Dân góp đất, chính quyền đưa "tư liệu”

Nằm chênh vênh trên những ngọn đồi phía tây cách huyện lỵ Mường Ảng (tỉnh Điện Biên) khoảng 7km, bản Kéo Nánh thuộc xã Búng Lao có 100% là người Mông. Trước đây Kéo Nánh có 100% số hộ nghèo, đường đất gồ ghề, chỉ một cơn mưa nhỏ, bản gần như bị cô lập bởi chẳng có phương tiện nào có thể "hành quân” trên những triền đồi đất đỏ oằn lên đất đỏ. Bản có 32 hộ, chủ yếu sống nhờ cây ngô, sắn. Hộ khá thì có con trâu lên đồi cày cấy nhưng hãn hữu lắm, còn lại đều bằng sức lực của con người. Đến ngày giáp hạt thì chẳng còn gì để nói ngoài hai từ: đói và đói.

Trưởng bản Kéo Nánh Giàng Chứ Vàng trầm ngâm kể lại cái thời Kéo Nánh chẳng có tư liệu sản xuất nào ngoài những ngọn đồi trọc xơ xác. Nghe, thì cái thời có vẻ xa xôi lắm, nhưng nó lại tồn tại chỉ cách đây vài ba năm khi mô hình dân góp đất chưa được triển khai, và người dân coi chiếc ti vi như là một trong những giấc mơ xa xỉ nhất. "Ai đó bảo, có điện rồi sao chẳng có ti vi. Tiền đâu ra mà mua ti vi khi bữa ăn còn chạy lo từng ngày. Phải làm thôi, Nhà nước đã có chính sách mới”, trưởng bản Vàng phấn chấn.

Theo hợp đồng "góp vốn” giữa người dân bản Kéo Nánh với công ty cổ phần cà phê Thái Hòa, đơn vị được chính quyền huyện Mường Ảng giao cho ký hợp đồng với người trồng cà phê, 1 ha đất sở hữu sẽ được hưởng 10 triệu đồng/ năm, nếu trực tiếp lao động trên mảnh đất ấy sẽ được hưởng 12 triệu đồng/ năm. Ngoài ra, người dân sẽ được nhận 3 triệu đồng chuyển đổi cơ cấu cây trồng cho 1 ha đất sở hữu. Như vậy, chỉ làm phép tính nhẩm sơ sơ, 1 ha đất sở hữu ở Kéo Nánh, năm đầu tiên mỗi người dân đã có khoảng 12-13 triệu đồng. "Vấn đề là người dân có việc để làm, ai không có đất góp vốn thì góp sức trồng cà phê. Thu nhập ngày công cũng được 60.000-70.000 đồng. Còn hơn cứ trông chờ vào tiền trợ cấp của nhà nước, ăn hết rồi lại đói”, trưởng bản Vàng tiếp.

Bây giờ, bản Kéo Nánh đã có gần 20 hộ góp đất với diện tích khoảng 32 ha với sự bảo lãnh của chính quyền xã Búng Lao. Các hộ gia đình như nhà anh Lầu A Nhềnh, Giàng A Dính, Ngọc Cương... đã có ti vi, thậm chí là xe máy. Xa hơn, bản Pa Toong, Hồng Sọt, Pú Nen, Nà Dên... của Búng Lao được phủ ngát màu xanh cà phê, vươn lên trên đất đỏ, khẳng định cuộc sống mới đang đổi thay từng ngày.

Giám đốc công ty cà phê Thái Hòa Lê Năng Trí cho biết, bây giờ không chỉ Búng Lao, các xã Ảng Cang, Ảng Nưa, Ảng Tở, Nậm Lịch, Mường Lạn... đều tích cực trồng cà phê theo mô hình dân góp đất, chính quyền đưa tư liệu sản xuất. Hiện, toàn huyện Mường Ảng có khoảng trên 1.000 hộ dân góp đất. Con số này sẽ tăng thêm vì hiệu quả thấy rõ của chương trình, đưa diện tích trồng mới cà phê năm 2010 lên 248ha (vượt 248% kế hoạch), tổng diện tích toàn huyện lên 2.169 ha, sản lượng cà phê ước đạt 2.213 tấn.

Quả thật, để thay đổi thói quen "biết ngày nào hay ngày nấy” của bà con không hề giản đơn. Ngay chuyện phân tích "được – hay” của trồng cà phê như: doanh nghiệp sẽ đầu tư 90 triệu đồng/ ha, cơ sở hạ tầng 25 triệu, giống, phân, công làm đất, chăm bón 65 triệu đồng. 7 năm đầu doanh nghiệp bỏ vốn 100%, bà con được hưởng lợi nhuận thế này, thế này... Từ năm thứ 7 đến năm thứ 10, giao cho hộ dân đầu tư, thu hái ăn chia theo tỷ lệ DN 60%, hộ dân 40%. Năm thứ 11 trở đi, DN 30%, hộ dân 70%... cũng phải mất hàng tháng. Giảng giải một lần không hiểu, thì giảng giải nhiều lần, mà chắc là nhiều bà con đến nay vẫn còn chưa hiểu, trưởng bản Co Có, xã Ảng Tở - Luồng Văn Gia (dân tộc Thái) chia sẻ.

Tất nhiên, dù chưa hiểu nhưng người dân vẫn làm, vì hiệu quả kinh tế là "vàng” thật. Giá 1kg cà phê trấu trên thị trường đã lên được 22 - 24 ngàn đồng. Một ha cà phê đã cho lợi nhuận ít nhất 50 triệu đồng/ năm. Bà con bây giờ chưa kể khoản thu lời từ đất, một ngày công cũng được doanh nghiệp trả ít nhất 70.000 đồng. Cuộc sống dần dần sung túc.

Phát triển bền vững trên tư duy, nền tảng bền vững

Phó Trưởng phòng Kinh tế huyện Mường Ảng, Ngô Cương Quyết cho biết, bây giờ nỗi lo không phải từ nguồn vốn khi doanh nghiệp và người dân đã có sự hỗ trợ đắc lực từ Ngân hàng NN&PTNT, mà nỗi lo chính lại từ tư duy phần đông bà con dân tộc có tiền là không ra đồng nữa. Đó là chưa kể, quay trở lại những năm 90 của thế kỷ trước, biết bao nông dân sau những vụ mùa hả hê đã phải rớt nước mắt tự tay phá chặt hàng trăm ha cà phê của mình bởi không tìm được đầu ra cho sản phẩm. "Cây cà phê phải phát triển bền vững trên tư duy và nền tảng bền vững. Muốn vậy, phải buộc người dân thôi thói quen ỷ lại vào các nguồn vốn chính sách, gắn họ với ruộng đồng bằng tài sản của họ, bên cạnh đó đẩy mạnh giao thương tìm đầu ra cho sản phẩm”, Phó trưởng phòng Quyết nói.

Trong năm 2010 và đầu những năm 2011, huyện Mường Ảng đã hoàn thành hồ sơ cấp giấy quyền sử dụng đất cho 602 lượt hộ dân với tổng số diện tích hơn 220 ha. Với diện tích trên, các hộ dân có thể ký hợp đồng góp đất với công ty cà phê Thái Hòa, từ đó chịu trách nhiệm chính trên mảnh đất của mình, "lĩnh tiền” nhiều hay ít cũng ngay từ mảnh đất của mình. Bên cạnh đó, chính quyền Mường Ảng đã có cam kết nếu mất mùa cà phê, cũng sẽ thu mua với giá thấp nhất 4.000 đồng/ 1kg quả tươi cho bà con. Do đó, người dân, vì quyền lợi sát sườn, sẽ có ý thức giữ đất trồng cà phê hơn nữa...

Đứng trên đỉnh đèo Tằng Quái, phóng tầm mắt qua những đồi cà phê xanh mát chạy dọc theo quốc lộ 279, đâu đó những ngôi nhà sàn với những khói bếp chiều bay vương tạo cảm giác yên bình. Giám đốc Trí hỉ hả bảo: Những năm trước "bói” cả tháng cũng chẳng có bản nào mổ lợn. Bây giờ thì ngày nào cũng có bản mổ lợn. Người dân ăn mừng là phải thôi. Họ đang "sống khỏe” trên chính mảnh đất của mình.

Theo daidoanket.vn