Hôm nay đây, bên cạnh các trang thiết bị tiên tiến trong những căn phòng chuyên khoa được thiết kế theo tiêu chuẩn hiện đại, các thầy thuốc Điện Biên không khỏi bùi ngùi nhớ lại thời một viên thuốc sốt rét pha ra cho mấy bệnh nhân cùng uống - Như người ta nói, đó là những ngày “nước lã mà vã nên hồ”...

Ngày 1/5/1953, thực hiện nghị quyết của Ban Cán sự Đảng tỉnh Lai Châu, Ty Y tế Lai Châu được thành lập. Tiếng là một ngành cấp tỉnh, nhưng thực tế quân số cả thảy chỉ vẻn vẹn 8 người; trong đó, 7 cán bộ y tá và 1 cán bộ y sĩ. Dưới sự lãnh đạo của Trưởng ty Đặng Ngọc Quỳnh - người duy nhất có bằng y sĩ và là một trong 18 cán bộ của Bộ Y tế tăng cường cho các tỉnh Tây Bắc - ngành Y tế Lai Châu bước những bước đầu tiên trong thiếu thốn và cả trong bom đạn chiến tranh. Bên cạnh nhiệm vụ chính trị là chăm sóc sức khỏe cho cán bộ, bộ đội, nhân dân, tuyên truyền vệ sinh phòng trừ dịch bệnh... ngành Y tế Lai Châu bắt tay vào xây dựng hệ thống y tế cơ sở. Thời gian trôi đi chừng nửa năm sau, lần lượt 3 phòng phát thuốc được thành lập ở 3 châu: Điện Biên, Tuần Lay và Quỳnh Hồ; tạm thời biên chế mỗi phòng có 2 y tá phụ trách tất cả các công việc. Khó khăn là thế mà cuối năm 1953, toàn ngành đã chuẩn bị được một cơ số khoảng 10.000 viên thuốc các loại; cả tỉnh có 450 người bệnh được phát thuốc, 16.500 người được chủng đậu.

Vào thời điểm này, giặc Pháp đã nhảy dù hoàn tất việc tái chiếm thung lũng Mường Thanh. Cùng với các ban ngành khác trong tỉnh, ngành Y tế non trẻ bước vào cuộc chiến với tất cả những khó khăn và lòng quyết tâm của những chiến sĩ áo trắng. Chấp hành chỉ đạo của Ban Cán sự tỉnh, tại các vùng tự do và vùng mới giải phóng, ngành Y tế phối hợp với bộ đội tổ chức các trạm quân y tiền phương, dã chiến phục vụ dân công hoả tuyến và bộ đội. Công tác tải thương được chia làm 3 tuyến, riêng tuyến 3 do ngành Y tế đảm trách về chuyên môn, với sự giúp đỡ của lực lượng dân công trong khâu vận chuyển. Tròn 1 năm sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Khu Tự trị Thái - Mèo được thành lập. Lần đầu tiên ngành Y tế được tổ chức theo mô hình bệnh viện khu vực, y tế các châu (huyện) trực thuộc Sở Y tế Khu. Nhiệm vụ cấp bách của toàn ngành lúc này là tập trung xây dựng mạng lưới y tế nông thôn, giải quyết từng bước những hủ tục trong tang ma, chữa bệnh bằng cầu cúng; đồng thời tuyên truyền, hướng dẫn nhân dân vệ sinh làng bản, thực hiện ăn chín uống sôi.

Ngày 27/10/1962, tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khoá II nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra nghị quyết đổi tên gọi Khu Tự trị Thái - Mèo thành Khu Tự trị Tây Bắc; đồng thời, tái lập 2 tỉnh Sơn La và Lai Châu, thành lập tỉnh mới Nghĩa Lộ. Năm sau, 1963, Ty Y tế Lai Châu được tách từ Sở Y tế Khu Tự trị Tây Bắc (đóng tại châu lị Thuận Châu, Sơn La), về thị trấn Lai Châu (sau nâng cấp thành thị xã Lai Châu). Tại khu công sở cũ của Pháp trên Đồi Cao (hiện nay thuộc phường Sông Đà, thị xã Mường Lay), Ty Y tế được phân ở chung với Bệnh viện tỉnh để tiện cho việc chỉ đạo. Trong 8 huyện và thị trấn của tỉnh mới có 5 bệnh viện, 2 bệnh xá do Nhà nuớc quản lý, 31/141 xã và thị trấn có trạm y tế. Tại các xã vùng cao, cuối năm 1963 mới có 5 trạm y tế hình thành và hoạt động. Tổng biên chế toàn ngành lúc này có 193 người; trong đó có 4 bác sĩ, 13 y sĩ (chưa có người nào có bằng dược sĩ đại học). Toàn tỉnh chỉ có 334 giường bệnh, trong đó diện do Nhà nước quản lý có 165 giường. Với dân số trong tỉnh ngày ấy, bình quân 10.000 dân mới có 8 giường bệnh. Các hoạt động phi lâm sàng như xét nghiệm, điện quang... mới chỉ bước đầu được áp dụng ở bệnh viện tỉnh. Y tế các huyện hầu như chưa được trang bị kỹ thuật gì đáng kể, cơ sở nhìn chung sơ sài với nhà gianh, vách đất. Những hoạt động vệ sinh phòng dịch, phòng chống các bệnh xã hội còn nhiều hạn chế; công tác dược, cả thu mua, nuôi trồng và chế biến đều chưa được quan tâm xúc tiến. Thời gian này ngành hoạt động theo phương châm dự phòng tích cực, xóa xã trắng về y tế, thường xuyên di chuyển trụ sở cơ quan để thích ứng với cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ. Tuy còn gặp nhiều khó khăn, nhưng hệ thống y tế từ tỉnh đến tuyến xã đã được tổ chức khá hoàn thiện và hoạt động bước đầu mang lại hiệu quả. Đương nhiên, những nỗ lực đó đã làm cho nhân dân tin tưởng vào tính ưu việt của chế độ XHCN, về quan điểm bình đẳng trong khám, chữa bệnh cho mọi người. Giữa cơ quan chuyên môn với các địa phương, giữa thầy thuốc và người bệnh đã tạo dựng được mối quan hệ tin cậy, trên cơ sở một nền y tế khác biệt hoàn toàn với nền y tế của chế độ cũ chỉ chăm chút sức khoẻ cho tầng lớp trên.

Suốt những năm chống Mỹ, song song với hoạt động chăm sóc sức khỏe cho cán bộ, nhân dân, ngành Y tế tiếp tục giải quyết các vấn đề về cấp cứu phòng không, vừa cử cán bộ sang chi viện cho chiến trường Lào anh em. Đây là giai đoạn đánh dấu sự phát triển của ngành với 5 nguyên tắc: Y tế phục vụ sản xuất, quốc phòng, dân sinh, phòng bệnh là chính, thống nhất phòng bệnh với chữa bệnh và chữa bệnh toàn diện... Chỉ trong thời gian ngắn, mạng lưới y tế đã hình thành và phát triển rộng khắp trong toàn tỉnh. Phong trào y tế phục vụ nông thôn, nông nghiệp được quan tâm thúc đẩy; mô hình Trạm y tế tuyến xã của các xã Chà Cang, Chà Tở, Chà Nưa (huyện Mường Lay), là những điển hình tiên tiến toàn quốc trong phong trào vệ sinh phòng bệnh, tăng cường chữa bệnh bằng nguồn dược liệu địa phương.

Sau Chiến dịch lịch sử Hồ Chí Minh năm 1975 miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thân yêu quy về một mối giang sơn. Ngoài nhiệm vụ tiếp tục củng cố hệ thống khám chữa bệnh và thúc đẩy y tế dự phòng đi vào chiều sâu, ngành Y tế Lai Châu lãnh thêm phần trọng trách tham gia các hoạt động hàn gắn vết thương chiến tranh. Thực hiện 5 quan điểm của Đảng về y tế theo Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV, cán bộ, nhân viên trong ngành xác định lập trường tư tưởng bước vào thời kỳ đổi mới đất nước. Dưới sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền, sự phối hợp của các ban ngành, đoàn thể, sự đồng thuận của toàn xã hội, công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân đã thu được những thành tựu quan trọng và khá toàn diện. Nhiều loại dịch bệnh được phát hiện sớm và xử lý kịp thời, hạn chế lây lan và không để tử vong. Đặc biệt, với việc được công nhận thanh toán bệnh phong vào năm 2005, chúng ta đã xoá đi những thành kiến của dư luận về bệnh phong. Từ phong trào thi đua xây dựng bệnh viện xuất sắc toàn diện, thực hiện lời dạy của Bác Hồ: “Lương y phải như từ mẫu”, chất lượng chăm sóc người bệnh cơ bản được nâng lên. Các cơ sở khám chữa bệnh tập trung không chỉ được đầu tư nhiều hơn trang thiết bị hiện đại, tăng cường đội ngũ thầy thuốc, mà tinh thần phục vụ người bệnh cũng tốt hơn. Dẫn đầu phải kể đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh với quy mô xây dựng và hệ thống thiết bị tiên tiến, tạo điều kiện cho các thầy thuốc đạt hiệu suất cao trong chẩn đoán và điều trị.

Trên hành trình 60 năm ra đời, chiến đấu và trưởng thành của Đảng bộ Điện Biên, ngành Y tế tỉnh đã và đang mang trên vai sứ mạng vinh quang: “Mỗi người dân mạnh khỏe tức là cả nước mạnh khoẻ”, như lời Bác Hồ đã dạy. Xét theo một ý nghĩa nào đấy, ngành Y tế đã góp phần mình để “cả tỉnh Điện Biên mạnh khoẻ”, với niềm hạnh phúc khi từng người dân khoẻ mạnh. Từ chỗ có 8 cán bộ lúc mới thành lập, đến nay (30/6/2009), toàn ngành có một đội ngũ hùng hậu với gần 2.300 cán bộ nhân viên (không kể gần 1.300 nhân viên y tế thôn, bản, tổ dân phố); trong đó, thạc sĩ và bác sĩ y khoa gần 280 người, thạc sĩ dược và dược sĩ đại học 25 người; bình quân cứ 10.000 dân có hơn 6 bác sĩ và dược sĩ đại học. Thời đại công nghiệp hóa và hội nhập quốc tế, dưới sự lãnh đạo toàn diện của Đảng bộ tỉnh, ngành Y tế Điện Biên đã và đang đứng trước nhiều cơ hội, tiềm năng cho những nỗ lực bứt phá tự khẳng định mình, trong nhiệm vụ chính trị chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân...
 

Theo BĐBP