Thực hiện Dự án phát triển cây cao su, huyện Tuần Giáo quy hoạch trồng 9.502ha cao su trên địa bàn 5 xã: Mùn Chung, Mường Mùn, Chiềng Sinh, Nà Sáy và Mường Thín. Năm 2009, kế hoạch trồng 600ha cao su tại 2 xã Nà Sáy, Chiềng Sinh. Qua 9 tháng, đến nay, tiến độ thực hiện dự án mới chỉ dừng ở giai đoạn đầu tiên của quy trình với kết quả hết sức khiêm tốn: khai hoang 210ha đất (đạt 35% kế hoạch), vạch tuyến 5km đường giao thông liên lô, san ủi 1km đường.

Chúng tôi có mặt tại xã bản Nà Sáy 1 và 2, xã Nà Sáy, 170ha đất nương rẫy đã được Công ty Cổ phần cao su Điện Biên khai hoang san ủi tạo mặt bằng nhưng hiện vẫn “nằm im” chờ ngày hạ băng, đào hố. Riêng xã Chiềng Sinh, bước đầu Công ty san ủi trên 40ha đất, nhưng quá trình khảo sát cho thấy quỹ đất phân tán nhỏ lẻ, khó có thể mở được đường giao thông liên lộ nên tạm thời doanh nghiệp dừng việc thi công. Như vậy, mùa trồng đã qua gần 2 tháng nhưng vẫn chưa có cây cao su nào được bén rễ sinh trưởng trên đất Tuần Giáo.

Tại buổi làm việc với Đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh về phát triển cây cao su, lãnh đạo huyện Tuần Giáo thẳng thắn nêu những nguyên nhân khiến dự án đến nay gần như vẫn “dậm chân tại chỗ”. Theo ông Lò Văn Hoàn, Phó Chủ tịch UBND huyện Tuần Giáo cho biết: Huyện đã lập kế hoạch và chỉ đạo cơ sở từng bước thực hiện. Đồng thời phối hợp với Công ty CPCS Điện Biên và các đoàn thể tổ chức nhiều cuộc họp tuyên truyền về chủ trương chính sách, quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của người dân khi tham gia dự án. Do công tác tuyên truyền chưa sát sao, quá trình thực hiện dự án chưa thực sự công tâm, trách nhiệm nên làm chậm tiến độ, nhất là sự non yếu của công tác mặt trận và dân vận tại cơ sở. Không ít người dân chưa hiểu thấu đáo về chủ trương, chính sách hỗ trợ của Nhà nước; quyền lợi và trách nhiệm khi góp đất cổ phần trồng cao su nên chưa thực sự tin tưởng vào hiệu quả kinh tế. Cao su không phải là loài cây bản địa, không được phổ biến quy trình kỹ thuật, biện pháp trồng, chăm sóc, bà con lo sẽ không đạt hiệu quả. Hơn nữa, xưa nay bà con chỉ quen lối canh tác sản xuất thuần nông trên đất nương rẫy, khi tiếp cận với phương thức làm kinh tế mới, nhiều người nảy sinh tâm lý băn khoăn, lo sợ khi góp vốn bằng quyền sử dụng đất sẽ không còn đất sản xuất, thiếu nơi chăn thả gia súc, cuộc sống khó đảm bảo.

Sự chậm trễ trong việc thành lập Ban chỉ đạo, tổ giúp việc cũng gây ảnh hưởng không nhỏ. Thực tế, sau khi xảy ra sự cố người dân bản Nà Sáy 1 đập phá lán trại, ngăn cản việc thi công của công nhân Công ty, đến ngày 22/12/2008 huyện mới thành lập Ban chỉ đạo chương trình và hơn 2 tháng sau mới thành lập tổ giúp việc. Ngoài cuốn Hỏi và đáp do Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy biên soạn, đến thời điểm này vẫn chưa có tài liệu chính thức giới thiệu quy trình, kỹ thuật, biện pháp chăm bón cây để tuyên truyền cho người dân

Chúng tôi có cuộc tiếp xúc với bà con xã Nà Sáy, nhiều người dân tỏ ra bức xúc về việc "đốt cháy" giai đoạn trong quá trình giải quyết thủ tục đất đai của Công ty CPCS Điện Biên. Đây cũng là vấn đề khiến chính quyền địa phương lúng túng và chưa tìm được giải pháp tháo gỡ khó khăn để tiếp tục triển khai dự án. Trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp của nhiều hộ trước đây không có mốc giao giới và sơ đồ cụ thể, nhiều diện tích đất trong vùng quy hoạch chưa được đo, quy chủ, xác định trạng thái và chuyển đổi mục đích sử dụng rừng. Nhiều diện tích đất lâm nghiệp trước đây do Dự án 661 cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo nhóm hộ, nên việc xác định ranh giới của từng hộ gặp nhiều khó khăn. Lý giải việc nhiều hộ dân ở xã Chiềng Sinh kiên quyết giữ đất, không giao cho dự án là do Công ty nóng vội tiến hành khai hoang, san ủi mặt bằng, một số tài sản trên đất chưa làm thủ tục thanh lý. Hiện cơ quan chức năng không có căn cứ, hiện trạng đất để đo và lập phương án bồi thường.

Theo khuyến cáo của cơ quan chuyên môn, đối với khí hậu vùng Tây Bắc, thời vụ trồng để đảm bảo cho cây cao su sinh trưởng khoẻ mạnh chậm nhất là ngày 15/7 hằng năm. Mùa trồng cao su đã qua, kế hoạch trồng 100ha cao su (sau khi điều chỉnh) trong năm 2009 không thực hiện được. Cần tăng cường sự phối hợp đồng bộ giải quyết dứt điểm vấn đề đất đai, chuẩn bị các điều kiện để mùa trồng cao su năm 2010 đạt hiệu quả. Hầu hết các hộ tham gia dự án là hộ nghèo, để khuyến khích người dân tham gia, cần đảm bảo đời sống sinh hoạt cho bà con, thực hiện tốt các chính sách đền bù, hỗ trợ, bố trí lao động làm việc. Huyện đang chủ trương tập trung giải quyết những khó khăn vướng mắc, trong đó ưu tiên hàng đầu là việc tuyên truyền đầy đủ nội dung Quyết định 25 của UBND tỉnh về chủ trương chính sách hỗ trợ phát triển cây cao su; phổ biến quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của người dân khi tham gia góp vốn bằng quyền sử dụng đất; định mức kinh tế kỹ thuật cụ thể đối với mỗi quy trình.
 

Theo BĐBP