xảy ra tranh chấp, đặc biệt khi vườn cây có sản phẩm, cuối tháng 8 vừa qua, UBND tỉnh cùng với Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam có buổi làm việc, bàn thảo xung quanh phương án hợp tác với dân góp đất trồng cao su. Tại hội nghị này, nhiều vấn đề được quan tâm, tháo gỡ với mục đích, tìm tiếng nói chung giữa người dân với doanh nghiệp...

Bất cập từ việc phân chia lợi nhuận bằng cổ tức

Ông Nguyễn Đồng Phú, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam khẳng định: Quan điểm của Tập đoàn là phát triển cây cao su trong toàn quốc, đặc biệt với tỉnh Điện Biên cần được quan tâm hơn cả. Bởi đây là vùng còn nhiều khó khăn. Tập đoàn mong muốn được góp phần cùng với Đảng, chính quyền địa phương tìm giải pháp giúp dân xóa đói giảm nghèo, khai thác tiềm năng, lợi thế vùng. Lợi ích của người dân góp đất trồng cao su luôn được Tập đoàn quan tâm và xem đó là cơ sở để thu hút người dân tham gia phát triển dự án. Do đó, lựa chọn phương án phân chia lợi nhuận theo hình thức nào là do người dân quyết định, song đảm bảo quyền lợi của người dân và doanh nghiệp.

Ngược thời gian hơn 4 năm về trước, đó là khi dự án phát triển cây cao su được triển khai trên địa bàn tỉnh ta, phương án người dân góp đất (10 triệu đồng/ha) cho doanh nghiệp thành lập công ty cổ phần để trồng cao su và trở thành cổ đông trong công ty. Tuy nhiên, đến thời điểm này, khi đưa ra bàn thảo, hầu hết đại biểu các huyện trong vùng dự án cho rằng, phương án chia cổ tức không phù hợp do cả nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan, khó hiểu với trình độ của người dân. Theo ông Nguyễn Hữu Hiệp, Phó Chủ tịch UBND huyện Mường Ảng: Năm 2008, giá trị góp đất của người dân là 10 triệu đồng/ha, với mức đầu tư của doanh nghiệp là 120 triệu đồng/ha. Song, đến nay mức đầu tư cho 1ha trồng cao su đã “đội” lên 167 triệu đồng, trong khi giá trị quyền sử dụng đất của nông dân góp đất vẫn không thay đổi. Điều đó, đồng nghĩa với việc lợi nhuận chia bằng cổ tức sẽ ít, thiệt thòi thuộc về phía người dân. Mặt khác, việc phân chia lợi nhuận bằng cổ tức sẽ dẫn đến người dân khó kiểm soát được chi phí sản xuất của doanh nghiệp nhằm giảm lợi nhuận...

Phân chia sản lượng là phương án tối ưu

Với những bất cập mà phương án phân chia lợi nhuận bằng cổ tức gặp khó khăn, thì phương án phân chia lợi nhuận theo sản lượng nhận được sự nhất trí của các đại biểu. Đó là thực hiện phân chia lợi ích bằng hình thức chia sản lượng cao su sau khi khai thác. Phía công ty trực tiếp quản lý vốn khai hoang, xây dựng, chăm sóc vườn cây, trồng mới và quy trình kỹ thuật... nên luôn bảo toàn được vốn đầu tư, vườn cây và sản phẩm của liên kết. Tâm lý chung sợ mất đất của người dân không còn, bởi kết thúc thời gian liên kết (có thể theo 1 chu kỳ (27 năm), 2 chu kỳ (54 năm), đất vẫn là của họ. Mặt khác, phương án phân chia sản lượng sẽ tránh được tâm lý người dân sợ công ty tăng chi phí sản xuất để giảm lợi nhuận như hình thức phân chia lợi nhuận bằng cổ tức.

Để đảm bảo lợi ích cho người dân góp đất, tỷ lệ phân chia được tính theo năng suất bình quân vườn cây cao su mỗi năm hoặc theo khu vực. Sau khi được chia sản lượng, người dân sẽ bán mủ cho công ty theo giá thị trường. Người dân được nhận vào làm công nhân sẽ chịu sự điều phối, phân công công việc, quản lý lao động của công ty, đất của dân sẽ do công ty quản lý. Tuy nhiên, để đảm bảo cho sự liên kết bền vững giữa người dân góp đất trồng cao su và doanh nghiệp, vấn đề nông dân sống ra sao khi vườn cây cao su trong giai đoạn kiến thiết. Ông Phạm Đức Hiển, Giám đốc Sở Nông nghiệp – Phát triển nông thôn, cho rằng: Để tạo điều kiện cho Công ty thực hiện dự án đảm bảo yếu tố liền vùng, liền khoảnh, thuận lợi cho doanh nghiệp trong khâu thu hoạch, vận chuyển, chế biến sản phẩm, nhiều vùng, người dân đã góp toàn bộ diện tích đất nương của gia đình nên không còn đất để sản xuất lương thực. Chính sách hỗ trợ cho người dân trồng xen cây lương thực trong vườn cây cao su giai đoạn kiến thiết đã có, nhưng thực tế không phải nơi nào cũng có thể trồng và nơi nào dân muốn là trồng được. Vì phụ thuộc vào tiến độ khai hoang, thời vụ trồng mới hàng năm của Công ty. Mặt khác, năng suất cây lương thực trồng trong vườn cao su thấp, không đảm bảo lương thực cho người dân có đất chuyển sang trồng cao su. Trong khi đó, vườn cao su trong giai đoạn kiến thiết là 7 năm (chưa có sản phẩm phân chia), 4 năm đầu dân được trồng xen và 3 năm tiếp theo dân không được trồng xen (theo quy định). Thời gian không được trồng xen cây lương thực, công ty và Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ gạo cho người góp đất. Bởi cây cao su không chỉ là cây đa mục đích, góp phần phủ xanh đất trống đồi núi trọc mà còn là cây được tỉnh xác định là cây mũi nhọn, giúp nông dân xóa đói giảm nghèo. Cùng chung quan điểm đó, theo đồng chí Hoàng Văn Nhân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh: Quan điểm của tỉnh cho dân “cần câu” chứ không cho con cá, tránh tâm lý chây ỳ, ỷ lại vào Nhà nước của một bộ phận đồng bào dân tộc, song căn cứ vào điều kiện thực tiễn, cần hỗ trợ gạo cho dân trong 3 năm không thể trồng xen cây lương thực như chính sách hỗ trợ gạo cho người dân trồng rừng là điều cần thiết và sẽ thu hút được người dân liên kết trồng cao su, giúp sự liên kết bền vững giữa doanh nghiệp với người dân bền vững hơn.

Sớm thống nhất tỷ lệ phân chia

Xác định việc phân chia sản lượng là phương án tối ưu, song tỷ lệ phân chia như thế nào để thống nhất, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa người dân và doanh nghiệp nhận được nhiều đóng góp hơn cả. Với mục tiêu đặt ra, giá trị người dân nhận được không thấp hơn so với các phương án hiện đang áp dụng; thu nhập của người dân phù hợp với người dân trong khu vực và cao hơn thu nhập khi trồng các loại cây khác. Về phía Tập đoàn, sau khi phân tích những thế mạnh cũng như khó khăn trong việc triển khai dự án phát triển cây cao su ở Điện Biên, tỷ lệ chia sản phẩm người góp đất mà Tập đoàn đưa ra là 6% trên sản lượng vườn cây. Tổng hợp ý kiến của đại biểu các địa phương vùng dự án, đồng chí Hoàng Văn Nhân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh phân tích: Năng suất bình quân mủ cao su đạt 1,6 tấn/ha/năm. Với giá bán trên thị trường 65 triệu đồng/tấn. Tổng doanh thu cả chu kỳ (19 năm) gần 2 tỷ đồng. Bình quân doanh thu mỗi năm đạt 76 triệu đồng/ha (Chia cho cả giai đoạn là 26 năm trong đó có 7 năm đầu kiến thiết). Như vậy, để người góp đất có thu nhập cao hơn thu nhập 1ha trồng lúa nương (sản lượng trung bình đạt 1 – 1,2 tấn thóc), tỷ lệ chia sản phẩm cho người góp đất là 9% trên sản lượng vườn cây. Có như vậy, người dân mới có thể xóa được đói và giảm được nghèo từ loài cây được mệnh danh là “vàng trắng” này.

Thiết nghĩ, thống nhất được tỷ lệ phân chia, có phương án hợp tác giữa doanh nghiệp với người dân sớm ngày nào thì người dân sẽ yên tâm giao đất, tham gia phát triển dự án và chắc chắn một điều rằng doanh nghiệp sẽ không bao giờ thua thiệt.

Theo baodienbienphu.com.vn