Mường Nhé được thành lập ngày 14/1/2002, khi đó huyện có 6 xã là Nà Hỳ, Chà Cang, Mường Toong, Mường Nhé, Sín Thầu và Chung Chải đều là các xã đặc biệt khó khăn. 4 năm sau, ngày 21/3/2006, theo Nghị định của Chính phủ, 5 xã mới của huyện thành lập gồm: Nà Khoa, Nà Bủng (tách ra từ xã Nà Hỳ); Pa Tần (tách ra từ xã Chà Cang); Quảng Lâm, Nậm Kè (tách ra từ xã Mường Toong). 3 năm sau (ngày 16/4/2009), Mường Nhé lại thành lập thêm 5 xã mới, đó là: Nậm Vì (tách ra từ xã Mường Nhé); Na Cô Sa (tách ra từ xã Quảng Lâm); Pá Mỳ (tách ra từ xã Nậm Kè); Sen Thượng (tách ra từ xã Sín Thầu) và Leng Su Sìn (tách ra từ xã Chung Chải).

7 năm (2002-2009), từ 6 xã tăng lên 16 xã, trong đó có xã Mường Toong tách thành 5 xã (Mường Toong, Quảng Lâm, Nậm Kè, Na Cô Sa và Pá Mỳ). Thành lập xã mới là để thuận lợi trong công tác quản lý, điều hành phù hợp với trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ cơ sở. Huyện Mường Nhé rộng gấp 3 lần tỉnh Bắc Ninh, địa hình chia cắt, dân cư thưa thớt, sống phân tán, trình độ dân trí thấp. Chia tách xã, việc phải lo đầu tiên là có cán bộ, công chức cùng số người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã.

Theo Nghị định 92/NĐ-CP ngày 22/10/2009 của Chính phủ về chức danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và những người hoạt động không chuyên trách, tối thiểu mỗi xã được bố trí 21 cán bộ, công chức và 19 người hoạt động không chuyên trách. Như vậy, để có đủ cán bộ của 16 xã, huyện Mường Nhé cần 336 cán bộ, công chức xã và 304 người hoạt động không chuyên trách.

Đồng chí Pờ Diệp Sàng-Bí thư Huyện uỷ cho biết: Đến nay, Mường Nhé có 257 cán bộ, công chức xã, còn thiếu 79 người; cán bộ hoạt động không chuyên trách thiếu 71 người. Tổng cộng về số lượng thiếu 150 người.

Còn về tổ chức cơ sở Đảng và đảng viên, hết quý 1/2011, huyện Mường Nhé còn 127/153 bản chưa có chi bộ, 59 bản, 5 trạm y tế xã chưa có đảng viên. Việc có tới 2/3 số thôn, bản không có chi bộ và còn 59 bản không có đảng viên khiến vai trò hạt nhân lãnh đạo của tổ chức cơ sở Đảng, tính tiên phong, gương mẫu, đi trước làm gương cho dân bản noi theo của người đảng viên không được phát huy, ảnh hưởng trực tiếp đến việc triển khai, tổ chức thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ở cơ sở.

Còn “kỷ lục” thứ hai là tăng dân số từ di dân tự do và tăng thôn, bản. Khi mới thành lập, huyện có 2 vạn dân sinh sống tại 106 bản. Nay đã là 6 vạn dân của 153 thôn, bản. Về số lượng thôn, bản, trên thực tế khó thống kê chính xác do tình trạng di dân tự do ồ ạt vào địa bàn. Trong vòng 13 năm, từ 1998 đến tháng 3/2011, có 6.584 hộ, với 41.134 khẩu di cư vào Mường Nhé. Dân di cư tự do chiếm tới 3/4 dân số toàn huyện, chủ yếu là người Mông từ các nơi khác đến. Đồng bào vào cả vùng lõi Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé phá rừng làm nương, canh tác vài ba năm lại đi nơi khác, gây khó khăn cho công tác quản lý xã hội trên địa bàn, nhất là việc quản lý nhân khẩu, hộ khẩu và phá vỡ quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, gây lãng phí sự đầu tư cơ sở hạ tầng của Nhà nước.

Đồng chí Lò Văn Sung-Bí thư Đảng uỷ xã Nậm Kè cho biết: Bộ máy của xã đến nay mới bố trí được 17/21 định biên theo quy định của Chính phủ. Hiện đang thiếu 4 vị trí: cán bộ địa chính, tư pháp-hộ tịch, văn hoá-xã hội và văn phòng.

Với xã vùng cao, diện tích tự nhiên rộng  tới 15.392,35ha, địa hình rừng núi hiểm trở, từ trung tâm xã đến bản xa nhất phải đi cả ngày trời, dân số phần nhiều là dân di cư tự do thì việc thiếu những vị trí cán bộ, nhất là cán bộ địa chính, tư pháp-hộ tịch thì công việc đăng ký nhân khẩu, hộ khẩu, nắm tâm tư, nguyện vọng của người dân ai làm?.

Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 của Chính phủ về đăng ký và quản lý hộ tịch, điều 82 quy định: Cán bộ tư pháp-hộ tịch có nhiệm vụ thụ lý hồ sơ, kiểm tra, xác minh và đề xuất với Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã xem xét, quyết định việc đăng ký hộ tịch; thường xuyên kiểm tra và vận động nhân dân đi đăng ký kịp thời các sự kiện hộ tịch. Đối với những khu vực người dân còn bị chi phối bởi phong tục, tập quán hoặc điều kiện đi lại khó khăn, cán bộ tư pháp-hộ tịch phải có lịch định kỳ đến tận nhà dân để đăng ký những sự kiện hộ tịch đã phát sinh; tổng hợp tình hình và thống kê chính xác số liệu hộ tịch để Uỷ ban nhân dân cấp xã báo cáo Uỷ ban nhân dân cấp huyện theo định kỳ 6 tháng, 1 năm; tuyên truyền, phổ biến, vận động nhân dân chấp hành các quy định pháp luật về hộ tịch…

Bằng ấy việc với 01 cán bộ tư pháp-hộ tịch ở một xã như Nậm Kè thật khó làm hết, kể gì đến nay xã chưa bố trí được người vào chức danh này. Một khi cán bộ hộ tịch không hoàn thành nhiệm vụ thì chính quyền xã làm sao quản lý được những biến động nhân khẩu, hộ khẩu trên địa bàn và hẳn là người dân phải chịu thiệt thòi trong việc thụ hưởng các chế độ, chính sách của Nhà nước. Ở Mường Nhé, người dân di cư tự do chưa được đăng ký hộ khẩu, hộ tịch còn nhiều. Đó là nguyên nhân trực tiếp, cụ thể, còn nguyên nhân sâu xa, bao trùm là sự xa dân, không nắm được thực tế ở thôn, bản cùng tâm tư, nguyện vọng của người dân của cấp uỷ, chính quyền cơ sở, của những cán bộ, đảng viên, công chức trong bộ máy của chính quyền xã. Việc xảy ra tại bản Huổi Khon, xã Nậm Kè những ngày đầu tháng 5/2011 là một điển hình. Đó thực sự là một thách thức đối với công tác quản lý xã hội, đảm bảo an ninh chính trị ở huyện cực Tây Tổ quốc nói riêng và ở vùng dân tộc, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới của cả nước.

Xã, phường, thị trấn là nơi diễn ra mọi hoạt động của đời sống xã hội và có ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển của đất nước. Cấp xã là cấp trực tiếp gần dân nhất. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Cấp xã là nền tảng của hành chính. Cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong xuôi”. Điều 118, Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 quy định: Cơ sở xã, phường, thị trấn là đơn vị hành chính cấp cuối cùng trong hệ thống hành chính 4 cấp ở nước ta. Còn Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5, Ban chấp hành Trung ương khoá IX về “Đổi mới, nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn” xác định: “Hệ thống chính trị cơ sở có vai trò quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế-xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư”.

Là nền tảng của hệ thống hành chính 4 cấp ở nước ta, hiện nay, tại các xã miền núi, dân tộc, phần lớn cán bộ lại chưa đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Vùng miền núi, dân tộc là địa bàn khó khăn nhất của cả nước, kinh tế-xã hội phát triển chậm, thật cần những cán bộ năng động, sáng tạo, có năng lực chuyên môn và kinh nghiệm để đưa những chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn cuộc sống nhiều khó khăn thì năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ, công chức lại đang bất cập nhất. Đó là còn chưa kể đến những khó khăn đặc thù mà cán bộ vùng miền núi, dân tộc phải đối diện như: địa bàn rộng, giao thông khó khăn, dân trí thấp, quan hệ dòng tộc, làng bản tác động… Do vậy, nhiệm vụ củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị cơ sở phải được đặc biệt quan tâm. Phải công phu tìm chọn, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là người dân tộc thiểu số tại chỗ, đảm bảo tỷ lệ cân đối, hài hoà với cơ cấu dân số, dân tộc trên địa bàn, phấn đấu dân tộc nào cũng có người đại diện trong hệ thống chính trị cơ sở. Ở những nơi thiếu cán bộ tại chỗ, nhất là xã vùng sâu, vùng xa, biên giới cần tăng cường cán bộ từ tỉnh, huyện về công tác. Chúng ta đã có kinh nghiệm từ thực tế đưa sỹ quan biên phòng làm Bí thư, Phó Bí thư Đảng uỷ các xã biên giới mang lại hiệu quả thiết thực, nhất là về lề lối làm việc, góp phần ổn định tình hình, phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. 

Thời gian tới, trong Đề án tuyển chọn 600 tri thức trẻ về làm Phó Chủ tịch xã của 62 huyện nghèo theo Nghị quyết 30a của Chính phủ, rất mong cơ quan chủ trì đề án có sự ưu tiên về số lượng cho các xã đặc biệt khó khăn, thiếu cán bộ như ở Mường Nhé. Với những cán bộ đến công tác tại địa bàn miền núi, dân tộc nhất thiết phải được học tiếng dân tộc; phải nắm, hiểu những phong tục, tập quán của đồng bào, của địa phương, coi đây là một yêu cầu bắt buộc. Đồng thời phải có chế độ chính sách thu hút, đãi ngộ phù hợp đối với cán bộ công tác tại vùng miền núi, biên giới, dân tộc.

Về tổ chức cơ sở đảng, phải phấn đấu để hầu hết thôn, bản có chi bộ; phải tập trung làm tốt công tác phát triển đảng viên mới; chú trọng phát triển Đảng từ đoàn viên thanh niên ở thôn, bản và trong số quân nhân đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự, sinh viên tốt nghiệp ra trường trở về địa phương; tăng cường phát triển Đảng trong lực lượng giáo viên, cán bộ y tế thôn bản, công an viên, dân quân tự vệ để nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở Đảng.

Phải coi trọng và đề cao vai trò của già làng, trưởng bản. Trưởng thôn, bản do dân bầu, vừa đại diện cho nhân dân, vừa đại diện cho chính quyền cơ sở để thực hiện một số nhiệm vụ hành chính tại địa bàn. ở những nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số, cần phải coi trọng vai trò của già làng, trưởng dòng họ, người có uy tín, tạo điều kiện để các già làng, trưởng dòng họ, người có uy tín làm trưởng thôn, bản.

Tập trung đầu tư phát triển nhanh, bền vững kinh tế-xã hội vùng miền núi, dân tộc thông qua những chính sách, chương trình, dự án là đòi hỏi khách quan của thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Song nhân tố cơ bản quyết định đến kết quả đầu tư, đến hiệu quả của các chính sách, chương trình, dự án là năng lực, trình độ và trách nhiệm của cấp uỷ, chính quyền cơ sở, của đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cơ sở. Do vậy, nhiệm vụ đặt ra là phải tập trung xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở đảm bảo chất lượng, số lượng, có cơ cấu phù hợp. Nhưng vấn đề căn cơ nhất, có tính quyết định là tìm cho được cơ chế điều hành để hệ thống chính trị cơ sở, mà cụ thể là những thành viên trong hệ thống chính trị cơ sở ấy phải gần dân, sát dân, hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng của người dân cùng những thuận lợi, khó khăn ở từng thôn, bản, từ đó bàn tìm giải pháp phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương, để tổ chức và vận động nhân dân thực hiện thắng lợi đường lối, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước, tăng cường đại đoàn kết dân tộc, phát huy quyền làm chủ của dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế-xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư. Theo đó phải tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5, Ban chấp hành Trung ương khoá IX ngày 18/3/2002 về “Đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn”./.

Theo baodienbienphu.com.vn