Kể từ khi được thành lập đến nay, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng uỷ, Hội đồng thành viên, Ban Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam, sự phối hợp của địa phương, sự đồng tình ủng hộ của cán bộ và nhân dân các dân tộc trên địa bàn, Công ty đã triển khai trồng mới được 3.333,14 ha, trong đó diện tích trồng mới ở Mường Chà là 420,93 ha; Tuần Giáo là 369,4 ha; Mường Nhé là 216,71 ha; Mường Ảng là 46,37 ha… Việc trồng mới được Công ty chỉ đạo tuân thủ triệt để yêu cầu kỹ thuật, nên tỷ lệ sống của cây khá cao (đạt 80%). Những diện tích đã trồng, hiện Công ty đã và đang thực hiện trồng dặm, phát chăm sóc, tạo tán, phun kích thích sinh trưởng, phun diệt cỏ đảm bảo đúng quy trình kỹ thuật.

Trong hoạt động trồng mới, Công ty đặc biệt chú ý tới công tác tạo giống sao cho phù hợp với điều kiện khí hậu nơi đây. Năm 2010, Công ty đã sản xuất được trên 100 vạn cây giống Stump bầu tầng lá, cung ứng đủ giống cho việc trồng mới và phục vụ trồng dặm cho vườn cây đã trồng năm 2009 và một phần diện tích trồng năm 2010 cũng như chuẩn bị giống cho việc trồng mới, trồng dặm cho năm 2011. Cùng với việc tổ chức tạo giống Stump bầu tầng lá, Công ty đã nghiên cứu và chủ động sản xuất giống YITC 77-4 có nguồn gốc từ Trung Quốc phục vụ cho việc trồng mới trên cao trình 700 m và tiểu vùng khí hậu khắc nghiệt để triển khai trồng mới trong năm 2011 và những năm tiếp theo. Đến nay, Công ty đã xây dựng được 2,5 ha vườn nhân giống trên địa bàn huyện Mường Nhé, Mường Chà và Điện Biên, gồm các loại giống do Viện Nghiên cứu cao su Việt Nam cung cấp cùng với giống nhập ngoại để hình thành và xây dựng một đơn vị sản xuất giống đáp ứng một phần cho nhu cầu công tác giống năm 2011, tiến tới chủ động hoàn toàn về nhu cầu cây giống của Công ty từ năm 2012 trở đi và cung cấp một phần nhu cầu cây cao su giống cho các Công ty khác trong khu vực Tây Bắc và các công ty ở miền Trung. Theo kế hoạch, năm 2011, Công ty sẽ cung ứng cho các công ty trồng cao su trên 400.000 cây giống YITC 77-2 và YITC 77-4.

Cùng với việc tạo giống, Công ty cũng tập trung chỉ đạo công tác giám sát các hạng mục, công trình xây dựng cơ bản, chỉ đạo quyết toán dứt điểm các công trình đã hoàn thành. Đồng thời, quy hoạch, tạo mặt bằng phục vụ xây dựng và ổn định các khu dân cư, làng công nhân cao su cho các hộ gia đình cán bộ công nhân viên tại các vùng trồng cao su tập trung. Công ty đã xây dựng được 10 căn nhà ở cho các hộ gia đình với tổng diện tích 857 m2 và các công trình khác như nhà kho, đường điện, hệ thống nước sinh hoạt, sân chơi,… phục vụ nhu cầu sinh hoạt của gia đình cán bộ công nhân viên.

Điểm đáng chú ý, mức thu nhập của công nhân của Công ty được đánh giá là cao nhất trong Dự án trồng cao su tại Tây Bắc. Công ty đã xây dựng chế độ trả lương trên cơ sở năng suất lao động gắn với chính sách vùng đồng thời có xem xét về thời gian cống hiến, gắn bó của người lao động với Công ty; xây dựng cơ chế giám sát để đảm bảo tiền lương theo đơn giá được trả đến tay người lao động kịp thời. Trong năm 2010, mức lương bình quân lao động toàn Công ty đạt 3.085.000 đồng/người/tháng. Ngoài xây dựng chế độ trả lương, Công ty cũng rất coi trọng các chế độ bảo hiểm cho người lao động. Tính đến 31/5/2011, đã có 281 người tham gia đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, số còn lại đang trong quá trình hoàn thiện hồ sơ. Trong năm 2010, Công ty đã tiến hành cấp 2 đợt bảo hộ lao động cho 565 cán bộ công nhân viên và người lao động cũng như các gia đình nhận khoán chăm sóc vườn cao su với số tiền trên 240 triệu đồng.

Ngoài triển khai trồng cao su tại Điện Biên, Công ty đã triển khai thực hiện dự án phát triển cây cao su tại Lào. Công ty đã tổ chức 14 đoàn công tác với 51 lượt cán bộ sang khảo sát, đàm phán các nội dung thoả thuận, hình thức đầu tư, phân chia lợi nhuận, tìm kiếm nguồn giống và địa điểm xây dựng nhà máy chế biến mủ cao su. Hiện, hồ sơ xin cấp giấy phép đầu tư đã hoàn thành và đang trình chính phủ Lào. Để dự án sớm đi vào hoạt động, Công ty đã thành lập và kiện toàn cơ cấu tổ chức Công ty TNHH một thành viên Cao su Điện Biên - Bắc Lào. Công ty cũng đã thuê nhà tại tỉnh U Đôm Xay để làm văn phòng làm việc, đồng thời nhận chuyển nhượng vườn gỗ tháp giống YITC 77-4; 77-2 với diện tích 2 ha trên 9.000 gốc; cử cán bộ kỹ thuật trực tiếp quản lý chăm sóc để khai thác mắt ghép trước mắt phục vụ việc sản xuất giống của Công ty tại Việt Nam, sau đó là sản xuất giống phục vụ Dự án trồng 3.000 ha cao su tại Lào. Để tạo thuận lợi cho các bước tiếp theo của chương trình phát triển trồng cao su tại Lào, Công ty liên tục cử các đoàn công tác làm việc với chính quyền địa phương nước bạn để thoả thuận vấn đề thu hồi đất, cấp đất, thuê đất phục vụ dự án, đồng thời gặp gỡ dân bản nước bạn để tuyên truyền chính sách đầu tư của Công ty tại địa phương.

Việc Công ty buộc phải dựng hàng rào dây thép gai ở rừng cao su
mới trồng ngăn trâu, bò thả rông đã làm tăng chi phí sản xuất
 (Ảnh: Đặng Hiếu)

Tuy đã đạt được những thành công bước đầu trong việc khai hoang và trồng mới cây cao su, nhưng cũng còn một số tồn tại cần sớm được khắc phục, đó là:

Việc đầu tư phát triển cao su là một lĩnh vực hoàn toàn mới, cả về loại hình đầu tư (liên kết với người dân để đầu tư) và nội dung đầu tư (cây cao su - một loại cây lần đầu tiên được trồng thử nghiệm ở vùng Tây Bắc). Trước đây, trên địa bàn địa phương đã có một số dự án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi như cây trẩu, cây cánh kiến, cây mắc ten,… nhưng không thành công. Trong khi đó, cây cao su phải trồng 7 năm mới khai thác, nên chưa thấy ngay được hiệu quả, nên người dân chưa thật sự tin tưởng, làm cho việc triển khai thực hiện các thủ tục thu hồi đất, giao đất trồng cao su còn chậm, không đáp ứng được yêu cầu thời vụ cây trồng; có nơi đất đã được giao nhưng người dân giữ không cho Công ty triển khai trồng cao su; việc phối hợp giải quyết thủ tục thanh lý rừng, thu hồi việc giao đất lâm nghiệp chậm dẫn đến thủ tục bàn giao đất chậm, ảnh hưởng lớn đến kế hoạch trồng mới hàng năm của Công ty.

Với một diện tích lớn và quy mô ngày càng mở rộng, công việc nhiều trong khi lực lượng lao động địa bàn ít, thời vụ trồng cao su trùng với vụ sản xuất của nhân dân nên việc huy động lao động tại chỗ gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, công tác chăm sóc vườn cây cao su còn hạn chế.

Công tác bảo vệ vườn cây cũng gặp nhiều khó khăn do tập quán đốt nương làm rẫy, chăn nuôi theo lối truyền thống của đồng bào địa phương với số lượng lớn đàn trâu, bò thả rông, không có chuồng trại. Trong năm 2010, tình trạng vườn cây cao su bị xâm hại do gia súc phá hoại hoặc do người dân đốt nương xảy ra thường xuyên, với trên 70 vụ, làm thiệt hại khá lớn cho Công ty. Điển hình như ở Mường Nhé, đã xảy ra việc một số hộ gia đình dân tộc Mông di cư từ nơi khác đến ở tại các bản Nậm Pố và Huổi Trạ đã phá trắng 88,29 ha cao su đã trồng năm 2009-2010…

Ông Đỗ Anh Minh (mặc áo trắng) kiểm tra khả năng
cho mủ của cây cao su 3 năm tuổi (Ảnh: Đặng Hiếu)

Để sớm khắc phục những tồn tại đang hiện hữu, chính quyền địa phương các cấp cần đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện chính sách, nhận thức ở một số ngành, địa phương để tránh sự hoài nghi về hiệu quả của cây cao su. Đồng thời, lãnh đạo tỉnh cần tiếp tục chỉ đạo chính quyền các huyện đẩy nhanh tiến độ thực hiện việc xây dựng các công trình ngoài hàng rào hỗ trợ cho doanh nghiệp theo Quyết định số 143/QĐ-UBND ngày 29/1/2011 của UBND tỉnh, cũng như Quyết định số 16/2001/QĐ-UBND ngày 30/5/2011 về hỗ trợ phát triển cây cao su trên địa bàn tỉnh Điện Biên giai đoạn đến năm 2020 để tạo điều kiện cho Công ty ổn định sản xuất.

Theo ông Đỗ Anh Minh, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần cao su Điện Biên, Dự án phát triển cao su trên địa bàn Tây Bắc nói chung và Điện Biên nói riêng là chủ trương lớn của Đảng và Chính phủ nhằm chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tạo việc làm, xoá đói giảm nghèo và phủ xanh đất trống đồi núi trọc. Vì vậy, đề nghị Trung ương có chính sách hỗ trợ như dùng nguồn khác như vốn khoanh nuôi bảo vệ rừng, vốn xoá đói giảm nghèo đầu tư cho doanh nghiệp vay với lãi suất thấp để đầu tư trồng cao su; có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đào tạo nguồn nhân lực, chỉ đạo địa phương đẩy mạnh xây dựng các công trình đầu tư hỗ trợ doanh nghiệp về đường giao thông, điện, nước đến chân hàng rào doanh nghiệp để khuyến khích đầu tư…

Theo www.cpv.org.vn