Theo Ban chỉ đạo chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM (XDNTM) thì xã Thanh Chăn là một trong 11 xã được T.Ư chọn làm thí điểm XDNTM trong cả nước. Chủ tịch UBND xã Thanh Chăn Cà Văn Pánh cho biết, mặt bằng dân trí thấp, có gần 1.200 hộ, trong đó có 60% là người Thái đen và Thái trắng (chỉ khác nhau về tập quán) và người Khơ Mú; 80% dân số làm nông nghiệp. Theo anh Trần Văn Hân, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Chăn, dù mới bắt đầu xây dựng vài năm gần đây mà đã đạt 12/19 tiêu chí, và vài năm nữa, vào năm 2013, có thể đạt đủ 19 tiêu chí. Hiện nay, nhiều tiêu chí đã hoàn thành như đường giao thông, đường vành đai biên giới, đường ống dẫn nước sinh hoạt, y tế, giáo dục, điện (100% số hộ có điện dùng), nước sạch, trường học; các công trình văn hóa như sân vận động, nhà thi đấu đa năng, trung tâm học tập cộng đồng, chợ trung tâm..., đang "cán đích" đưa vào sử dụng. Hộ nghèo trước chiếm tỷ lệ hơn 30% nay còn 17,7%. Ðường ô-tô đi từ TP Ðiện Biên đến Thanh Chăn tuy còn xấu, nhưng mạng lưới giao thông trong xã đi lại dễ dàng.

Hạ tầng cơ sở ở xã Thanh Chăn NTM được cải thiện rõ rệt, mức thu nhập của dân theo báo cáo tăng 1,4-1,5 lần so với mức bình quân của xã trước đây hai năm, cán bộ và nhân dân phấn khởi. Ðiều đáng mừng là cán bộ địa phương, cán bộ ngành nông nghiệp thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (PTNT), các nhà khoa học trẻ của Viện Khoa học - Kỹ thuật Nông, Lâm nghiệp miền núi phía bắc (KHKTMNPB) cùng với cán bộ khuyến nông của tỉnh và huyện Ðiện Biên đều hợp tác tốt trong việc chuyển giao "cần câu cá" giúp nông dân phát triển nông nghiệp toàn diện ở vùng thuần nông này. Kết quả ban đầu cũng rất rõ: Cải tạo diện tích đồi gò trồng cây ăn quả (CAQ): xoài, hồng xiêm, chanh, bưởi, nhãn, cam xen ổi đuổi rầy chổng cánh gây bệnh Greening; sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu...; nuôi cá rô phi đơn tính, nuôi cá tổng hợp, nuôi tôm càng xanh. Chương trình hỗ trợ 50 con bò, đưa tổng số đàn trâu, bò của Thanh Chăn lên gần 1.000 con; cả xã đã xây dựng hơn 600 hầm bi-ô-ga. Sở Nông nghiệp và PTNT cho biết, gia súc, gia cầm đã được đưa ra khỏi gầm nhà sàn, là kết quả của việc kiên trì vận động bà con nông dân từ bỏ tập quán chăn nuôi không tốt cho sức khỏe con người, và xác nhận mô hình nuôi nhốt là tốt nhất. Giống cỏ nuôi trâu, bò cho năng suất và chất lượng cao Watemala, cùng với nhiều giống CAQ, giống chè, giống tôm càng xanh, giống cá rô đơn tính, giống lúa... được các đơn vị hữu quan địa phương và Viện KHKTMNPB đưa về và hướng dẫn nông dân sản xuất trên hàng chục ha mô hình. Sự hưởng ứng và tiếp thu của nông dân còn thể hiện tên gọi thân thương mà bà con đặt cho những nhà khoa học - kỹ thuật trực tiếp chuyển giao công nghệ như cô Cá rô đơn tính, cô Tôm càng xanh, cậu bưởi Diễn, cậu Trà xanh...

Tỉnh Ðiện Biên nói chung và Thanh Chăn nói riêng, nằm trong vùng rừng núi Tây Bắc, nhưng rừng đến nay bị khai thác gỗ khá triệt để, nên ý nghĩa kinh tế không còn là bao. Chủ lực của nền kinh tế hiện nay vẫn là nền sản xuất lúa gạo. Giống lúa nào ở đồng bằng đưa lên mà trụ được đều cho gạo chất lượng cao hơn, năng suất không thua kém. Hiện nay, ở tỉnh Ðiện Biên sản xuất bằng giống lúa IR64 đến từ đồng bằng sông Cửu Long (ÐBSCL) vào giữa những năm 80 thế kỷ trước, với tên ban đầu là OM89, chiếm tỷ lệ diện tích cao nhất, khoảng 40%, trước đó là 70%, trong tổng số 15.000 ha lúa; sau đó là các giống nhập từ Trung Quốc như Bắc Thơm, khoảng hơn 30%. Trước đây không lâu, 3.000 ha lúa ở lòng chảo Ðiện Biên, trong đó có xã Thanh Chăn cũng dùng lúa IR64 như trên, còn nay thay dần bằng giống lúa Bắc Thơm bán được giá và lời trên một đơn vị diện tích cao hơn.

Trong khi còn ở tình trạng độc canh lúa trên thì một nền nông, lâm, ngư nghiệp đa canh, đa dạng đang phát triển ở địa phương miền núi này, mà mô hình XDNTM Thanh Chăn đang thể hiện vai trò đi đầu, mặc dầu mới ở bước đầu. Sự có mặt của Viện KHKTMNPB với trụ sở chính khang trang tại Phú Thọ, có ý nghĩa lớn trong việc hỗ trợ Thanh Chăn phát triển nông nghiệp toàn diện và đạt 19 tiêu chí NTM nhanh hơn. Không những Viện đã có nhiều giống cây, con nông, lâm nghiệp với công nghệ sản xuất và chế biến hiện đại, mà Viện còn nằm trong hệ thống Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VASS), có thể tiếp nhận và chuyển giao nhanh chóng những thành tựu nghiên cứu phù hợp của hàng chục viện bạn, kể cả kinh nghiệm sản xuất hay ở hàng chục tỉnh vùng Tây Bắc, Ðông Bắc, Hoàng Liên Sơn. PGS, TS Lê Quốc Doanh, một Viện trưởng trẻ năng động, đã nhiều lần đến Thanh Chăn, cử nhiều nhà khoa học trẻ của Viện xuống xã, giúp bà con nông dân sản xuất thử và làm mô hình mở rộng sản xuất ở nhiều địa phương.

Tiềm năng phát triển sản xuất cây lương thực, thực phẩm ngắn ngày mà hiện chủ lực vẫn là cây lúa theo hướng đa dạng sản xuất trên ruộng lúa ở Thanh Chăn là rất lớn. Vì vậy, đánh thức tiềm năng này cần phải tiến hành công nghiệp hóa và hiện đại hóa. PGS Viện trưởng Lê Quốc Doanh dự định sẽ đưa hàng chục giàn dụng cụ gieo lúa theo hàng và cử cán bộ kỹ thuật cùng với cán bộ khuyến nông địa phương tập huấn cho bà con nông dân. Một thông tin mới: theo một tổng kết của tỉnh Lạng Sơn, gieo thẳng hàng bằng giàn kéo tay giảm được 85-90% số công lao động làm mạ và cấy, tiết kiệm được 5-6 triệu đồng/ha.

Trong bối cảnh diễn biến khí hậu ngày càng phức tạp, dưới sự lãnh đạo của các cấp Ðảng và chính quyền, Thanh Chăn và nhiều xã mô hình XDNTM khác ở trung du và miền núi sẽ dẫn đầu trong việc góp phần tích cực để trở thành hậu phương cư trú cũng như lương thực, thực phẩm khi nước biển dâng tràn dần vào đồng bằng.

Theo www.nhandan.org.vn