Địa hình đồi núi dốc, vào mùa mưa nước suối dâng cao, chảy xiết làm đứt đường, nhiều chỗ lầy lội, trơn tuột. Giao thông cách trở, người dân nghèo 2 xã phải mua hàng với giá cao.

“Ốc đảo” trên núi

Những ai một lần đến Phình Giàng, Pú Hồng trong những tháng mùa mưa mới hiểu hết nỗi gian truân, vất vả của hệ thống giao thông. Đường sá dốc nối dốc, mỗi khi trời đổ mưa, đi bộ đã vất vả mà đi xe máy còn vất vả hơn. Tôi nhớ mãi hình ảnh Phó chủ tịch UBND xã Pú Hồng Nạ Văn Chơ và Phó bí thư Đoàn xã Nạ Văn Quy cởi quần dài quàng vào cổ, chân đi ủng đến trụ sở làm việc. Ông Chơ bảo đường này đi xe chậm hơn đi bộ. Vào mùa mưa, phần lớn cán bộ xã Pú Hồng đều mặc quần đùi đi đường. Đến trụ sở xã mới rửa chân, mặc quần áo chỉn chu. Nhà cách UBND xã vài cây số, nhưng nhiều hôm trời mưa các anh không về mà ngủ luôn tại trụ sở ủy ban.

Chúng tôi về 2 xã Phình Giàng và Pú Hồng vào một buổi mưa như trút nước. Ở lưng chừng dốc Pá Khẩu, xe rồ ga, bánh quay tít, vậy mà vẫn không tiến thêm được mét nào. Lúc bụng đói, chân tay run, tưởng chừng như bất lực thì có mấy người dân đi làm nương về, bà con khênh xe giúp nên mới thoát nạn. Bí thư Đảng ủy xã Phình Giàng, Cháng Chứ Sao động viên: “Nhà báo vào đến nơi là thành công rồi, 3 tháng mùa mưa, rất ít khi cán bộ xã Phình Giàng ra khỏi địa bàn, do đường mới mở, địa chất chưa ổn định, thường xảy ra sạt lở. Những gì anh chứng kiến, nếm trải, vượt qua nên viết lên báo để độc giả hiểu. Vùng cao Phình Giàng là vậy, những tháng mùa mưa trở thành “ốc đảo” đúng nghĩa”.

Đem câu chuyện khênh xe máy trên dốc Pá Khẩu kể với lãnh đạo xã Phình Giàng, các anh cười đầy vẻ thông cảm: “Nhà báo chưa có kinh nghiệm đi vùng cao rồi. Nếu là bà con dân bản sẽ không xảy ra cảnh xe quay ngang giữa dốc”. Minh chứng cho lời nói của mình, các anh dẫn chúng tôi đến chỗ những chiếc xe Win đang dựng trước sân trụ sở UBND xã. Nhiều bà con lấy dây xích cũ của xe máy hoặc xe đạp quấn quanh lốp để bám đường tốt hơn. Đây được coi là sáng tạo độc nhất vô nhị của người vùng cao.

Được biết, để việc đi lại trong những tháng mùa mưa được thuận lợi, mỗi gia đình vùng cao có xe máy thường sắm bộ xích. Đi đường đất, bà con quấn xích vào lốp xe, chống trơn trượt; đến đường nhựa thì tháo ra, xe khỏi gằn, vào cua dễ dàng, tốc độ nhanh hơn. Một bộ xích mua với giá 50.000 - 70.000 đồng. Các cửa hàng sửa xe máy vùng cao đều “sản xuất” xích bán.

Dân nghèo phải mua hàng đắt

Hơn một tuần, khắp bầu trời Phình Giàng mây đen vần vũ, những cơn mưa rừng mỗi lúc thêm nặng hạt. Ngồi trong căn nhà gỗ hạn chế về không gian, mắt nhìn qua cửa sổ hướng ra sân trường, anh Bùi Văn Châm, giáo viên Trường Mầm non Phình Giàng nói: Không khéo, tháng 7 này mưa cả tháng đấy! Cách đây gần chục ngày, Châm đi công tác ở bản Phì Cao, đường trơn, trượt ngã, tay xây xước nhiều chỗ, chân sưng vù, đã uống kháng sinh nhiều ngày chưa khỏi. Nhiều lần Châm dự định về Bệnh viện Đa khoa tỉnh chụp phim kiểm tra xem có rạn xương hay không, nhưng không tài nào ra khỏi địa bàn.

Không về nhà được, lương thực thầy giáo Châm mang theo đã cạn. Có khách đến thăm, Châm ra quán mua mấy gói mì tôm ăn qua bữa. Trung tâm xã Phình Giàng có 2 gia đình bán quán. Kinh doanh ở vùng cao nên hàng hóa lấy về thuộc loại “thường thường bậc trung”. Đang là cao điểm của mùa mưa, đường tắc, các mặt hàng đều tăng giá. Trứng vịt 3.000 đồng/quả; cá khô 60.000 đồng/kg; dầu gội đầu được nhà sản xuất in giá 500 đồng/gói, nhưng ở vùng cao bán 3 gói 2.000 đồng. Chúng tôi đọc thấy hộp cá khô đã quá hạn sử dụng lâu ngày, tuy nhiên, do không có nhiều thứ để lựa chọn nên bà con vẫn phải mua về dùng.

Ngay cả 2 mặt hàng được Nhà nước trợ giá là muối trộn iốt và dầu hoả, ở Phình Giàng, Pú Hồng người dân phải mua với giá cao. Muối 6.000 đồng/kg (cao hơn giá bán của Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ tổng hợp tỉnh 2.800/kg). Thời điểm cuối tháng 6, giá xăng A92 Công ty Xăng dầu Tây Bắc bán 13.770 đồng/lít, dầu 11.730đ lít thì ở Phình Giàng và Pú Hồng người dân phải mua 17.000 đồng/lít dầu hoả; 18.000 đồng/lít xăng. Một chủ cửa hàng cho biết: Khoảng một tuần nữa nếu trời tiếp tục mưa, lượng xăng gia đình dự trữ cũng hết. Lúc ấy, kể cả đắt gấp đôi cũng chả có mà bán. Dưới màn mưa mờ đục, nhiều người dân xách chai đi mua dầu hoả. Hai xã Phình Giàng và Pú Hồng chưa có điện lưới quốc gia, nhà nhà phải thắp đèn dầu, nên lượng dầu tiêu thụ ở đây khá lớn.

Năm nào cũng vậy, những tháng mùa mưa không ít xã vùng cao xảy ra tắc đường, giá nhiều mặt hàng tiêu dùng, lương thực, thực phẩm... ùn ùn tăng cao đến chóng mặt. Kinh tế khó khăn, người dân đã dè xẻn trong chi tiêu, nhưng một số khoản nhu yếu phẩm không thể không mua. Tỷ lệ hộ nghèo của hai xã Phình Giàng và Pú Hồng trên 60%, nhiều gia đình thiếu ăn 2 - 3 tháng vào thời điểm giáp hạt; vậy mà do giao thông cách trở, xa xôi, đồng bào nghèo nơi đây phải mua hàng với giá đắt đỏ.
 

Theo VHonline