Đổi thay trên đất cằn

Chúng tôi trở lại Nà Dên vào thời điểm người dân vừa thu xong mùa vụ. Trưởng bản Lường Văn Chung kéo chúng tôi ra vùng bãi màu ven suối, bới vội luống khoai tây sắp cho thu hoạch, nói như khoe: Khoai tây dự án đấy! Bản mình 67 hộ thì có đến 53 hộ nhận trồng khoai tây trên diện tích ruộng hạn. Thế là ruộng hoang nay có thể cho thu hoạch cao hơn trồng lúa. Bản cũng có 9 hộ trồng 27ha cà phê theo hình thức cà phê doanh nghiệp. Có hướng thoát nghèo rồi, dân bản có thể cùng địa phương khắc phục khắc phục khó khăn để tổ chức sản xuất mang lại hiệu quả.

Niềm vui của trưởng bản Lường Văn Chung như lan tỏa, như nhắc tôi nhớ  về thời điểm đây còn là vùng đất khô khát, sản xuất khó khăn. Vậy mà, chỉ sau vài năm, những đồi có độ dốc cao tưởng không thể đưa vào sản xuất được đã trùm một màu xanh mướt mát chạy dọc theo các triền cao và leo lên cả đỉnh đồi. Ông Lường Văn Chung bộc bạch: Nước sinh hoạt, tưới tiêu… khó khăn đã cản ngăn sự phát triển kinh tế, đời sống của dân bản Nà Dên. Tuy nhiên, trong sự khó khăn chung đó, nghị lực sống, lao động, chống chọi với thiên nhiên của người dân trong bản đã hình thành. Nhờ vậy, màu xanh và sự no đủ nơi đây đang sinh sôi. Rồi ông khoe, gia đình ông đã có 4 ha cà phê. Dù trồng trên đất đồi dốc nhưng do đã tận dụng cây bóng mát và duy trì được độ ẩm nên cà phê phát triển tốt. Thời điểm này, gia đình vẫn trồng xen ngô, đậu tương trên diện tích trồng cà phê theo hình thức “lấy ngắn nuôi dài” để có thêm thu nhập.

Cùng ở bản Nà Dên, chúng tôi thăm mô hình VACR của gia đình anh Bạc Cầm Phiêu – 1 nông dân mới ở cụm Ta Cô. Trước cơ ngơi khang trang gồm nhà sàn lợp ngói với bể nước sinh hoạt gia đình, vườn rau, ao cá, chồng trại chăn nuôi được bố trí khá quy củ là khoảng đồi cũng mướt màu xanh của cà phê vừa qua giai đoạn kiến thiết. Anh Phiêu bày tỏ: Thiên nhiên nơi đây tuy thách đố con người nhưng cũng chính thiên nhiên dạy cho chúng tôi sự nhẫn nại, tìm tòi và ý chí vượt khó để tạo dung cuộc sống. Dẫu còn gian khó song Nà Dên đã đổi thay nhiều!

Vượt khó từ ý chí làm giàu

Ông Chung bộc bạch: Do khó khăn về nước nên người dân Nà Dên chủ yếu trồng lúa 1 vụ, sản cây màu ven suối và trên nương, dựa vào nước trời là chủ yếu. Thu nhập chính của dân cư chủ yếu sản xuất nông nghiệp, với các cây trồng: ngô, đậu tương và chăn nuôi quy mô nhỏ do thiếu bãi chăn thả. Việc nuôi đại gia súc hay trồng các loại cây cho thu nhập cao như cà phê trước đây không thực hiện, vì vào mùa nắng bị thiếu nước trầm trọng. Tuy điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, cây trồng thiếu nước, nhưng vẫn có một bộ phận nông dân trong bản vẫn quyết tâm tìm mọi cách chống chọi với thiên nhiên để tồn tại và thoát nghèo.

Qua 12 năm lên khu đồi dốc Ta Cô khai hoang lập nghiệp, anh Bạc Cầm Phiêu đã từng bước cải hóa vùng đất cằn cỗi nơi đây thành màu xanh của 3,6ha cà phê cùng nương ngô, đậu tương và chăn nuôi được 5 con trâu. Anh chia sẻ, có giai đoạn tưởng chừng phải bỏ cuộc, dắt díu nhau trở lại bản cũ hay đi nơi khác lập nghiệp. Ăn uống kham khổ, trồng cây thì phải quẩy tong thùng nước để tưới... Anh Phiêu nhớ lại: Năm 1998, anh cũng một số hộ trẻ tách khỏi bản Nà Dên ruộng ít, người đông lên khai hoang trên đồi Ta Cô trong điều kiện gian khó mọi bề. Vượt qua con dốc Ta Cô là khảng đồi tương đối bằng phẳng, có thể tạo mặt bằng cho làm nhà ở và khu vực sản xuất, song việc tìm và giữ nước quả là khó khăn. Anh đã mạnh dạn đào 200m2 ao vừa thả cá, vừa để tích nước tưới cho 3,6ha cà phê. Thời điểm này, bản chưa có điện, gia đình anh cũng không có tiền để mua máy bơm để tưới cây. Để chống chọi với nắng hạn nơi đồi cao, vợ chồng anh kiên trì quẩy từng thùng nước mang ra đồi tưới cho cà phê. Gia đình anh là một trong số gần 6 hộ dân may mắn sinh sống tại khu vực có khe nước nhỏ chảy qua nên phải tìm mọi cách để trồng trọt, chăn nuôi, tích nước, thông đường và quyết chí biến sỏi đá thành cơm- anh nói. Từ quyết tâm ấy, anh khai hoang gần 8.000m2 ruộng bậc thang, song cũng chỉ có trên 2.000m2 trồng được 2 vụ lúa. Diện tích ruộng hạn, anh trồng ngô, đậu tương để tăng thu nhập và lấy lương thực phục vụ chăn nuôi. Giờ thì vườn cà phê đã bắt đầu qua giai đoạn kiến thiết, chuẩn bị cho thu hoạch.

Ông Chung thì không giấu vẻ tự hào: Để bám trụ vùng đất này, nhiều gia đình trong bản còn tranh thủ đi làm thuê cho các hộ khác trong vùng và cố xen ngô, đậu tương gối vụ với trồng lúa để đảm bảo lương thực cho gia đình và phục vụ chăn nuôi. Để trữ nước, nhiều gia đình đào ao trên cao và còn thiết kế chằng chịt hệ thống dây xả nước để đảm bảo nước tưới cho vườn cà phê và cây màu. Ông Chung cho biết thêm: Trong số trên 67 hộ dân trong bản đã có khoảng trên 60% số hộ thoát nghèo. Một số hộ khác còn nghèo do thiếu đất sản xuất, phải sản xuất trên nương nên bấp bênh. Có mảnh nương cuối vụ chỉ cho thu vài bao (tương đương gần 1 tạ) thóc.  Nhưng những hộ này vẫn chăm chỉ làm thuê theo mùa vụ nên cũng bớt khó khăn.

Vẫn còn một Nà Dên khô khát nhưng chính sự cần cù, chịu khó của người dân đã khiến màu xanh của cây trồng dần che phủ màu đen bạc của đất, đá và hòa trong đó là sự sống, ấm no. Những nông dân mới ở Nà Dên đã góp phần tích cực trong việc hiện thực hóa mong ước của thế hệ trước qua cái tên bản Nà Dên. Nà Dên hôm nay, ruộng đã mát bởi có sức người.

Theo baodienbienphu.com.vn