Sau khi hoàn thành công trình, có người trở về quê hương, có người tiếp tục ở lại với mảnh đất Điện Biên chung tay xây dựng cuộc sống trên chiến trường xưa. Song ký ức về những ngày “gánh đất, lội bùn” thuở nào vẫn vẹn nguyên trong tâm trí những thanh niên xung phong năm nào.

Còn nhớ, trong câu chuyện tâm sự với chúng tôi năm trước, ông Ngô Xuân Khôi, nguyên Đại đội trưởng Đại đội 307, Đội 34 Đoàn thanh niên xung phong (TNXP) Trung ương, đồng thời là Chủ tịch Hội Cựu TNXP tỉnh Điện Biên đã bùi ngùi: “Tôi không phải là người sinh ra và lớn lên ở đây nhưng cuộc đời, sự nghiệp của tôi gần như gắn liền với mảnh đất cực Tây Tổ quốc này”. Trong câu chuyện khi ấy, ông hào hứng khi kể về những ngày đầu lực lượng TNXP các tỉnh lên Điện Biên làm công trình đại thủy nông Nậm Rốm và cũng bùi ngùi khi nói về những hy sinh, thiệt thòi của anh em bởi nhiều người hy sinh mà chưa được hưởng chế độ. Với trách nhiệm của người đứng đầu tổ chức Hội cựu TNXP tỉnh nhà, nhiều năm trước ông Khôi đã cất công thu thập tài liệu, hồ sơ để một số anh em có thể được hưởng chế độ, chính sách của Nhà nước. Nhưng rồi, tuổi già, bệnh tật chống lại ông khi năm nay, bước sang tuổi 84, người chỉ huy trưởng của lực lượng cựu TNXP đã phải vào nằm viện cấp cứu, không thể tham dự được ngày mà Tổng đội TNXP công trường đại thủy nông Nậm Rốm vinh dự đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Cuối năm 1953, Bác Hồ cho thành lập Đoàn TNXP Trung ương thực hiện nhiệm vụ tải thương, tải đạn, lương thực và đảm bảo giao thông cho chiến dịch Điện Biên Phủ. 14.000 TNXP đã tham gia vận chuyển lương thực, gỡ bom mìn, sửa đường, đảm bảo giao thông… góp phần vào thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Khi Điện Biên mới được giải phóng, cánh đồng Mường Thanh vốn mệnh danh là “nhất Thanh” khi ấy cũng chỉ cấy được 1 vụ lúa mà người dân đều cấy lúa nếp và hoàn toàn nhờ nước trời. Năm nào mưa thuận, gió hòa thì thóc có thể đạt 5 tạ/ha. Vì vậy, có tới 90% lương thực, thực phẩm của Điện Biên, Lai Châu là do Trung ương viện trợ thì giờ đây, Điện Biên không chỉ sản xuất đủ lương thực mà còn dành được cả lương thực xuất đi các tỉnh. Thành quả ấy là sự nỗ lực của người dân và nhiều nguyên nhân khác nữa nhưng một trong những nguyên nhân quan trọng là chúng ta đã xây dựng được công trình Đại thủy nông Nậm Rốm phục vụ điều tiết nước cho cánh đồng Mường Thanh. Từ khi có công trình thủy nông này, diện tích canh tác của cánh đồng Mường Thanh được mở rộng từ 2.000ha lên 5.000ha như hiện nay. Người dân Điện Biên đã thâm canh được 3 vụ (2 vụ lúa, 1 vụ rau) với năng suất đạt từ 7 – 8 tấn/ha. Rồi mô hình cánh đồng 50 triệu đồng/ha được xây dựng, phát triển ở khu vực lòng chảo Mường Thanh cũng nhờ có hệ thống tưới tiêu của công trình Đại thủy nông Nậm Rốm. Điều mà những người như ông Khôi và các cựu TNXP tự hào bởi để xây dựng công trình Đại thủy nông Nậm Rốm hầu hết cũng là lực lượng TNXP đảm nhiệm thi công.

Khi khởi công xây dựng Đại thủy nông Nậm Rốm (tháng 10/1963), lực lượng TNXP sau khi tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ được cử tham gia xây dựng công trình này. Trên công trường xây dựng Đại thủy nông Nậm Rốm lúc ấy, lực lượng TNXP chiếm 2.000 người trong số hơn 2.000 công nhân làm việc. Thời điểm đó, công trình Đại thủy nông Nậm Rốm là công trình thủy lợi lớn nhất miền Bắc (sau này có thủy lợi Bắc Hưng Hải), thi công hầu hết là thủ công nên cũng có thể tưởng tượng được phần nào sự gian khổ, khó khăn của những người tham gia xây dựng. Để xây dựng Đại thủy nông Nậm Rốm, các đơn vị tham gia phải xây dựng 1 đập ngăn sông, 1 tường chắn sóng, đào và đắp 1 kênh chính dài gần 1km và hệ thống kênh tả, kênh hữu dài 34km ôm trọn lòng chảo Mường Thanh. 2.000 TNXP khi ấy được chia thành 10 đội đảm nhiệm từng phần việc. Trong suốt 6 năm (1963 - 1969) xây dựng công trình Đại thủy nông Nậm Rốm, có thời kỳ 4 tháng liền toàn bộ công nhân, cán bộ chỉ huy công trường phải ăn ngô hạt bởi thiếu lương thực; rồi những trận sốt rét, ốm đau cũng “không bỏ sót”... nhưng tuyệt nhiên, cả công trường không hề có ai bỏ về. Xây dựng hoàn toàn bằng thủ công, từ việc đập đá làm cầu máng cho tới các đập, kè nhưng các hạng mục của công trình Đại thủy nông Nậm Rốm đến giờ vẫn đảm bảo kỹ thuật.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, công trình mang đậm dấu ấn và công sức của lực lượng TNXP - Đại thủy nông Nậm Rốm vẫn đang ngày đêm tưới mát cho cánh đồng “nhất Thanh”, phục vụ đắc lực cho công cuộc phát triển KT-XH của tỉnh Điện Biên. Và, niềm vinh dự cũng là để đền đáp công sức đối với Tổng đội TNXP công trường Đại thủy nông Nậm Rốm đó là danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nhà nước trao tặng đúng dịp kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống lực lượng TNXP.
 

Theo www.baodienbienphu.com.vn